Chính phủ đặt mục tiêu năm 2020, Việt Nam có 1 triệu doanh nghiệp, việc ban hành chế độ kế toán đơn giản hơn cho doanh nghiệp siêu nhỏ là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Ông Vũ Đức Chính – Cục trưởng Cục Quản lý giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) đã có những chia sẻ xung quanh vấn đề này.
? Xin ông cho biết, việc xây dựng và ban hành Thông tư hướng dẫn chế độ kế toán đơn giản hơn cho doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ đem lại lợi ích gì cho nền kinh tế?
Ông Vũ Đức Chính: Hiện nay, ở Việt Nam doanh nghiệp siêu nhỏ chiếm số lượng rất lớn, hoạt động trong các lĩnh vực khác nhau có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm và tổng doanh thu của năm hoặc tổng nguồn vốn ở quy mô rất nhỏ. Thông tư 133/2016/TT-BTC hướng dẫn kế toán cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng đã quy định áp dụng cho cả các doanh nghiệp siêu nhỏ, với các biểu mẫu báo cáo đơn giản hơn. Tuy nhiên đối với một số doanh nghiệp vẫn có những khó khăn nhất định trong việc triển khai áp dụng Thông tư này.
Từ thực tế này, nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp siêu nhỏ tập trung nguồn lực vào hoạt động sản xuất kinh doanh, trên cơ sở nhiệm vụ được giao quy định tại Điều 23 Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 ngày 12/6/2017 và yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ tại Chỉ thị số 15/CT-TTg ngày 15/6/2018, Bộ Tài chính đã nghiên cứu và ban hành chế độ kế toán theo hướng rất đơn giản, áp dụng cho các doanh nghiệp siêu nhỏ được quy định tại Thông tư số 132/2018/TT-BTC ngày 28/12/2018. Các doanh nghiệp siêu nhỏ, có ít giao dịch khi áp dụng Thông tư này có thể nắm bắt được một số thông tin tài chính chủ yếu và quan trọng hơn là vẫn theo dõi đầy đủ thông tin để thực hiện nghĩa vụ thuế với Nhà nước.
Tôi cho rằng, việc ban hành Thông tư số 132/2018/TT-BTC sẽ đóng góp một phần nhất định cho việc cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2019 và những năm tiếp theo. Qua đó, thúc đẩy sự phát triển của kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo đúng tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 5 khóa XII và Nghị quyết 19-2018/NQ-CP ngày 15/5/2018 của Chính phủ.
? Xin ông cho biết những nội dung cơ bản của Thông tư 132/2018 được Bộ Tài chính chính xây dựng và đơn giản theo hướng nào?
Ông Vũ Đức Chính: Căn cứ Điều 6, Luật Ban hành văn bản năm 2015, khi nghiên cứu và xây dựng Thông tư, Cục Quản lý giám sát, kế toán, kiểm toán đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến từ chuyên gia và gửi dự thảo Thông tư xin ý kiến rộng rãi đến các tổ chức, cá nhân liên quan trên phạm vi cả nước. Căn cứ ý kiến tham gia của các đơn vị, Cục Quản lý giám sát, kế toán, kiểm toán đã tổng hợp, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo Thông tư trình Lãnh đạo Bộ Tài chính phê duyệt.
Thông tư 132/2018 được xây dựng theo hướng rất đơn giản, nhưng vẫn đảm bảo cho các doanh nghiệp siêu nhỏ phản ánh và xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp đối với ngân sách nhà nước, thể hiện qua các nội dung tại phần quy định chung và hướng dẫn cụ thể cho 2 đối tượng áp dụng:
Một là, các quy định áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN theo phương pháp doanh thu trừ chi phí được quy định tại Chương II của Thông tư, bao gồm các nội dung về chứng từ kế toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán, báo cáo tài chính. Riêng phần tài khoản kế toán áp dụng cho doanh nghiệp siêu nhỏ chỉ còn có 7 tài khoản kế toán so với 49 tài khoản kế toán quy định tại Thông tư số 133/2016/TT-BTC về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa và so với 76 tài khoản kế toán tại Thông tư số 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
Hai là, quy định áp dụng đối với doanh nghiệp siêu nhỏ nộp thuế TNDN tính trên tỷ lệ doanh thu được quy định tại Chương III của Thông tư, trong đó về phương pháp kế toán không quy định tài khoản kế toán mà chỉ hướng dẫn đơn vị ghi đơn trên sổ kế toán; Không quy định báo cáo tài chính mà chỉ quy định đơn vị lập báo cáo theo quy định của pháp luật về thuế. Ngoài ra, nội dung quy định tại Chương III đã tập trung vào hướng dẫn ghi sổ kế toán theo hướng mở, bao gồm các sổ kế toán bắt buộc và sổ kế toán hướng dẫn.
Như vậy, để đáp ứng được các yêu cầu về quản lý, đặc biệt là việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp siêu nhỏ với NSNN thì có thể đánh giá, chế độ kế toán cho các doanh nghiệp siêu nhỏ ban hành tại Thông tư số 132/2018/TT-BTC đã được đơn giản tối đa để tạo điều kiện cho doanh nghiệp.
? Vậy đáp ứng yêu cầu quản lý được giải thích như thế nào khi một số nội dung về trích lập các khoản dự phòng hay trích trước chi phí, đầu tư tài chính.. có thể phát sinh trong thực tế thì không được hướng dẫn ở chế độ kế toán này, thưa ông?
Ông Vũ Đức Chính: Đây cũng chính là vấn đề mà được nhiều người quan tâm, thể hiện sự băn khoăn là chế độ kế toán này chưa bao quát đầy đủ các nghiệp vụ kinh tế phát sinh. Câu hỏi này được đặt ra từ thực tế khách quan, về lý thuyết hầu hết các giao dịch kinh tế có thể xảy ra đối với 1 doanh nghiệp, trong khi chế độ kế toán này chưa quy định đầy đủ. Tuy nhiên, vấn đề thực tế ở đây là các giao dịch ví dụ như về dự phòng, trích trước chi phí, đầu tư tài chính thường ít khi phát sinh với các doanh nghiệp siêu nhỏ, việc ước tính tổn thất để lập các khoản dự phòng tương đối phức tạp nên rất ít doanh nghiệp siêu nhỏ thực hiện.
Trong khi đó Thông tư 133/2016/TT-BTC cũng đã có hướng dẫn kế toán cho hầu hết các giao dịch kinh tế có thể phát sinh, kể cả việc dự phòng tổn thất đầu tư tài chính, dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh,…Trường hợp doanh nghiệp siêu nhỏ, nếu thấy cần thiết thì có thể áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa mà không áp dụng chế độ kế toán đơn giản cho doanh nghiệp siêu nhỏ theo Thông tư số 132/2018/TT-BTC. Chính vì vậy, theo chúng tôi các doanh nghiệp không phải băn khoăn về câu hỏi trên, theo đó doanh nghiệp có thể áp dụng Thông tư 132/2018/TT-BTC nếu thấy thuận lợi, phù hợp với doanh nghiệp, trong khi vẫn đảm bảo nghĩa vụ về Thuế.
Xin cảm ơn ông!
PL