 |
| Làn sóng khởi sự kinh doanh sôi động ngay từ đầu năm. |
Số doanh nghiệp mới và quay lại hoạt động tăng cao
Theo thống kê, cả nước có 64.484 doanh nghiệp tham gia thị trường, tăng 29,4% so với cùng kỳ năm 2025. Con số này phản ánh niềm tin kinh doanh đang dần được củng cố, đồng thời cho thấy tác động tích cực của các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân trong thời gian qua.
Đáng chú ý, số doanh nghiệp thành lập mới đạt 35.417 doanh nghiệp, tăng tới 70,69% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn nhiều so với mức trung bình giai đoạn 2021-2025. Đây được xem là mức tăng trưởng đột biến, phản ánh làn sóng khởi sự kinh doanh diễn ra sôi động ngay từ những tháng đầu năm. Bên cạnh đó, gần 29.013 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động cũng cho thấy nhiều doanh nghiệp đang tận dụng cơ hội thị trường phục hồi để tái gia nhập nền kinh tế.
| Xét theo địa phương, các trung tâm kinh tế lớn tiếp tục đóng vai trò đầu tàu trong thu hút doanh nghiệp thành lập mới. Thành phố Hồ Chí Minh đứng đầu với 9.647 doanh nghiệp mới, tăng hơn 49% so với cùng kỳ. Hà Nội xếp thứ hai với 5.486 doanh nghiệp, tăng gần 53%. Đáng chú ý, Đồng Nai nổi lên là điểm sáng với tốc độ tăng trưởng lên tới 82,3%, cho thấy sức hút ngày càng lớn của các địa phương công nghiệp vệ tinh. |
Cùng với sự gia tăng về số lượng doanh nghiệp, quy mô vốn đăng ký của các doanh nghiệp thành lập mới cũng có dấu hiệu cải thiện. Tổng vốn đăng ký đạt khoảng 313.690 tỷ đồng, tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm trước. Ngoài ra, số lao động đăng ký mới đạt trên 167.000 người, tăng hơn 19%. Những con số này cho thấy khu vực doanh nghiệp tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Theo TS. Nguyễn Minh Phong – chuyên gia kinh tế, sự gia tăng mạnh của số doanh nghiệp gia nhập thị trường trong những tháng đầu năm cho thấy niềm tin kinh doanh của khu vực tư nhân đang dần được củng cố. Đây là tín hiệu tích cực phản ánh môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện, đồng thời cho thấy các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân đang phát huy hiệu quả, tạo động lực cho làn sóng khởi sự kinh doanh ngay từ đầu năm.
Phân tích về cơ cấu doanh nghiệp thành lập mới, chuyên gia cho rằng khu vực dịch vụ tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn nhất, cho thấy đây vẫn là lĩnh vực năng động và hấp dẫn đối với nhà đầu tư. Bên cạnh đó, khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản dù chiếm tỷ trọng nhỏ nhưng lại có tốc độ tăng trưởng cao, phản ánh xu hướng dịch chuyển đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao và phát triển chuỗi giá trị nông sản trong thời gian gần đây. “Sự đa dạng về cơ cấu ngành nghề của doanh nghiệp mới thành lập là tín hiệu tích cực, góp phần tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong thời gian tới”, TS. Nguyễn Minh Phong nhận định.
Hộ kinh doanh tiếp tục gia tăng mạnh
Bên cạnh bức tranh tăng trưởng tích cực, thị trường cũng ghi nhận số lượng doanh nghiệp rút lui tương đối lớn. Trong hai tháng đầu năm, có 76.997 doanh nghiệp rút khỏi thị trường, tăng gần 15% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, phần lớn trong số này lựa chọn hình thức tạm ngừng kinh doanh có thời hạn thay vì giải thể hoàn toàn. Điều này cho thấy nhiều doanh nghiệp đang tạm thời dừng hoạt động để tái cơ cấu, điều chỉnh chiến lược kinh doanh.
Thống kê cho thấy khoảng 75,9% doanh nghiệp rút lui chọn phương án tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Đây là hiện tượng mang tính chu kỳ khi nhiều doanh nghiệp thường tiến hành đánh giá lại hiệu quả kinh doanh vào cuối năm và đăng ký tạm ngừng vào đầu năm tài chính mới. Ngoài ra, phần lớn doanh nghiệp rút lui có quy mô nhỏ, vốn dưới 10 tỷ đồng, phản ánh quá trình sàng lọc tự nhiên của thị trường.
Trong số các ngành nghề, lĩnh vực bán buôn, bán lẻ và sửa chữa ô tô, xe máy ghi nhận số doanh nghiệp rút lui nhiều nhất. Có gần 30.000 doanh nghiệp trong lĩnh vực này rút khỏi thị trường, chiếm khoảng 39% tổng số doanh nghiệp rút lui. Xu hướng này phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng lớn từ thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến, buộc nhiều doanh nghiệp truyền thống phải chuyển đổi mô hình kinh doanh.
Một chỉ báo khác đáng chú ý là tổng vốn đăng ký bổ sung vào nền kinh tế trong hai tháng đầu năm đạt khoảng 851.899 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ. Dòng vốn lớn này cho thấy các doanh nghiệp vẫn duy trì kỳ vọng tích cực về triển vọng kinh tế. Tuy nhiên, quy mô vốn đăng ký bình quân trên mỗi doanh nghiệp lại giảm từ 11,09 tỷ đồng xuống còn khoảng 8,84 tỷ đồng, cho thấy phần lớn doanh nghiệp mới thuộc nhóm nhỏ và siêu nhỏ.
Song song với khu vực doanh nghiệp, khu vực kinh doanh cá thể cũng ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ. Trong hai tháng đầu năm 2026, cả nước có hơn 151.650 hộ kinh doanh được thành lập mới, tăng hơn 45% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực này vẫn đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, đặc biệt trong việc tạo việc làm và thúc đẩy hoạt động thương mại ở cấp cơ sở.
Theo TS. Nguyễn Minh Phong, việc vốn đăng ký bình quân của hộ kinh doanh có xu hướng giảm cho thấy phần lớn hộ mới thành lập vẫn hoạt động ở quy mô nhỏ, mang tính tự phát. Trong dài hạn, cần có chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, tiếp cận vốn và khuyến khích chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp chính thức. Điều này không chỉ giúp mở rộng khu vực kinh tế tư nhân mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và tính bền vững của nền kinh tế.