Dự kiến sẽ có 2 loại hàng hóa trên thị trường các-bon là: hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, gồm tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước theo quy định pháp luật và tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon quốc tế.
Bộ Tài chính vừa lấy ý kiến góp ý về dự thảo Nghị định Sàn giao dịch các-bon trong nước. Nghị định này hướng dẫn việc giao dịch, lưu ký, thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên sàn giao dịch các-bon trong nước.
Hai loại hàng hóa trên thị trường giao dịch các-bon
Dự thảo Nghị định đã quy định đối tượng áp dụng là Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT), Bộ Tài chính, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC); Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX); các tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch trên thị trường giao dịch các-bon theo quy định của pháp luật về môi trường; các tổ chức hỗ trợ giao dịch trên thị trường giao dịch các-bon; các tổ chức, cá nhân khác có liên quan…
Việc xây dựng Nghị định nhằm mục đích cụ thể hóa một số quy định tại Luật Bảo vệ môi trường liên quan đến thành lập và phát triển thị trường các-bon tại Việt Nam.
Dự thảo cũng đưa ra 3 nguyên tắc giao dịch trên sàn giao dịch các-bon là: công bằng, công khai, minh bạch; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia thị trường; các tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch trên thị trường có trách nhiệm tìm hiểu quy định pháp luật, thông tin về hàng hóa và tự chịu trách nhiệm đối với quyết định mua, bán của mình.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đưa ra 5 nhóm hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kinh và tín chỉ các-bon như: hành vi gian lận, lừa đảo, làm giả tài liệu, tạo dựng thông tin sai sự thật, công bố thông tin sai lệch, che dấu hoặc bỏ sót thông tin cần thiết…; cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán để thao túng giá…; kinh doanh, cung cấp dịch vụ khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận…; cho mượn tài khoản giao dịch, đứng tên hộ…
Tại Điều 6, dự thảo Nghị định đã đưa ra 2 loại hàng hóa trên thị trường giao dịch các-bon là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon. Trong đó, tín chỉ các-bon sẽ bao gồm: tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon trong nước theo quy định pháp luật; và tín chỉ các-bon thu được từ chương trình, dự án theo cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ các-bon quốc tế.
Các hàng hóa quy định nêu trên phải được Bộ NN&MT xác nhận và ghi nhận trên hệ thống đăng ký quốc gia trước khi được HNX đưa vào hệ thống giao dịch các-bon. HNX đưa các hàng hóa quy định trên ra khỏi hệ thống giao dịch các-bon trong trường hợp: Các hàng hóa này đáo hạn; các trường hợp khác theo quy định của Bộ NN&MT.
Giao dịch theo phương thức thỏa thuận
Theo quy định của dự thảo, các chủ thể tham gia giao dịch phải mở tài khoản giao dịch tại thành viên giao dịch để thực hiện giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon.
Thành viên giao dịch thông báo kết quả thực hiện giao dịch cho khách hàng ngay sau khi giao dịch được thực hiện theo đúng hình thức đã thỏa thuận với khách hàng. Thành viên giao dịch phải gửi sao kê tài khoản tiền, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon hàng tháng hoặc khi có yêu cầu từ khách hàng.
Sau khi giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được xác lập và hoàn tất, HNX có trách nhiệm cung cấp thông tin về kết quả giao dịch cho VSDC để thực hiện hoạt động thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon.
 |
| Dự thảo Nghị định quy định, giao dịch trên thị trường giao dịch các-bon được thực hiện theo phương thức giao dịch thỏa thuận trên hệ thống giao dịch các-bon. |
Về phương thức giao dịch, dự thảo Nghị định quy định, giao dịch trên thị trường giao dịch các-bon được thực hiện theo phương thức giao dịch thỏa thuận trên hệ thống giao dịch các-bon, theo nguyên tắc các bên tham gia giao dịch tự thỏa thuận, thống nhất các nội dung giao dịch. Giao dịch theo phương thức thỏa thuận được xác lập khi bên mua hoặc bên bán nhập lệnh giao dịch vào hệ thống giao dịch các-bon và bên đối ứng xác nhận lệnh giao dịch này.
Dự thảo cũng đề xuất phương thức giao dịch thỏa thuận gồm: thỏa thuận điện tử và thỏa thuận thông thường. Hoạt động giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon tại HNX được thực hiện tại Quy chế giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon của HNX.
| Theo dự thảo, các giao dịch trên hệ thống giao dịch các-bon được thanh toán qua hệ thống thanh toán giao dịch các-bon theo phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch, không áp dụng theo cơ chế đối tác bù trừ trung tâm. Thành viên lưu ký phải mở tài khoản tiền gửi đứng tên thành viên lưu ký tại ngân hàng thanh toán để thực hiện thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon. Ngân hàng thanh toán có trách nhiệm quản lý thông tin chi tiết số dư tiền gửi thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon của chủ thể tham gia giao dịch. |