Thời gian qua, ngành Thuế đã thúc đẩy triển khai việc áp dụng hóa đơn điện tử, đây là điều kiện để cơ quan thuế cũng như các cơ quan quản lý nhà nước khác thực hiện được bước chuyển đổi số quan trọng trong công tác quản lý thuế; đảm bảo mục tiêu chống thất thu ngân sách nhà nước, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực của ngành Thuế nói riêng và các cơ quan quản lý nhà nước nói chung cũng như đại bộ phận người nộp thuế tự giác tuân thủ chính sách, pháp luật thuế thì vẫn còn một bộ phận người nộp thuế có những hành vi vi phạm pháp luật về thuế và hóa đơn, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ để trốn thuế, gian lận thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Vậy hành vi như thế nào là sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ?
Tại Điều 3 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP và Điều 4 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP quy định về các hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp; sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ như sau:
Thứ nhất, sử dụng hóa đơn, chứng từ trong các trường hợp sau đây là hành vi sử dụng hóa đơn:
Một là, hóa đơn, chứng từ giả;
Hai là, hóa đơn, chứng từ chưa có giá trị sử dụng, hết giá trị sử dụng;
Ba là, hóa đơn bị ngừng sử dụng trong thời gian bị cưỡng chế bằng biện pháp ngừng sử dụng hóa đơn, trừ trường hợp được phép sử dụng theo thông báo của cơ quan thuế;
Bốn là, hóa đơn điện tử không đăng ký sử dụng với cơ quan thuế;
Năm là, hóa đơn điện tử chưa có mã của cơ quan thuế đối với trường hợp sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế;
Sáu là, hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập trên hóa đơn từ ngày cơ quan thuế xác định bên bán không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
Bảy là, hóa đơn, chứng từ mua hàng hóa, dịch vụ có ngày lập trên hóa đơn, chứng từ trước ngày xác định bên lập hóa đơn, chứng từ không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan nhà nước có thẩm quyền hoặc chưa có thông báo của cơ quan thuế về việc bên lập hóa đơn, chứng từ không hoạt động tại địa chỉ kinh doanh đã đăng ký với cơ quan có thẩm quyền nhưng cơ quan thuế hoặc cơ quan công an hoặc các cơ quan chức năng khác đã có kết luận đó là hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.
Thứ hai, sử dụng hóa đơn, chứng từ trong các trường hợp sau đây là hành vi sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ:
Một là, hóa đơn, chứng từ không ghi đầy đủ các nội dung bắt buộc theo quy định; hóa đơn tẩy xóa, sửa chữa không đúng quy định;
Hai là, hóa đơn, chứng từ khống (hóa đơn, chứng từ đã ghi các chỉ tiêu, nội dung nghiệp vụ kinh tế nhưng việc mua bán hàng hóa, dịch vụ không có thật một phần hoặc toàn bộ);
Ba là, hóa đơn phản ánh không đúng giá trị thực tế phát sinh hoặc lập hóa đơn khống, lập hóa đơn giả; sử dụng hóa đơn có sự chênh lệch về giá trị hàng hóa, dịch vụ hoặc sai lệch các tiêu thức bắt buộc giữa các liên của hóa đơn; sử dụng hóa đơn để quay vòng khi vận chuyển hàng hóa trong khâu lưu thông hoặc dùng hóa đơn của hàng hóa, dịch vụ này để chứng minh cho hàng hóa, dịch vụ khác;
Bốn là, hóa đơn, chứng từ của tổ chức, cá nhân khác (trừ hóa đơn của cơ quan thuế và trường hợp được ủy nhiệm lập hóa đơn) để hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ mua vào hoặc hàng hóa, dịch vụ bán ra;
Năm là, hóa đơn, chứng từ mà cơ quan thuế hoặc cơ quan công an hoặc các cơ quan chức năng khác đã kết luận là sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ.
Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn thì bị xử phạt như thế nào?
Trường hợp sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp để hạch toán giá trị hàng hóa, dịch vụ mua vào làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm nhưng khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra phát hiện, người mua chứng minh được lỗi vi phạm sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp thuộc về bên bán hàng và người mua đã hạch toán kế toán đầy đủ theo quy định thì bị phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định (theo điểm đ Khoản 1 Điều 16 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP).
Trường hợp sử dụng hóa đơn không hợp pháp; sử dụng không hợp pháp hóa đơn để khai thuế làm giảm số thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm thì bị phạt tiền 1 lần số thuế trốn đối với người nộp thuế có từ một tình tiết giảm nhẹ trở lên định (theo điểm d Khoản 1 Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP).
Hành vi sử dụng hóa đơn không hợp pháp, sử dụng không hợp pháp hóa đơn nếu không thuộc trường hợp bị xử phạt theo điểm đ Khoản 1 Điều 16, điểm d Khoản 1 Điều 17 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP thì bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (theo Điều 28 Nghị định số 125/2020/NĐ-CP.)
Để tránh những rủi ro khi xác định sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp và sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ; người nộp thuế cần lưu ý các quy định trên để đảm bảo quyền lợi trong quá trình đông sản xuất kinh doanh hàng hóa dịch vụ và tiêu dùng.
CỤC THUẾ TP HÀ NỘ