 |
| Ảnh minh họa. |
Đánh giá “ổn định” của VIS Rating đối với triển vọng tín nhiệm năm 2026 mang nhiều hàm ý hơn một dự báo ngắn hạn, phản ánh quá trình tái cân bằng đang diễn ra trong nền kinh tế và hệ thống tài chính Việt Nam. Sau giai đoạn điều chỉnh mạnh 2022–2023, vấn đề không còn nằm ở việc nền kinh tế có phục hồi hay không, mà là liệu cấu trúc tăng trưởng và thị trường vốn đã hình thành được trạng thái ổn định bền vững hay chưa.
Nền tảng ổn định: Nhu cầu nội địa và đầu tư hạ tầng giữ nhịp tăng trưởng
Động lực quan trọng nhất nâng đỡ triển vọng tín nhiệm năm 2026 đến từ nhu cầu nội địa và đầu tư hạ tầng. VIS Rating dự báo doanh số bán lẻ năm 2026 tăng khoảng 10%, cao hơn mức bình quân 8% của giai đoạn 2022–2025, nhờ sự phục hồi của du lịch quốc tế cùng các biện pháp kích cầu như giảm thuế và tăng chi an sinh xã hội. Song song, quy mô đầu tư công tiếp tục duy trì ở mức cao, với tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2025 đạt khoảng 732 nghìn tỷ đồng và xu hướng này được kỳ vọng kéo dài sang năm 2026.
Các dự án hạ tầng trọng điểm – từ cao tốc, đường sắt đô thị đến năng lượng và cảng biển – không chỉ tạo thêm việc làm và cải thiện dòng tiền cho các doanh nghiệp xây dựng, vật liệu, vận tải và logistics, mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa sang thị trường bất động sản và tiêu dùng liên quan. Việc các doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, đồng thời khu vực tư nhân tham gia ngày càng sâu, giúp giảm rủi ro gián đoạn dòng vốn và nâng cao hiệu quả triển khai – yếu tố then chốt đối với đánh giá tín nhiệm trung và dài hạn.
Điều này cho thấy triển vọng tín nhiệm năm 2026 không còn phụ thuộc chủ yếu vào nới lỏng chính sách, mà chuyển sang phụ thuộc vào năng lực tạo dòng tiền thực, quản trị đòn bẩy và mức độ nhạy cảm của từng mô hình kinh doanh với chu kỳ kinh tế. Sự phân hóa vì vậy trở thành đặc điểm nổi bật của môi trường tín nhiệm, thay cho xu hướng cải thiện đồng loạt như trong các giai đoạn phục hồi trước đây.
Doanh nghiệp và ngành Tài chính: Tăng trưởng lợi nhuận hấp thụ đòn bẩy, nhưng rủi ro phân hóa
Trong môi trường lãi suất cao hơn, chi phí vốn gia tăng là áp lực không thể tránh khỏi. Tuy nhiên, VIS Rating cho rằng áp lực này phần lớn được bù đắp bởi tăng trưởng lợi nhuận. EBITDA bình quân của các doanh nghiệp được xếp hạng năm 2026 dự kiến tăng khoảng 22%, tương đồng với mức tăng 21% của tổng nợ. Điều này cho thấy đòn bẩy tài chính, dù tăng về quy mô tuyệt đối, chưa tạo ra sự xấu đi đáng kể về chất lượng tín nhiệm ở cấp độ toàn thị trường.
Ngành Xây dựng và vật liệu xây dựng nổi lên là nhóm hưởng lợi rõ nét nhất, với doanh thu dự kiến tăng 15–20% nhờ đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và sự phục hồi của thị trường bất động sản. Hồ sơ tín nhiệm của nhiều doanh nghiệp trong nhóm này được cải thiện đáng kể so với giai đoạn trước, khi dòng tiền ổn định hơn và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn. Đối với các doanh nghiệp bất động sản nhà ở, đòn bẩy dự kiến duy trì ổn định, trong khi rủi ro tái cấp vốn ở mức kiểm soát được, nhờ EBITDA tăng 20–25% và dòng tiền bán hàng phục hồi.
Ngược lại, các doanh nghiệp định hướng xuất khẩu được dự báo đối mặt với biến động lợi nhuận lớn hơn do tác động của thuế quan và cạnh tranh gia tăng, đặc biệt từ các nhà sản xuất Trung Quốc tại các thị trường ngoài Mỹ. Điều này cho thấy triển vọng tín nhiệm năm 2026 mang tính phân hóa rõ rệt theo mô hình kinh doanh và mức độ phụ thuộc vào thị trường bên ngoài.
Đối với ngành Tài chính, bức tranh ổn định ở cấp độ hệ thống đi kèm với sự phân hóa rủi ro giữa các nhóm định chế. Mục tiêu tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống năm 2026 được đặt ở mức 15%, thấp hơn mức thực hiện 19% của năm 2025, cùng với việc kiểm soát tín dụng chảy vào các dự án bất động sản rủi ro cao. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực thanh khoản và hạn chế rủi ro tăng trưởng nóng, qua đó hỗ trợ chất lượng tài sản. Tỷ lệ nợ có vấn đề của ngành ngân hàng được dự báo giảm khoảng 10 điểm cơ bản, xuống mức 2,1%.
Các ngân hàng quy mô lớn và công ty chứng khoán được kỳ vọng duy trì ổn định nhờ nền tảng vốn tốt và môi trường kinh doanh trong nước thuận lợi. Trong khi đó, rủi ro vẫn ở mức cao đối với nhóm ngân hàng nhỏ có tỷ trọng lớn cho vay mua nhà mang tính đầu cơ, cũng như các công ty tài chính tiêu dùng tập trung vào cho vay tiền mặt, khi mặt bằng lãi suất cao và đòn bẩy của khách hàng cá nhân tiếp tục gia tăng.
Trái phiếu doanh nghiệp: Kỷ luật thị trường được củng cố, chu kỳ vốn mới hình thành
Một điểm nhấn đáng chú ý trong Báo cáo Triển vọng Tín nhiệm 2026 của VIS Rating là cái nhìn tích cực hơn đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, sau giai đoạn điều chỉnh sâu 2022–2023. Theo VIS Rating, tỷ lệ trái phiếu chậm trả trong năm 2026 dự kiến duy trì quanh mức 1,3%, tương đương năm 2025 và thấp hơn rất nhiều so với mức đỉnh 12,2% của năm 2023. Giá trị trái phiếu đáo hạn năm 2026 ước khoảng 209 nghìn tỷ đồng, tương đương 14% dư nợ trái phiếu đang lưu hành – quy mô được đánh giá là nằm trong khả năng kiểm soát của thị trường, đặc biệt khi một phần đáng kể đã được cơ cấu lại hoặc gia hạn trong năm 2025.
 |
| Nguồn: HNX, SSC, VIS Rating |
Khả năng thu hồi đối với các trái phiếu chậm trả tiếp tục được cải thiện, phản ánh kết quả kinh doanh tốt hơn và tiến triển trong quá trình tái cơ cấu của nhiều doanh nghiệp, đặc biệt ở nhóm bất động sản nhà ở. Trong bối cảnh tín dụng ngân hàng ngày càng được phân bổ chọn lọc hơn, trái phiếu doanh nghiệp được kỳ vọng từng bước quay lại vai trò là kênh huy động vốn trung – dài hạn quan trọng, thay vì chỉ mang tính bổ trợ ngắn hạn như giai đoạn trước.
Những diễn biến này cho thấy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam đang chuyển từ pha “xử lý tồn đọng” sang pha tái thiết với kỷ luật cao hơn, nơi chi phí vốn và khả năng tiếp cận thị trường phản ánh ngày càng rõ chất lượng tín nhiệm và năng lực tài chính của từng doanh nghiệp. Trong cấu trúc vốn mới đang hình thành, trái phiếu doanh nghiệp nhiều khả năng sẽ đóng vai trò ngày càng lớn đối với các doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, đòn bẩy được kiểm soát và chiến lược tài chính minh bạch.
Cùng với đó, sự cải thiện về niềm tin của nhà đầu tư và thanh khoản thị trường được kỳ vọng sẽ hỗ trợ hoạt động phát hành trái phiếu mới trong năm 2026, với giá trị phát hành tăng khoảng 15–20% so với cùng kỳ. Ngoài ngân hàng và bất động sản, hoạt động phát hành được dự báo mở rộng dần sang các lĩnh vực tiện ích, vận tải và phát triển hạ tầng – phản ánh sự dịch chuyển của thị trường từ giai đoạn khắc phục hậu quả sang hình thành một chu kỳ vốn thận trọng và kỷ luật hơn.