Trong 8 tháng đầu năm 2026, Hải quan phát hiện 29 vụ buôn lậu thuốc lá, thu giữ hơn 132.000 bao thuốc lá điếu và 135.000 sản phẩm thuốc lá điện tử. Các vụ việc cho thấy hàng lậu đang được đưa vào những phương thức vận chuyển, cất giấu đa dạng hơn, đặt ra yêu cầu tăng cường nhận diện rủi ro ngay từ sớm…
Thuốc lá lậu ngụy trang do lực lượng hải quan phát hiện, thu giữ. Ảnh: Thu Hòa.
Buôn lậu thuốc lá đang chuyển sang nhiều phương thức vận chuyển và cất giấu tinh vi hơn, không chỉ trà trộn trong các lô hàng xuất nhập khẩu mà còn len vào hoạt động thương mại điện tử và không gian mạng.
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia và Bộ Tài chính, Cục Hải quan yêu cầu các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường kiểm soát, chủ động thu thập thông tin và nhận diện sớm các đường dây, ổ nhóm có dấu hiệu vi phạm.
Theo báo cáo của Cục Hải quan, trong 8 tháng đầu năm 2026, toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 29 vụ việc liên quan đến thuốc lá, với 28 đối tượng. Tang vật gồm 132.650 bao thuốc lá nhập lậu, 135.206 sản phẩm thuốc lá điện tử và 9.343 kg lá thuốc lá.
Quy mô tang vật trong một số vụ việc cho thấy hàng lậu không chỉ được vận chuyển theo những phương thức nhỏ lẻ. Tháng 6/2026, Chi cục Hải quan khu vực II phát hiện hơn 83.000 bao thuốc lá điếu được giấu trong container chứa hàng thực phẩm xuất khẩu. Số hàng này không được khai báo với cơ quan hải quan và đã bị tạm giữ ngay tại cửa khẩu.
Một vụ việc khác có quy mô lớn hơn được phát hiện tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo.
Trong tháng 8/2026, Hải quan cửa khẩu quốc tế Lao Bảo (Chi cục Hải quan khu vực IX) phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức cưỡng chế, buộc tiêu hủy gần 325.000 bao thuốc lá điếu giả mạo nhãn hiệu Esse Change 4mg. Tổng trị giá số hàng vi phạm được ước tính khoảng 6,44 tỷ đồng.
Lượng lực chức năng phát hiện và tạm giữ nhiều sản phẩm thuốc lá nhập lậu. Nguồn: Cục Hải quan
Những vụ việc này cho thấy kiểm soát thuốc lá lậu ngày càng khó nếu chỉ tập trung vào kiểm tra trực tiếp tại cửa khẩu. Khi hàng vi phạm có thể được ngụy trang trong các lô hàng khác hoặc được tổ chức mua bán qua các kênh trực tuyến, việc phát hiện cần bắt đầu từ thông tin về tuyến vận chuyển, loại hàng, doanh nghiệp và các dấu hiệu bất thường trong quá trình làm thủ tục.
Theo định hướng của Cục Hải quan, các đơn vị cần tăng cường thu thập và phân tích thông tin, tập trung vào những dấu hiệu bất thường trong quá trình làm thủ tục, tuyến vận chuyển và loại hình hàng hóa có nguy cơ bị lợi dụng để cất giấu, vận chuyển thuốc lá trái phép.
Phạm vi kiểm soát không chỉ hướng tới thuốc lá điếu nhập lậu mà còn bao gồm thuốc lá giả, nguyên liệu thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Việc mở rộng đối tượng kiểm soát phản ánh sự thay đổi của thị trường thuốc lá lậu khi hàng hóa vi phạm không còn tập trung vào một nhóm sản phẩm truyền thống.
Đồng thời, việc kiểm soát cũng được mở rộng từ khu vực biên giới, cửa khẩu đến địa bàn nội địa và không gian mạng, đi cùng với yêu cầu chia sẻ thông tin giữa các lực lượng chức năng.
Đây là một trong những nội dung được đặt ra khi triển khai Chỉ thị số 25/CT-TTg ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới.
Theo đó, Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các địa phương được yêu cầu chỉ đạo lực lượng chức năng tăng cường nắm tình hình, kiểm tra, kiểm soát địa bàn và phối hợp xử lý các vụ việc.
Thực hiện Chỉ thị số 25/CT-TTg, Cục Hải quan đề nghị các Chi cục Hải quan khu vực chủ động xây dựng phương án, giải pháp nghiệp vụ để phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng trên địa bàn quản lý, cũng như thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo nhanh.
Cùng với biện pháp nghiệp vụ, cơ quan chức năng được yêu cầu cảnh báo phương thức, thủ đoạn mới để người dân nhận biết, hạn chế nguy cơ mua bán, vận chuyển hoặc tiếp tay cho hàng hóa vi phạm.
Trong thời gian tới, Cục Hải quan cho biết sẽ tiếp tục tăng cường các biện pháp kiểm soát, tập trung vào những loại hình và phương thức có nguy cơ bị lợi dụng, trong đó có vận chuyển quá cảnh và thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc phối hợp với lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng và Quản lý thị trường cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm phát hiện, xử lý các đường dây, ổ nhóm có quy mô lớn.