Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030, nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất để hỗ trợ hình thành lực lượng doanh nghiệp tư nhân có vai trò dẫn dắt trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Đề xuất cơ chế đặc thù triển khai Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030. Ảnh minh họa.
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư là yêu cầu cần thiết nhằm cụ thể hóa Quyết định số 631/QĐ-TTg ngày 6/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiên phong giai đoạn 2026-2030.
Dự thảo được xây dựng trên cơ sở các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, đồng thời yêu cầu triển khai chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong trong lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Theo Bộ Tài chính, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc hình thành đội ngũ doanh nghiệp có năng lực dẫn dắt chuỗi cung ứng, làm chủ công nghệ và tạo giá trị gia tăng cao là yếu tố quan trọng để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.
Hình thành lực lượng doanh nghiệp dẫn dắt nền kinh tế
Dự thảo Thông tư gồm 4 chương, 25 điều và 3 phụ lục, quy định chi tiết về tiêu chí xác định doanh nghiệp tiên phong, cơ chế hỗ trợ, nguồn kinh phí, phương thức triển khai và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.
Một trong những điểm đáng chú ý là việc xây dựng cơ chế “Thẻ hỗ trợ doanh nghiệp tiên phong”. Đây là công cụ do cơ quan hỗ trợ cấp để doanh nghiệp được sử dụng các dịch vụ hỗ trợ theo nội dung và giá trị đã được phê duyệt. Thẻ có thời hạn tối đa hai năm và được quản lý trên nền tảng số nhằm bảo đảm minh bạch, tránh trùng lặp hỗ trợ và nâng cao hiệu quả giám sát.
Dự thảo cũng quy định ba phương thức hỗ trợ gồm: hỗ trợ thông qua Thẻ hỗ trợ doanh nghiệp tiên phong; cơ quan hỗ trợ trực tiếp thực hiện nhiệm vụ; hoặc lựa chọn nhà thầu cung cấp dịch vụ theo quy định của pháp luật về đấu thầu.
Về tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp tiên phong, dự thảo đưa ra hệ thống tiêu chí chung và tiêu chí chuyên ngành. Các tiêu chí được đánh giá dựa trên tình trạng pháp lý, năng lực tăng trưởng, khả năng đổi mới sáng tạo, năng suất lao động, đầu tư nghiên cứu phát triển (R&D), năng lực công nghệ, sản phẩm và mô hình kinh doanh. Việc rà soát, công nhận doanh nghiệp tiên phong sẽ được thực hiện thường niên nhằm bảo đảm doanh nghiệp tiếp tục đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Đáng chú ý, doanh nghiệp vi phạm pháp luật nghiêm trọng có thể bị gỡ bỏ danh hiệu doanh nghiệp tiên phong và không được xem xét công nhận lại trong thời hạn tối thiểu ba năm.
Hỗ trợ tối đa 70% chi phí, ưu tiên đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số
Về chính sách hỗ trợ, dự thảo tập trung vào các nội dung như hỗ trợ thủ tục đầu tư, hải quan, niêm yết trên thị trường chứng khoán; hỗ trợ thử nghiệm, kiểm định sản phẩm; đăng ký sở hữu trí tuệ; nâng cao năng lực quản trị; xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu và phát triển thị trường.
Để tạo động lực đủ mạnh cho các doanh nghiệp có tiềm năng dẫn dắt nền kinh tế, Bộ Tài chính đề xuất một số mức hỗ trợ cao hơn so với các chương trình hiện hành. Một số khoản chi cho hoạt động tư vấn, cố vấn và huấn luyện có thể được áp dụng ở mức gấp đôi định mức thông thường. Tuy nhiên, ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ tối đa 70% chi phí thực hiện, doanh nghiệp phải tham gia tối thiểu 30% vốn đối ứng nhằm bảo đảm trách nhiệm đồng hành và hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Theo dự kiến, trong giai đoạn 2026-2030 sẽ có khoảng 1.000 doanh nghiệp được công nhận là doanh nghiệp tiên phong, tương đương khoảng 200 doanh nghiệp mỗi năm. Tuy nhiên, chỉ khoảng 100 doanh nghiệp mỗi năm có nhu cầu sử dụng các chính sách hỗ trợ cần chi từ ngân sách nhà nước.
Bộ Tài chính khẳng định dự thảo Thông tư không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Toàn bộ quy trình đăng ký, xét chọn, cấp thẻ hỗ trợ và theo dõi kết quả sẽ được thực hiện trên Cổng Thông tin doanh nghiệp theo hướng số hóa, giảm chi phí tuân thủ và nâng cao tính công khai, minh bạch.