Bộ Tài chính gỡ điểm nghẽn hoàn thuế, kiểm soát chuyển giá, hỗ trợ thúc đẩy xuất khẩu

Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo số 443/TB-VPCP ngày 20/8/2026 về kết luận của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc chủ trì hội nghị rà soát các biện pháp thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu. Ảnh: chinhphu.vn

Mở rộng không gian xuất khẩu, phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp

Theo Thông báo, năm 2026, tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường. Cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thương mại và thuế quan của Hoa Kỳ cùng một số nền kinh tế lớn có nhiều điều chỉnh. Trong khi đó, giá năng lượng và chi phí logistics tiếp tục tác động trực tiếp đến tăng trưởng và thương mại toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam tiếp tục ghi nhận kết quả tích cực. Tính đến hết tháng 7/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ, cao hơn mục tiêu tăng trưởng cả năm 15-16% và thuộc nhóm có mức tăng trưởng tốt trong nhiều năm trở lại đây.

Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD. Theo đánh giá của các Bộ, ngành, địa phương và hiệp hội, nhập siêu chủ yếu tập trung ở một số nhóm hàng như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện; năng lượng gồm xăng dầu, than; hóa chất, chất dẻo nguyên liệu và kim loại thường.

Trong khi đó, nhập siêu ở nhóm hóa chất, chất dẻo nguyên liệu, kim loại thường và một số nguyên liệu khác cho thấy những hạn chế mang tính cơ cấu của nền kinh tế, nhất là tỷ lệ nội địa hóa còn thấp, công nghiệp hỗ trợ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu nguyên liệu phục vụ sản xuất và tiêu dùng trong nước.

Trước yêu cầu thúc đẩy xuất khẩu, đồng thời kiểm soát nhập siêu theo hướng phát triển thương mại cân bằng, bền vững, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đề nghị các bộ, ngành, địa phương và hiệp hội ngành hàng tập trung triển khai đồng bộ nhiều nhiệm vụ, giải pháp, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của cả nước.

Trong đó, Bộ Công Thương được giao phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại, chuỗi bán lẻ quốc tế; triển khai hiệu quả Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030.

Cùng với mở rộng thị trường, công tác xúc tiến thương mại cũng được yêu cầu tăng tốc nhằm tận dụng ngay các đơn hàng xuất khẩu, nhất là đối với những nhóm hàng đang có nhu cầu cao như điện tử, máy móc, nông sản, thủy sản. Các chương trình xúc tiến vào những thị trường mới, đặc biệt là thị trường Halal, Mỹ La-tinh và châu Phi, cũng được đẩy mạnh.

Bộ Công Thương cũng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan rà soát, xác định cụ thể những hàng hóa công nghiệp trong nước đã có năng lực sản xuất để đề nghị Bộ Tài chính xem xét điều chỉnh tăng mức thuế nhập khẩu ưu đãi.

Song song với đó là việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định pháp lý phù hợp với chủ trương phòng, chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp; phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ kịp thời các Sở Công Thương trong cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Gỡ điểm nghẽn hoàn thuế, thúc đẩy sản xuất trong nước

Đối với Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa xuất khẩu theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, đẩy nhanh xử lý hồ sơ của những doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật.

Việc hướng dẫn, phổ biến các nhóm vướng mắc về hoàn thuế cũng cần được thực hiện rõ ràng để doanh nghiệp chủ động thực hiện, qua đó giảm chi phí và thời gian tuân thủ.

Bộ Tài chính đồng thời chủ trì triển khai các biện pháp kiểm tra, kiểm soát trị giá và giao dịch liên kết của các doanh nghiệp điện tử nhập khẩu phần lớn linh kiện từ công ty mẹ hoặc công ty cùng tập đoàn, góp phần phòng ngừa hiện tượng chuyển giá.

Về nguồn vốn, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có giải pháp bảo đảm doanh nghiệp xuất khẩu tiếp cận tín dụng, trong đó ưu tiên tập trung đủ vốn phục vụ thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là tiếp tục cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí và thời gian thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với địa phương, doanh nghiệp cảng, hãng vận tải và cơ quan hải quan tổ chức điều tiết giao thông, bố trí luồng ưu tiên trong các giai đoạn cao điểm xuất khẩu tại các cảng và cửa ngõ logistics lớn, đồng thời thúc đẩy phát triển công nghiệp vận tải Việt Nam.

Các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu áp dụng phương thức quản lý rủi ro, rà soát và đơn giản hóa thủ tục, hạn chế tình trạng chồng chéo trong thanh tra, kiểm tra doanh nghiệp. Cùng với đó là tăng cường liên thông dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến và xử lý kịp thời những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.

Đối với các địa phương có dự án, nhà máy được tăng vốn đầu tư trong lĩnh vực công nghệ cao, kéo theo gia tăng nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện, UBND các tỉnh, thành phố cần làm việc với doanh nghiệp để thúc đẩy tiến độ sản xuất, xuất khẩu sau khi đã tăng nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện.

Các địa phương cũng theo dõi thường xuyên tình hình sản xuất, đơn hàng và xuất khẩu của doanh nghiệp chủ lực; đôn đốc đưa các dự án, nhà máy và nguyên liệu đã nhập khẩu vào sản xuất, xuất khẩu. Những khó khăn về thị trường, lao động, logistics hay quy định của thị trường nhập khẩu cần được phát hiện sớm để xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền.

Đồng thời, các địa phương rà soát theo từng ngành hàng những yêu cầu mà doanh nghiệp chưa đáp ứng được tại thị trường nhập khẩu, tập trung hỗ trợ các lĩnh vực như kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương theo chức năng, nhiệm vụ khẩn trương giải quyết dứt điểm những vấn đề thuộc thẩm quyền. Việc trả lời kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội phải rõ ràng, thực chất, hướng tới xử lý dứt điểm khó khăn, vướng mắc; các bộ, ngành, địa phương có văn bản trả lời hiệp hội trong tháng 8/2026. Trường hợp vượt thẩm quyền, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.