Bộ Tài chính tiếp thu ý kiến góp ý về đăng ký, lưu ký và thanh toán giao dịch chứng khoán

Dự kiến cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được vận hành chính thức từ quý I/2027.

Làm rõ các quy định phục vụ cơ chế CCP

Thực hiện quy định của pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã đăng tải Bảng tổng hợp ý kiến, tiếp thu, giải trình đối với dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 119/2020/TT-BTC ngày 31/12/2020 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán.

Theo bảng tổng hợp, dự thảo Thông tư được gửi lấy ý kiến 53 cơ quan, tổ chức, cá nhân. Cơ quan soạn thảo nhận được 31 ý kiến bằng văn bản và qua thư điện tử, trong đó có 4 tổ chức nhất trí hoặc không có ý kiến bổ sung. Một số ý kiến khác được nêu trực tiếp tại hội thảo giới thiệu dự thảo ngày 10/7/2026.

Bốn đơn vị cơ bản đồng tình với dự thảo gồm: Công ty Cổ phần Chứng khoán FPT (FPTS), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Phần lớn ý kiến góp ý tập trung vào việc hoàn thiện khung pháp lý cho cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP); phân định tài khoản ký quỹ; trách nhiệm của thành viên bù trừ, ngân hàng lưu ký; chuyển quyền sở hữu chứng khoán; quản lý tài sản ký quỹ và quỹ bù trừ.

Theo nội dung giải trình, kế hoạch chi tiết triển khai CCP cho thị trường chứng khoán cơ sở đã được công bố từ ngày 17/7/2025. Cơ chế này dự kiến vận hành chính thức trong quý I/2027. Từ quý III và quý IV/2026, công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký đáp ứng điều kiện có thể thực hiện thủ tục đề nghị cấp phép cung cấp dịch vụ bù trừ, thanh toán và đăng ký trở thành thành viên bù trừ.

Đối với đề xuất của HSBC, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến về việc bố trí thời gian kiểm thử thành viên và triển khai hệ thống, tránh 4 ngày các quỹ sử dụng chỉ số FTSE Russell thực hiện tái cơ cấu danh mục. Việc lựa chọn thời điểm phù hợp nhằm hạn chế áp lực vận hành đối với thành viên thị trường và các tổ chức cung cấp dịch vụ nước ngoài có liên quan.

Tiếp thu nhiều kiến nghị cụ thể của doanh nghiệp

Một nội dung được Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) và Công ty Cổ phần Quản lý quỹ Đầu tư Việt Nam (VBF) góp ý là dự thảo Thông tư chưa phân biệt rõ “tài khoản ký quỹ bù trừ” và “tài khoản tiền gửi ký quỹ bù trừ”. Theo các đơn vị, việc dùng chung thuật ngữ có thể dẫn đến cách hiểu không thống nhất và gây khó khăn khi triển khai.

Bộ Tài chính tiếp thu, hoàn chỉnh dự thảo theo hướng phân định hai khái niệm. Trong đó, tài khoản ký quỹ bù trừ là tài khoản thông tin trên hệ thống tại thành viên bù trừ và Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam, dùng để theo dõi, quản lý hoạt động ký quỹ, bù trừ và thanh toán của nhà đầu tư; đây không phải tài khoản chứa tiền hoặc chứng khoán. Tài khoản tiền gửi ký quỹ bù trừ là tài khoản phục vụ quản lý tiền ký quỹ của nhà đầu tư, được tổ chức theo từng mô hình thành viên bù trừ là công ty chứng khoán, ngân hàng lưu ký hoặc ngân hàng lưu ký thanh toán.

Công ty Cổ phần Chứng khoán VPBank đề nghị mở rộng quy định về mua lại, thu hồi cổ phiếu phát hành theo chương trình lựa chọn cho người lao động. Doanh nghiệp cho rằng cụm từ “người lao động nghỉ việc” làm thu hẹp phạm vi so với các trường hợp mua lại, thu hồi được xác định trong phương án phát hành. Ý kiến này đã được tiếp thu; dự thảo Thông tư được chỉnh lý thành trường hợp mua lại, thu hồi hoặc nhận chuyển nhượng cổ phiếu từ người lao động theo phương án phát hành đã được phê duyệt.

Chứng khoán VPBank cũng kiến nghị sửa quy định về chuyển quyền sở hữu giấy tờ có giá trên thị trường tiền tệ, nhằm bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của Thông tư và pháp luật ngân hàng. Cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, hoàn thiện nội dung theo hướng quy định việc chuyển quyền sở hữu chứng khoán là giấy tờ có giá trên thị trường tiền tệ theo đề nghị của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Đối với góp ý của Tập đoàn Vingroup, doanh nghiệp phản ánh thực tế có trường hợp phát hành trái phiếu ra thị trường nước ngoài nhưng không thực hiện niêm yết. Trên cơ sở đó, Vingroup đề nghị hoàn thiện quy định về chuyển quyền sở hữu chứng khoán để thanh toán gốc, lãi trái phiếu hoặc thực hiện các điều kiện, điều khoản của trái phiếu phát hành ra thị trường nước ngoài. Kiến nghị này được tiếp thu và cập nhật vào dự thảo.

Citibank và VBF góp ý về lãi tiền gửi trên tài khoản ký quỹ bù trừ của nhà đầu tư. Theo các đơn vị, tài khoản của nhà đầu tư nước ngoài mở tại ngân hàng lưu ký thanh toán có thể là tài khoản đầu tư gián tiếp, trong khi quy định ngoại hối không phải trường hợp nào cũng cho phép nhận lãi từ số dư. Bộ Tài chính đã tiếp thu, chỉnh lý khoản 2 Điều 38 theo hướng việc hoàn trả lãi tiền gửi được thực hiện “nếu có”, qua đó tăng tính rõ ràng và phù hợp với pháp luật ngân hàng, ngoại hối.

Công ty Cổ phần Quản lý Quỹ PVI đề nghị làm rõ trình tự xử lý và trạng thái pháp lý của giao dịch trái phiếu doanh nghiệp niêm yết sau khi bị loại bỏ thanh toán. Cơ quan soạn thảo tiếp thu một phần, xác định trình tự cần thiết sẽ được quy định tại quy chế của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam; đồng thời làm rõ giao dịch bị loại bỏ thanh toán không còn hiệu lực trên hệ thống bù trừ, thanh toán.

Việc công khai đầy đủ nội dung góp ý, phần tiếp thu và lý do bảo lưu thể hiện quá trình hoàn thiện chính sách theo hướng minh bạch, đồng thời tạo cơ sở để các thành viên thị trường chuẩn bị hệ thống, nguồn lực và quy trình nghiệp vụ trước khi cơ chế CCP được đưa vào vận hành.