Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 1221/QĐ-BTC về kế hoạch triển khai chi tiết nền tảng hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số (VDBAS), thay thế Phụ lục III tại Quyết định số 3378/QĐ-BTC ngày 6/10/2025. Quyết định tạo nền tảng quan trọng trong quá trình hiện đại hóa công tác quản lý ngân sách và kho bạc nhà nước theo hướng số hóa, minh bạch và hiệu quả.
 |
| Bộ Tài chính tăng tốc chuyển đổi số với hệ thống ngân sách và kế toán số VDBAS. |
Theo kế hoạch, hệ thống VDBAS do Kho bạc Nhà nước chủ trì triển khai trên phạm vi toàn quốc. Đây được xem là nền tảng công nghệ trọng tâm phục vụ các đơn vị sử dụng ngân sách, cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước cùng nhiều cơ quan, tổ chức liên quan đến ngân sách nhà nước. Việc chuyển đổi từ hệ thống TABMIS sang VDBAS cũng là một trong những nhiệm vụ cấp thiết của ngành Tài chính nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn mới.
Hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số được xây dựng nhằm cung cấp thông tin tài chính, ngân sách phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Bộ Tài chính, các bộ, ngành và chính quyền địa phương. Qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, thúc đẩy cải cách hành chính và hỗ trợ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Theo Bộ Tài chính, cơ quan Kho bạc sẽ trực tiếp triển khai và vận hành quy trình nghiệp vụ trên nền tảng công nghệ mới. Việc ứng dụng VDBAS giúp giảm thiểu thủ tục thủ công, đồng thời tăng cường tự động hóa và nâng cao năng suất làm việc của hệ thống Kho bạc Nhà nước. Đây được xem là bước chuyển mạnh trong đổi mới phương thức quản lý tài chính công theo hướng hiện đại và chuyên nghiệp hơn.
Một trong những điểm nổi bật của hệ thống VDBAS là khả năng ứng dụng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác quản lý, giám sát ngân sách. Hệ thống góp phần tăng cường hiệu quả quản lý quỹ ngân sách nhà nước, đồng thời hỗ trợ phát hiện sớm các hành vi gian lận trong chi ngân sách thông qua phân tích dữ liệu tự động.
Bên cạnh đó, hệ thống được thiết kế linh hoạt nhằm đáp ứng kịp thời các yêu cầu thay đổi về cơ chế, chính sách tài chính - ngân sách trong tương lai. Việc chuẩn hóa dữ liệu và quy trình nghiệp vụ theo thông lệ quốc tế cũng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và các cơ quan giám sát đối với hoạt động tài chính công.
Đối với cơ quan tài chính, trên cơ sở quyết định giao, bổ sung, điều chỉnh hoặc ứng trước dự toán của cấp có thẩm quyền, các giao dịch phân bổ dự toán sẽ được nhập, phê duyệt và ký số trực tiếp trên hệ thống VDBAS. Các lệnh chi ngân sách nhà nước cũng được xử lý điện tử và gửi Kho bạc Nhà nước thực hiện theo đúng quy định.
Các đơn vị dự toán căn cứ quyết định giao hoặc điều chỉnh dự toán để thực hiện nhập giao dịch phân bổ dự toán trên hệ thống, sau đó gửi cơ quan tài chính hoặc Kho bạc Nhà nước phê duyệt theo quy định. Trong khi đó, các đơn vị sử dụng ngân sách sẽ thực hiện giao dịch với Kho bạc Nhà nước chủ yếu thông qua môi trường số, ưu tiên giao dịch trực tuyến nhằm giảm thời gian xử lý hồ sơ và nâng cao hiệu quả phối hợp.
Đối với người dân, tổ chức và doanh nghiệp, hệ thống VDBAS cho phép thực hiện nghĩa vụ thu, hoàn thu ngân sách nhà nước qua các kênh giao dịch trực tuyến hoặc trực tiếp tại trụ sở Kho bạc Nhà nước. Trong đó, giao dịch điện tử được ưu tiên nhằm tạo thuận lợi tối đa cho người sử dụng dịch vụ công và giảm áp lực giấy tờ trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính.
Ngoài ra, hệ thống còn kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan liên quan trong giải quyết thủ tục hành chính công. Điều này giúp nâng cao hiệu quả liên thông dữ liệu, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân, tổ chức và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch với cơ quan nhà nước.
Theo Bộ Tài chính, VDBAS được xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu cắt giảm và đơn giản hóa thủ tục hành chính theo hướng tự động, minh bạch, tiết kiệm chi phí và tăng hiệu quả giám sát. Hệ thống thực hiện kế toán toàn bộ các hoạt động nghiệp vụ từ phân bổ dự toán, chấp hành ngân sách, kế toán thu - chi, vay nợ, thanh toán đến các nghiệp vụ khác của Kho bạc Nhà nước theo hệ thống mục lục ngân sách do Bộ Tài chính quy định.
Đặc biệt, hệ thống sẽ cung cấp các dịch vụ công trực tuyến toàn trình thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia đối với các dịch vụ quản lý tài khoản, chi ngân sách và giao dịch của đơn vị có quan hệ với ngân sách tại Kho bạc Nhà nước. Qua đó góp phần hình thành môi trường giao dịch tài chính công hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn.
Bên cạnh đó, VDBAS còn hỗ trợ quản lý thanh toán kho bạc thống nhất; kết nối với Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại theo mô hình tài khoản tập trung của Kho bạc Nhà nước. Đồng thời hình thành cổng trao đổi thông tin duy nhất về thanh toán và phối hợp thu ngân sách giữa Kho bạc Nhà nước với hệ thống ngân hàng.
Việc quản lý định danh từng khoản thu ngân sách nhà nước và từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu thu ngân sách thống nhất sẽ tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý, điều hành ngân sách trong tương lai. Qua đó tăng khả năng khai thác dữ liệu, hỗ trợ phân tích, dự báo và phục vụ hoạch định chính sách tài chính quốc gia.