Việc cắt giảm mạnh ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được đánh giá không chỉ giúp giảm thủ tục, điều kiện gia nhập thị trường mà còn thể hiện bước chuyển trong phương thức quản trị hiện đại, tập trung kiểm soát những rủi ro thực sự cần thiết và tạo thêm "dư địa" thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh.
Quang cảnh họp báo. Ảnh: VPQH
Cắt giảm mạnh ngành nghề kinh doanh có điều kiện
Trao đổi tại Họp báo về kết quả Kỳ họp không thường lệ thứ nhất chiều ngày 24/8, bà Phạm Thị Hồng Yến, đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, một trong những chính sách có tác động rộng đến người dân và doanh nghiệp là việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư ngay tại phiên bế mạc.
Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, đây là một trong những chính sách có tác động trên diện rộng, trực tiếp đối với người dân và doanh nghiệp. Một điểm đáng chú ý là danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được thu hẹp từ 198 ngành, nghề theo Luật Đầu tư năm 2025 xuống còn 137 ngành, nghề.
Đánh giá về ý nghĩa của việc sửa đổi, bà Yến cho rằng, đây không chỉ đơn thuần là cắt giảm thủ tục hành chính hay điều kiện kinh doanh. “Quan trọng hơn đó là việc hoàn thiện phương thức quản trị hiện đại theo hướng Nhà nước sẽ tập trung vào kiểm soát các rủi ro thực sự cần thiết, đồng thời sẽ tạo những dư địa thuận lợi cho hoạt động đầu tư và kinh doanh”, bà nhấn mạnh.
Theo bà Phạm Thị Hồng Yến, một trong những điểm nghẽn được Dự luật tháo gỡ là tình trạng một số hoạt động trước đây phải đáp ứng nhiều điều kiện để gia nhập thị trường, trong khi những rủi ro gắn với hoạt động đó có thể được kiểm soát bằng các công cụ quản lý chuyên ngành.
Vì vậy, tinh thần sửa đổi luật là xác định rõ những rủi ro thực sự cần kiểm soát bằng điều kiện gia nhập thị trường và tiền kiểm.
Bà Phạm Thị Hồng Yến, đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng, một trong những chính sách có tác động rộng đến người dân và doanh nghiệp là việc Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư ngay tại phiên bế mạc. Ảnh: VPQH
Đối với những rủi ro có thể kiểm soát hiệu quả bằng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc hoặc hậu kiểm, các hình thức quản lý này sẽ được sử dụng phù hợp hơn.
Một nguyên tắc quan trọng được đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhấn mạnh là mỗi điều kiện đặt ra đối với chủ thể tham gia thị trường cần có cơ sở rõ ràng, thực sự cần thiết và tương ứng với rủi ro cần kiểm soát. Theo đó, cách tiếp cận này nhằm tạo môi trường đầu tư, kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm Nhà nước vẫn kiểm soát được những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro lớn.
“Chúng tôi cũng kỳ vọng rằng quyết sách ở trong Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sẽ tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp tham gia vào môi trường đầu tư kinh doanh, nhưng đồng thời thì cũng sẽ không buông lỏng quản lý”, bà Phạm Thị Hồng Yến nói.
Đại diện Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cũng đặc biệt lưu ý, việc giảm điều kiện kinh doanh không đồng nghĩa với giảm yêu cầu quản lý đối với những lĩnh vực liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, môi trường, an toàn xã hội, trật tự công cộng, quốc phòng, an ninh quốc gia và đạo đức xã hội.
Chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”
Chia sẻ tại Họp báo, ông Nguyễn Công Long, đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cho rằng, công tác hoàn thiện thể chế đang có sự chuyển dịch mạnh sang mở đường, kiến tạo phát triển, không chỉ thể chế hóa các chủ trương, nghị quyết mà còn tạo động lực và nguồn lực phát triển mới.
Theo ông Nguyễn Công Long, các dự án luật được Quốc hội lựa chọn tại Kỳ họp đều được xem xét kỹ, trong đó các dự án sửa đổi pháp luật về đầu tư, kinh doanh là những nội dung cấp bách nhằm khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn và tạo động lực cho môi trường đầu tư, kinh doanh.
Trong bối cảnh đặt ra yêu cầu tăng trưởng 2 con số, pháp luật cũng cần tạo dựng mô hình phát triển, động lực mới và những cực tăng trưởng mới. Đại diện Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội dẫn ví dụ về Luật Phát triển đô thị cùng các nghị quyết, dự án đặc thù được xem xét tại Kỳ họp, cho rằng đây là những cơ sở pháp lý quan trọng phục vụ các định hướng phát triển mới.
Một điểm đổi mới khác được ông Nguyễn Công Long nhấn mạnh là Quốc hội đã tập trung thảo luận, cho ý kiến bước đầu về các định hướng chính sách đối với một số dự án luật có vai trò quan trọng đối với cả một giai đoạn phát triển mới, như các lĩnh vực đất đai, kinh doanh bất động sản, nhà ở và ngân sách.
Phóng viên các cơ quan báo chí tại Họp báo. Ảnh: VPQH
Trên cơ sở những ý kiến tại Kỳ họp, Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, thể chế hóa và cụ thể hóa các định hướng chính sách vào nội dung dự án luật, qua đó tạo sự chín muồi trước khi trình Quốc hội xem xét ở Kỳ họp tiếp theo.
Cùng quan điểm, từ góc độ khoa học, công nghệ và môi trường, ông Tạ Đình Thi, đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá, Kỳ họp lần này cho thấy rõ sự chuyển biến trong tư duy xây dựng pháp luật.
Theo ông Tạ Đình Thi, một chuyển biến đáng chú ý là nhiều quy định đang dịch chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Tinh thần phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng trở thành nội dung xuyên suốt trong nhiều đạo luật, nghị quyết được xem xét tại kỳ họp.
Tư duy lập pháp đồng thời ngày càng thực tiễn, linh hoạt hơn, với yêu cầu đưa cuộc sống vào pháp luật để pháp luật đi vào cuộc sống. Đối với những vấn đề đặc thù, cấp bách, Quốc hội tập trung tháo gỡ ngay các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, trong đó có các dự án điện gió, điện mặt trời; những khó khăn trong phát triển kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Ông Tạ Đình Thi cũng nhấn mạnh việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về tách Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành các dự án độc lập nhằm tháo gỡ khó khăn và đáp ứng yêu cầu về tiến độ triển khai dự án.
Một điểm đáng chú ý khác là nhiều đạo luật được xây dựng theo hướng quy định những vấn đề mang tính khung, nguyên tắc, đúng thẩm quyền; các nội dung cụ thể được giao cho Chính phủ, bộ, ngành và chính quyền địa phương. Đại diện Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội đánh giá, cách tiếp cận này vừa tạo sự ổn định lâu dài, vừa có khả năng xử lý kịp thời những vấn đề phát sinh trong thực tiễn.