Chiến lược phát triển dịch vụ logistics trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh

Cảng biển đóng vai trò quan trọng trong phát triển dịch vụ logistics của Thành phố. Ảnh: TM

Đầu tàu logistics của cả nước

UBND TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2050 trên địa bàn, trong bối cảnh địa phương sau sáp nhập tiếp tục giữ vai trò trung tâm logistics lớn nhất cả nước.

Sau khi mở rộng địa giới hành chính, TP. Hồ Chí Minh sở hữu hệ thống cảng biển nước sâu, cảng hàng không, mạng lưới giao thông và khu công nghiệp quy mô lớn, tạo lợi thế để phát triển logistics theo hướng hiện đại và kết nối sâu với chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo Phó chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Lộc Hà, năm 2025, GRDP của Thành phố đạt gần 2,97 triệu tỷ đồng, tăng 7,53% so với năm trước. Trong đó, riêng doanh thu dịch vụ vận tải và kho bãi (không bao gồm vận tải hành khách) đạt 568.181 tỷ đồng, tăng 12,7%, chiếm khoảng 19,1% GRDP.

Đáng chú ý, lĩnh vực cảng biển tiếp tục là lợi thế nổi bật của Thành phố. Tổng lượng hàng hóa thông qua hệ thống cảng đạt khoảng 356 triệu tấn, tương đương 70-75% sản lượng hàng hóa qua cảng biển cả nước. Sản lượng container xuất nhập khẩu đạt 13,9 triệu TEUs, tăng khoảng 10% so với năm 2024.

Trong khi đó, sản lượng hàng hóa thông qua sân bay Tân Sơn Nhất đạt gần 597.000 tấn, đứng thứ hai cả nước sau Nội Bài.

UBND TP. Hồ Chí Minh, nhấn mạnh quy mô hàng hóa lớn cùng hệ thống hạ tầng đa phương thức giúp Thành phố tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của ngành logistics Việt Nam và là trung tâm kết nối của vùng Đông Nam Bộ.

Trên nền tảng đó, Thành phố xác định logistics sẽ trở thành ngành dịch vụ mũi nhọn, đóng góp lớn hơn vào tăng trưởng kinh tế, đồng thời là động lực phát triển của vùng Đông Nam Bộ và từng bước vươn lên nhóm trung tâm logistics hàng đầu Đông Nam Á.

Theo kế hoạch, trong giai đoạn 2026-2035, TP. Hồ Chí Minh đặt mục tiêu giá trị tăng thêm của ngành logistics chiếm 8-10% GRDP, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 13-16% mỗi năm.

Chi phí logistics sẽ giảm xuống còn khoảng 11-14% GRDP, trong khi tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70-80%.

Thành phố cũng đặt mục tiêu từ 80-100% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số; 80% lao động trong ngành được đào tạo chuyên môn kỹ thuật, trong đó một nửa có trình độ đại học trở lên. Đồng thời sẽ hình thành ít nhất một trung tâm đào tạo logistics chất lượng cao và một trung tâm logistics hiện đại đạt chuẩn quốc tế.

Các kho bãi, hệ thống giao thông vận tải được quy hoạch lại phù hợp. Ảnh: Phạm Thọ

Đến giai đoạn 2036-2050, các chỉ tiêu tiếp tục được nâng lên. Logistics được kỳ vọng đóng góp 10-12% GRDP; chi phí logistics giảm còn 9-11%; toàn bộ doanh nghiệp trong ngành hoàn thành chuyển đổi số; ít nhất 2 trung tâm logistics hiện đại đạt chuẩn quốc tế được đưa vào hoạt động.

Bên cạnh mục tiêu tăng trưởng, Thành phố cũng định hướng phát triển logistics theo hướng xanh, giảm phát thải, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” của Việt Nam.

Xây 2 trung tâm logistics quốc tế, phát triển siêu cảng số

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, UBND TP. Hồ Chí Minh xây dựng 8 nhóm nhiệm vụ và giải pháp trọng tâm, trong đó ưu tiên hoàn thiện thể chế, đầu tư hạ tầng và đẩy mạnh chuyển đổi số.

Về chính sách, Thành phố sẽ nghiên cứu cơ chế đặc thù cho lĩnh vực logistics trong dự thảo Luật Đô thị đặc biệt nhằm tạo thuận lợi cho đầu tư và huy động nguồn lực xã hội phát triển hạ tầng logistics.

Cùng với đó là tăng cường thực thi các hiệp định thương mại tự do (FTA), các cam kết và thông lệ quốc tế để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi cho doanh nghiệp.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình 3 lớp chức năng, gắn quy hoạch các trung tâm logistics với hệ thống giao thông đa phương thức gồm đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa, hàng hải và hàng không.

Các kho bãi nhỏ lẻ nằm trong khu vực nội đô sẽ từng bước được di dời ra các khu logistics tập trung tại cửa ngõ Thành phố nhằm nâng cao hiệu quả khai thác quỹ đất và giảm áp lực giao thông.

Theo kế hoạch, TP. Hồ Chí Minh sẽ hoàn thành các khu chức năng thuộc Khu Thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ; đồng thời mở rộng các phân khu kết nối với khu công nghiệp, cảng hàng không, ga đường sắt và các trung tâm sản xuất lớn.

Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ được định hướng thành “siêu cảng số”. Ảnh: TM

Đáng chú ý, Thành phố sẽ hình thành ít nhất 2 trung tâm logistics hiện đại đạt chuẩn quốc tế. Giai đoạn đến năm 2035 sẽ xây dựng một trung tâm trong Khu Thương mại tự do TP. Hồ Chí Minh, sau đó phát triển thêm một trung tâm mới trong giai đoạn 2035-2050.

Song song với đó, Thành phố tiếp tục triển khai Đề án phát triển cảng cửa ngõ quốc tế Cái Mép - Thị Vải thành cảng trung chuyển quy mô lớn của khu vực và thúc đẩy dự án Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ sau khi lựa chọn được nhà đầu tư.

Cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ sẽ được định hướng phát triển theo mô hình “siêu cảng số”, ứng dụng công nghệ Digital Twin, dữ liệu lớn và tự động hóa để tối ưu chuỗi cung ứng, nâng cao năng suất khai thác và giảm phát thải.

Bên cạnh hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu tăng cường liên kết vùng, hình thành vùng động lực logistics Đông Nam Bộ, kết nối thành phố với các địa phương trên các trục quốc lộ 1, quốc lộ 13, quốc lộ 22 và quốc lộ 51.

Trong đó, hạ tầng kết nối giữa cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ với sân bay quốc tế Long Thành sẽ được ưu tiên phát triển. Thành phố cũng nghiên cứu xây dựng ga An Bình thành ga liên vận quốc tế, đóng vai trò trung tâm logistics đường sắt của khu vực.

Để tạo nguồn hàng ổn định cho ngành logistics, Thành phố tiếp tục phát triển các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và khuyến khích xây dựng trung tâm logistics, trung tâm phân phối ngay trong hoặc liền kề các khu công nghiệp lớn.

Các dịch vụ logistics phục vụ nông sản, công nghiệp chế biến, thương mại điện tử xuyên biên giới và xuất khẩu tại chỗ cũng được xác định là những lĩnh vực ưu tiên trong thời gian tới.

Ngoài phát triển hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh sẽ thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện trong ngành logistics thông qua ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), tự động hóa và xây dựng hệ sinh thái logistics số. Thành phố cũng triển khai mô hình hải quan số, hải quan thông minh và Đề án thông quan tập trung nhằm rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp.

Nguồn nhân lực chất lượng cao được xem là một trong những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành. Thành phố đặt mục tiêu thành lập trung tâm đào tạo logistics chất lượng cao, phục vụ nhu cầu nhân lực của TP. Hồ Chí Minh, vùng Đông Nam Bộ và thị trường quốc tế.