Chuyển đổi số và ESG: Động lực kép cho doanh nghiệp phát triển bền vững

Doanh nghiệp tối ưu hóa hoạt động sản xuất nhờ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Ảnh: T.D

Nền tảng của sản xuất thông minh

Trong khuôn khổ Diễn đàn “Công nghiệp 4.0 và Chuỗi cung ứng thông minh – Động lực mới cho TP. Hồ Chí Minh” diễn ra ngày 17/6, tại phiên thảo luận với chủ đề “Chuyển đổi số và ESG trong sản xuất” các chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, chuyển đổi số không còn là lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các doanh nghiệp muốn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại phiên thảo luận ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Chi nhánh Khu vực TP. Hồ Chí Minh (VCCI-HCM) nhấn mạnh, các thị trường quốc tế hiện nay đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối; nếu doanh nghiệp không ứng dụng công nghệ 4.0 như Big Data hay Blockchain để thực hiện truy xuất nguồn gốc, họ sẽ lập tức bị loại khỏi chuỗi cung ứng. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động dùng công nghệ để sẵn sàng giải trình quy trình sản xuất, hành trình sản phẩm và các tiêu chuẩn môi trường cho đối tác quốc tế bất cứ lúc nào.

Tuy nhiên, theo ông Cao Đại Ân, Giám đốc Khối Công nghệ, Giải pháp và AI khu vực ASEAN & Nhật Bản Hitachi Digital Services, thách thức lớn nhất của doanh nghiệp khi chuyển đổi số không nằm ở công nghệ mà ở cách quản lý và khai thác dữ liệu.

Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư rất lớn vào các hệ thống quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP), quản lý sản xuất hay các lớp tự động hóa trong nhà máy. Tuy nhiên, dữ liệu thu thập được vẫn tồn tại rời rạc ở nhiều hệ thống khác nhau, khiến lãnh đạo doanh nghiệp không có được bức tranh tổng thể để đưa ra quyết định chính xác và kịp thời.

Theo ông Cao Đại Ân, một nhà máy chỉ thực sự “thông minh” khi dữ liệu được kết nối, chuẩn hóa và tích hợp trên một nền tảng chung. Do đó, trước khi đầu tư vào các công nghệ mới, doanh nghiệp cần đánh giá đúng thực trạng của mình để xác định thứ tự ưu tiên, lựa chọn những khâu có thể mang lại hiệu quả và khả năng hoàn vốn (ROI) rõ ràng trong ngắn hạn nhằm tạo động lực cho các giai đoạn tiếp theo.

Đối với trí tuệ nhân tạo (AI), các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần có cách tiếp cận thực tế và thận trọng. AI chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được huấn luyện bằng dữ liệu thực, phản ánh đúng đặc thù hoạt động của từng doanh nghiệp. Vì vậy, dữ liệu không chỉ là đầu vào cho quá trình chuyển đổi số mà còn là tài sản số quan trọng, tạo ra lợi thế cạnh tranh và khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong môi trường kinh doanh toàn cầu.

ESG và năng lượng xanh trở thành lợi thế cạnh tranh mới

Bên cạnh chuyển đổi số, ESG (Môi trường – Quản trị - Xã hội) đang ngày càng trở thành một yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Theo bà Nguyễn Lê Hằng, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam, hạ tầng logistics xanh đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu ESG. Với các trung tâm logistics hiện đại, yếu tố xanh cần được tích hợp ngay từ khâu thiết kế thông qua việc sử dụng vật liệu thân thiện môi trường, tối ưu hóa năng lượng và xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu phục vụ quản trị vận hành.

Chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong ngành công nghiệp nặng, bà Lâm Tố Trinh, Phó Tổng Giám đốc Sản phẩm và Phát triển kinh doanh NS BlueScope Việt Nam cho biết, ESG không nhất thiết bắt đầu từ những dự án lớn mà có thể được triển khai từ những cải tiến cụ thể trong hoạt động sản xuất hằng ngày.

Doanh nghiệp đã triển khai nhiều giải pháp tự động hóa, ứng dụng AI trong kiểm soát chất lượng, sử dụng nguyên tắc 3R (giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế) nhằm tiết kiệm năng lượng, giảm chất thải và nâng cao hiệu quả vận hành.

Theo Phó Tổng Giám đốc NS BlueScope Việt Nam ESG, sản xuất không chỉ gắn với yếu tố môi trường mà còn bao gồm các tiêu chí về xã hội và quản trị. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng văn hóa an toàn, khuyến khích tính minh bạch trong quản trị và từng bước đưa các tiêu chí phát triển bền vững vào quá trình lựa chọn, đánh giá nhà cung cấp. Điều quan trọng nhất để triển khai ESG hiệu quả là sự cam kết và quyết tâm từ ban lãnh đạo doanh nghiệp.

Về khía cạnh năng lượng, ông Thomas Jakobsen, Giám đốc Indochina Energy Partners cho rằng, đây là một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu. Nhiều ngành như điện tử, dệt may, da giày, nội thất, chế biến thực phẩm và hàng tiêu dùng đang phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt từ khách hàng quốc tế về phát thải carbon. Trong khi đó, hệ số phát thải của lưới điện Việt Nam hiện vẫn ở mức cao, khoảng 0,7 tấn CO₂ cho mỗi MWh điện tiêu thụ.

Để giảm phát thải và tối ưu chi phí năng lượng, ông đề xuất ba nhóm giải pháp gồm điện mặt trời áp mái, cơ chế mua bán điện trực tiếp từ các dự án năng lượng tái tạo thông qua lưới điện quốc gia và hệ thống pin lưu trữ năng lượng. Theo ông, các giải pháp này có thể giúp doanh nghiệp từng bước chuyển đổi sang sử dụng điện tái tạo với tỷ lệ rất cao.

Ngoài ra, theo các chuyên gia, hiện nay chính sách, nguồn vốn hay công nghệ không còn là những rào cản lớn đối với quá trình chuyển dịch năng lượng. Thách thức lớn nhất nằm ở việc nhiều doanh nghiệp chưa có dữ liệu phụ tải đáng tin cậy để đánh giá chính xác nhu cầu sử dụng điện và xây dựng phương án đầu tư phù hợp.