Doanh nghiệp dẫn đầu phải tạo sức lan tỏa cho tăng trưởng quốc gia

Tọa đàm “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới”.

Câu chuyện này được đặt ra tại Tọa đàm “Kiến tạo nguồn lực tăng trưởng quốc gia: Vai trò của doanh nghiệp dẫn đầu trong kỷ nguyên mới”, diễn ra chiều ngày 15/9 tại Hà Nội. Dưới sự dẫn dắt của PGS. TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, đại diện các lĩnh vực tài chính, hạ tầng, hàng không và công nghệ cùng bàn về cách doanh nghiệp tạo giá trị cho nền kinh tế.

Điểm chung nổi lên từ những mô hình được chia sẻ là quy mô doanh nghiệp chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo được sức lan tỏa. Một nền tảng tài chính có thể giảm chi phí giao dịch; một khu công nghiệp có thể hình thành chuỗi cung ứng; một đường bay có thể mở thêm thị trường; một nền tảng số có thể kết nối hàng nghìn doanh nghiệp. Đó là cách nguồn lực tư nhân được nhân lên.

Chuyển từ doanh nghiệp lớn đến hệ sinh thái lớn

Trong lĩnh vực tài chính, bà Vũ Thị Hải Phượng, Phó Chủ tịch HĐQT MB cho biết tầm nhìn chiến lược của MB là trở thành “Doanh nghiệp số - Tập đoàn tài chính dẫn đầu”. Sau 5 năm triển khai, MB phục vụ gần 40 triệu khách hàng; 90% khách hàng được phục vụ trên nền tảng số, 99% giao dịch thực hiện qua kênh số và 60% doanh thu đến từ kênh số.

Những con số đó cho thấy chuyển đổi số có thể tạo ra giá trị vượt khỏi phạm vi một ngân hàng. Khi dịch vụ tài chính được cung cấp nhanh hơn, thuận tiện hơn với chi phí hợp lý, khả năng tiếp cận vốn và dịch vụ ngân hàng của người dân, doanh nghiệp cũng được cải thiện. MB hiện phát triển App MBBank, MB Biz, Banking as a Service và Open Banking để kết nối sâu hơn với hệ sinh thái đối tác.

Trong lĩnh vực công nghiệp, ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc nhìn nhận sức lan tỏa từ một hướng khác. Từ khu công nghiệp Quế Võ, doanh nghiệp đã phát triển hơn 30 khu công nghiệp trên cả nước. Quá trình thu hút đầu tư được gắn với hạ tầng xã hội, nhà ở, trường học, y tế, giáo dục và không gian xanh.

Ông Đặng Thành Tâm, Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty Phát triển Đô thị Kinh Bắc (giữa) chia sẻ tại Tọa đàm.

Cách phát triển này cho thấy hiệu quả của khu công nghiệp cần được đánh giá bằng giá trị tạo ra trên mỗi đơn vị đất đai và khả năng hình thành hệ sinh thái sản xuất. Theo ông Đặng Thành Tâm, các khu công nghiệp của doanh nghiệp tập trung thu hút ngành công nghệ cao, chú trọng bảo vệ môi trường. Sản phẩm của Samsung, Apple, LG tại đây hiện đã tham gia sâu vào thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, thu hút các tập đoàn quốc tế mới là một phần của quá trình nâng cấp nền kinh tế. Ông Đặng Thành Tâm cho rằng Việt Nam cần tiến thêm một bước để tạo ra nhiều sản phẩm mang thương hiệu Việt Nam. Điều đó đòi hỏi doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào đổi mới sáng tạo, từng bước chuyển từ cung cấp hạ tầng sản xuất sang kiến tạo năng lực công nghệ và giá trị mới.

Tư duy mở rộng hệ sinh thái cũng thể hiện rõ trong hàng không. Bà Hồ Ngọc Yến Phương, Phó Chủ tịch HĐQT Vietjet cho biết, để duy trì mức giá hợp lý, hãng phải liên tục nâng năng suất. Trong khi các hãng hàng không truyền thống khai thác một máy bay khoảng 9-10 giờ mỗi ngày, Vietjet nâng thời gian khai thác lên khoảng 16 giờ, cao điểm có thể đạt 16-17 giờ.

Giá trị của một đường bay cũng vượt khỏi doanh thu vận chuyển. Năm 2025, Vietjet vận chuyển 745.000 lượt khách trên thị trường Ấn Độ, tăng 49% so với năm 2024 và gấp bốn lần năm 2019. Lượng khách tăng kéo theo nhu cầu về thị thực, du lịch, ngân hàng, ẩm thực, văn hóa cùng nhiều dịch vụ khác, qua đó mở rộng hoạt động kinh tế tại điểm đến.

Tạo năng lực mới cho nền kinh tế

Ở góc độ công nghệ, Đồng sáng lập kiêm Phó chủ tịch cấp cao MoMo Nguyễn Bá Diệp cho rằng thanh toán thực chất chỉ là bước cuối của một chuỗi hành vi. Vì vậy, MoMo tập trung vào thay đổi trải nghiệm khách hàng và mô hình kinh doanh của doanh nghiệp. Cách tiếp cận này giúp một nền tảng thanh toán từng bước trở thành mắt xích kết nối nhiều hoạt động của kinh tế số.

Một ví dụ được ông Nguyễn Bá Diệp đưa ra là lĩnh vực điện ảnh. Thay vì dừng ở bán vé, MoMo phối hợp với nhà sản xuất và rạp chiếu để xây dựng chuỗi trải nghiệm, từ truyền thông, bán vé sớm đến kết nối người xem với sản phẩm liên quan. Dữ liệu khách hàng qua đó được sử dụng để dự báo nhu cầu, hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu doanh thu và phát triển thị trường.

Đồng sáng lập kiêm Phó chủ tịch cấp cao MoMo Nguyễn Bá Diệp chia sẻ tại Tọa đàm.

Mô hình tương tự đang được mở rộng sang du lịch. Theo ông Nguyễn Bá Diệp, MoMo hiện phối hợp với hàng nghìn doanh nghiệp, cung cấp chuỗi dịch vụ gồm vé máy bay, khách sạn, xe buýt, bảo hiểm và vui chơi giải trí. Hệ sinh thái vì thế không bó hẹp trong phạm vi một công ty, thay vào đó trở thành mạng lưới để nhiều doanh nghiệp cùng tiếp cận khách hàng và tạo thêm doanh thu.

Ở lĩnh vực hàng không, quá trình tạo năng lực mới còn gắn với việc giữ lại giá trị trong nước. Vietjet đang phát triển cơ sở bảo dưỡng tàu bay tại Long Thành, đồng thời hướng tới hợp tác với các hãng sản xuất động cơ lớn. Theo bà Hồ Ngọc Yến Phương, một hãng hàng không mỗi năm có thể phải chi 200-300 triệu USD ra nước ngoài cho các hoạt động liên quan.

Nếu từng bước làm chủ bảo dưỡng, đào tạo và dịch vụ kỹ thuật, giá trị giữ lại cho nền kinh tế sẽ lớn hơn, đồng thời hình thành đội ngũ kỹ sư, phi công và chuyên gia hàng không trong nước. Đây cũng là ví dụ cho thấy doanh nghiệp dẫn đầu có thể tạo ra ngành nghề phụ trợ, nguồn nhân lực và năng lực chuyên môn mới thay vì chỉ mở rộng hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Với công nghiệp, bước phát triển tiếp theo cũng được đặt trong yêu cầu chuyển dịch cơ cấu. Ông Đặng Thành Tâm cho rằng Việt Nam không thể mãi là một công xưởng sản xuất. Kinh Bắc vì thế định hướng mở rộng sang dịch vụ, công nghệ cao, AI City và các trung tâm dữ liệu thế hệ mới, với kỳ vọng tạo thêm nguồn thu và hình thành những không gian kinh tế có giá trị gia tăng cao hơn.