Doanh nghiệp nhà nước cần tận dụng thị trường chứng khoán để huy động nguồn lực phát triển

Ngày 14/5/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phối hợp với Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước (Bộ Tài chính) tổ chức “Hội nghị phổ biến quy định của pháp luật về công ty đại chúng, huy động vốn, thoái vốn đối với các doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán”.

Hội nghị do Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương và Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước Vũ Hồng Phương đồng chủ trì, với sự tham dự của gần 200 đại diện các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước, doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa đang niêm yết, đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán cùng các đơn vị liên quan.

Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương phát biểu khai mạc Hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết sau hơn 25 năm hoạt động, thị trường chứng khoán Việt Nam đã phát triển mạnh cả về quy mô, thanh khoản và số lượng nhà đầu tư, trở thành một trong những thị trường năng động trong khu vực ASEAN. Năm 2025, tổng mức huy động vốn qua thị trường chứng khoán đạt khoảng 1,122 triệu tỷ đồng, tăng hơn 31% so với năm 2024.

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, trong bối cảnh nhu cầu vốn cho đầu tư phát triển giai đoạn 2026-2030 là rất lớn, đặc biệt đối với các lĩnh vực hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, năng lượng và logistics, việc phát triển thị trường chứng khoán theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững có ý nghĩa quan trọng trong việc huy động nguồn lực cho nền kinh tế.

Chủ tịch UBCKNN cũng nhấn mạnh việc FTSE Russell chính thức giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp là tín hiệu tích cực đối với thị trường vốn Việt Nam. Theo kế hoạch, việc phân bổ cổ phiếu Việt Nam vào các bộ chỉ số của FTSE sẽ bắt đầu từ ngày 21/9/2026. Đồng thời, MSCI cũng đang làm việc với Bộ Tài chính, UBCKNN và Ngân hàng Nhà nước về lộ trình nâng hạng thị trường theo các tiêu chuẩn cao hơn.

“UBCKNN đang triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp duy trì tư cách công ty đại chúng và nâng cao hiệu quả huy động vốn, bao gồm hoàn thiện cơ chế chính sách, đơn giản hóa thủ tục chào bán chứng khoán, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến và tăng cường hướng dẫn doanh nghiệp trong quá trình phát hành cổ phiếu, thoái vốn và cơ cấu lại cổ đông”, Chủ tịch UBCKNN chia sẻ.

Ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước phát biểu tại Hội nghị.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước cho biết, quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước là tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của doanh nghiệp nhà nước trong nền kinh tế, đặc biệt ở các ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu. Dù số lượng doanh nghiệp nhà nước giảm mạnh sau quá trình cổ phần hóa, thoái vốn, khu vực này vẫn nắm giữ nguồn lực lớn về vốn, tài sản, công nghệ và nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Vũ Hồng Phương, Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước đã định hướng tiếp tục cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động, áp dụng công nghệ tiên tiến và mô hình quản trị hiện đại theo chuẩn mực quốc tế; đồng thời xây dựng các tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước lớn giữ vai trò dẫn dắt ở các lĩnh vực chiến lược.

Ông Phương cho biết, trong bối cảnh Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026–2030 đặt mục tiêu tăng trưởng cao, hướng tới tăng trưởng hai con số, nhu cầu nguồn lực cho đầu tư phát triển là rất lớn. Theo báo cáo của Bộ Tài chính trình Quốc hội, nhu cầu nguồn lực đầu tư giai đoạn 2026–2030 khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 40% GDP và tăng 1,7 lần so với giai đoạn 2021–2025; trong đó khoảng 80% phải huy động ngoài ngân sách nhà nước.

“Để đạt mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững, không thể chỉ dựa vào nguồn vốn nhà nước mà cần huy động thêm nhiều nguồn lực khác từ xã hội, trong đó thị trường chứng khoán là một kênh rất quan trọng”, ông Vũ Hồng Phương nhấn mạnh.

Theo lãnh đạo Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, việc cổ phần hóa, niêm yết và đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn cho đầu tư phát triển mà còn thúc đẩy đổi mới quản trị, tăng cường công khai, minh bạch và tiếp cận các chuẩn mực quản trị hiện đại, chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế.

Toàn cảnh Hội nghị.

Tại Hội nghị, đại diện UBCKNN cũng cho biết, theo quy định của Luật Chứng khoán, công ty đại chúng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện về vốn điều lệ, vốn chủ sở hữu và cơ cấu cổ đông; trong đó tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Qua rà soát, phần lớn doanh nghiệp nhà nước cổ phần hóa hiện chưa đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông do tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn và cổ đông nhà nước còn ở mức cao, khiến tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp. Các doanh nghiệp được khuyến nghị khẩn trương thực hiện tái cơ cấu sở hữu, vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu nhằm đáp ứng và duy trì điều kiện công ty đại chúng theo quy định pháp luật.

Theo đại diện cơ quan quản lý, hội nghị là diễn đàn để các doanh nghiệp nhà nước trao đổi khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai; đồng thời cập nhật các quy định mới phục vụ xây dựng phương án tăng vốn, thoái vốn, cơ cấu lại cổ đông và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp, qua đó góp phần phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng công khai, minh bạch và bền vững.