Dự kiến phạt đến 200 triệu đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm vi phạm cơ cấu cổ đông

Bộ Tài chính dự kiến sửa đổi, bổ sung Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm. Ảnh minh họa: VGP.

Ngày 20/10, Bộ Tư pháp công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 174/2024/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh bảo hiểm và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm. Hồ sơ do Bộ Tài chính soạn thảo. 

Cho phép thêm thời hạn khắc phục

Nội dung nhận được nhiều ý kiến đóng góp của các thành viên thị trường là dự thảo sửa đổi, bổ sung Khoản 3 Điều 12 Nghị định số 174/2024/NĐ-CP.

Theo đó, bổ sung quy định “phạt tiền từ 160 triệu đồng đến 200 triệu đồng đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm đối với vi phạm không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông theo quy định của pháp luật quy định tại Điểm c Khoản 1 Điều 19 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định này, Điểm b Khoản 1 Điều 20, Khoản 1 Điều 22 và Điểm d Khoản 1 Điều 23 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP". 

Có ý kiến đề nghị bổ sung cơ chế cho phép thời hạn khắc phục (khoảng thời gian ân hạn 6 tháng) trước khi áp dụng chế tài xử phạt hành chính đối với vi phạm về cơ cấu cổ đông.

Nguyên nhân là bởi việc biến động tỷ lệ sở hữu hoặc cổ đông thoái vốn/chuyển nhượng cổ phần (nhất là đối với doanh nghiệp đại chúng, niêm yết) là giao dịch mang tính chủ động của cổ đông. Doanh nghiệp bảo hiểm không thể can thiệp hoặc ngăn chặn ngay lập tức tại thời điểm phát sinh giao dịch. 

Cùng với đó, tờ trình thể hiện, hiện nay có 9/20 doanh nghiệp bảo hiểm là doanh nghiệp cổ phần chưa đáp ứng theo quy định về cơ cấu cổ đông theo quy định tại Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 và Điều 19 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP.

Do đó, để tháo gỡ vướng mắc, dự thảo sửa đổi điểm c, khoản 1, điều 19 Nghị định 46.

Theo đó, sau khi tăng vốn điều lệ, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm vẫn phải bảo đảm đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông quy định tại Điều 66 Luật Kinh doanh bảo hiểm đối với công ty cổ phần, “trừ trường hợp tăng vốn điều lệ để bảo đảm vốn chủ sở hữu và biên khả năng thanh toán đáp ứng quy định pháp luật”.

Việc cho phép thời hạn 06 tháng khắc phục giúp doanh nghiệp bảo hiểm có đủ thời gian thực hiện thủ tục tái cơ cấu cổ đông, tìm kiếm cổ đông thay thế hoặc xin điều chỉnh giấy phép theo đúng quy định pháp luật.

Ý kiến khác thì cho rằng hiện nay, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm được thành lập và hoạt động trước ngày Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022 có hiệu lực nên có cơ cấu cổ đông chưa phù hợp với Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị định 46.

Trong khi đó, việc doanh nghiệp bảo hiểm đề nghị các cổ đông hiện hữu mua thêm cổ phần hoặc tìm kiếm cổ đông đủ tiềm lực để mua cổ phần nhằm đảm bảo cơ cấu cổ đông cần thời gian để thương lượng, đàm phán. Đối với các doanh nghiệp bảo hiểm có vốn góp của nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước cần thực hiện các thủ tục xin phê duyệt trước khi triển khai.

Để tránh ảnh hưởng đến hoạt động, doanh nghiệp đề xuất chưa bổ sung quy định này hoặc có hình thức gia hạn áp dụng điều khoản này sau 02 năm kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực.

Làm rõ vấn đề này, Bộ Tài chính cho biết quy định điều kiện về cơ cấu cổ đông được quy định tại điểm c khoản 1 Điều 19 và điểm d khoản 1 Điều 22 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/7/2023, không áp dụng cho doanh nghiệp môi giới bảo hiểm. 

Quy định này chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm và đã có quy định lộ trình áp dụng từ 01/01/2026 đối với các công ty cổ phần được thành lập trước thời điểm ngày 01/01/2023.

“Do đó, việc bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi không đáp ứng điều kiện về cơ cấu cổ đông đối với doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm là phù hợp Luật Xử lý vi phạm hành chính và pháp luật kinh doanh bảo hiểm”, Bộ Tài chính nêu rõ.

Xử phạt hành vi chậm trả tiền bồi thường

Ngoài ra, dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung Khoản 1a, Điều 15, “phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi không tuân thủ thời hạn chấp thuận hoặc từ chối bồi thường, trả tiền bảo hiểm đã thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm hoặc theo quy định của pháp luật, quy định tại Điều 31 Luật Kinh doanh bảo hiểm số 08/2022/QH15”.

Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho rằng doanh nghiệp bảo hiểm đã phải chịu chế tài dân sự, việc tiếp tục áp dụng xử phạt hành chính sẽ tạo xung đột trong áp dụng pháp luật và can thiệp vào nguyên tắc tự do thỏa thuận của hợp đồng.

Theo Bộ Tài chính, kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới như Hoa Kỳ, Úc, Philippines… đều có quy định xử lý vi phạm hành chính đối với việc doanh nghiệp bảo hiểm không thanh toán, bồi thường bảo hiểm đúng thời hạn sẽ bị phạt tiền tùy theo mức độ vi phạm và yêu cầu hoàn trả bao gồm cả lãi chậm trả cho người được bảo hiểm.

Ngoài ra, liên quan đến hành vi xử phạt vi phạm hành chính chậm trả tiền cũng đã được một số pháp luật chuyên ngành lĩnh vực khác quy định như tại lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội.