"Giải bài toán" đánh thức nguồn lực từ hàng nghìn trụ sở dôi dư

Toàn cảnh buổi trao đổi.

Ưu tiên bố trí trụ sở dôi dư cho các lĩnh vực thiết yếu

Tại buổi trao đổi với báo chí chiều 1/6 về công tác sắp xếp, xử lý nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) cho biết việc sắp xếp, xử lý tài sản công là một trong những nhiệm vụ được triển khai ngay từ đầu cùng với quá trình tinh gọn bộ máy.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, khi chuyển sang mô hình tổ chức mới, điều kiện tiên quyết để các cơ quan, đơn vị vận hành hiệu quả là phải bảo đảm đầy đủ cơ sở vật chất như trụ sở làm việc, phương tiện đi lại, máy móc, trang thiết bị phục vụ công tác. Vì vậy, việc bố trí, sắp xếp tài sản công luôn được thực hiện đồng bộ với quá trình kiện toàn tổ chức bộ máy.

“Đối với các cơ quan Trung ương và cấp tỉnh, việc sắp xếp, bố trí tài sản công phải hoàn thành từ ngày 1/3/2025; đối với các địa phương là từ ngày 1/7/2025. Sau khi bảo đảm điều kiện hoạt động cho bộ máy mới, chúng ta mới xác định được phần tài sản dôi dư để tiếp tục xử lý và khai thác hiệu quả”, ông Nguyễn Tân Thịnh cho biết.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý công sản, đến nay hệ thống cơ quan, đơn vị sau sắp xếp đang vận hành thông suốt, không làm gián đoạn việc cung cấp dịch vụ công và giải quyết thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp. Đáng chú ý, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư đã được đưa vào sử dụng phục vụ các mục tiêu công cộng theo chỉ đạo của Trung ương, góp phần nâng cao hiệu quả khai thác tài sản công.

Thông tin về kết quả xử lý nhà, đất tại các địa phương, bà Trần Diệu An, Phó Cục trưởng Cục Quản lý công sản cho biết các địa phương đã hoàn thành bước đầu việc sắp xếp, xử lý các cơ sở nhà, đất thuộc phạm vi quản lý sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, bảo đảm mọi cơ sở nhà, đất đều có chủ thể chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng và khai thác.

Qua quá trình rà soát, sắp xếp, nhiều cơ sở nhà, đất dôi dư đã được ưu tiên bố trí cho các lĩnh vực thiết yếu. Cụ thể, có 3.015 cơ sở được bố trí làm cơ sở giáo dục, đào tạo; 648 cơ sở phục vụ lĩnh vực y tế; 2.385 cơ sở được sử dụng làm thiết chế văn hóa, thể thao và 626 cơ sở phục vụ các mục đích công cộng khác.

Theo bà Trần Diệu An, việc sắp xếp, xử lý tài sản công đã góp phần quan trọng vào thành công của quá trình xây dựng và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời tạo thêm nguồn lực phục vụ các dịch vụ công thiết yếu cho người dân.

“Thông qua quá trình sắp xếp đã hình thành quỹ đất và cơ sở vật chất đáng kể cho các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, đặc biệt tại các đô thị lớn. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và đầu tư hạ tầng mà còn góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân”, bà An nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, quỹ nhà, đất dôi dư còn được giao cho các tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà và các tổ chức phát triển quỹ đất để phục vụ các mục tiêu phát triển lâu dài, đồng thời tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển thông qua các hình thức giao đất, cho thuê đất theo quy định pháp luật.

Vẫn còn hơn 11.400 cơ sở cần tiếp tục xử lý

Theo tổng hợp báo cáo của các địa phương, đến ngày 27/5/2026, số cơ sở nhà, đất dôi dư đã có quyết định thu hồi, chuyển giao về địa phương quản lý và đã hoàn thành xử lý hoặc đưa vào khai thác là 4.709 cơ sở.

Tuy nhiên, vẫn còn 11.412 cơ sở chưa hoàn thành xử lý hoặc khai thác triệt để. Trong đó có 5.329 cơ sở đã được giao cho tổ chức kinh doanh nhà hoặc tổ chức phát triển quỹ đất quản lý nhưng chưa đưa vào khai thác; 2.823 cơ sở đã được phê duyệt phương án xử lý nhưng chưa hoàn thành triển khai; 3.260 cơ sở chưa có phương án xử lý cụ thể.

Đối với các bộ, cơ quan Trung ương, đã có 3.446 cơ sở nhà, đất được xử lý, song vẫn còn 702 cơ sở chưa hoàn thành xử lý.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý công sản, hiện nay vẫn còn một số địa phương có số lượng lớn nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý. Nguyên nhân chủ yếu là quy mô sắp xếp lớn, khối lượng tài sản phát sinh nhiều trong khi thời gian thực hiện ngắn và phải triển khai đồng thời nhiều nhiệm vụ khác.

Ngoài ra, hệ thống công sở hiện hữu được xây dựng cho mô hình tổ chức cũ, trong khi bộ máy mới có yêu cầu sử dụng khác biệt. Cùng với đó, đội ngũ cán bộ thực hiện nhiệm vụ quản lý tài sản công cũng chịu nhiều tác động từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy.

Bà Nguyễn Diệu An chia sẻ, giai đoạn xử lý tiếp theo đang gặp không ít khó khăn do cung - cầu đối với tài sản công dôi dư chưa cân bằng. Sau sắp xếp tổ chức bộ máy, số lượng lớn trụ sở, nhà, đất dôi dư được đưa ra thị trường cùng lúc trong khi nhu cầu sử dụng của cả khu vực nhà nước và khu vực tư nhân tại nhiều địa phương lại giảm do sự dịch chuyển của cơ quan hành chính và thay đổi mô hình kinh doanh.

Nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ lẻ, nằm tại vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên khó tìm được tổ chức, cá nhân có nhu cầu thuê hoặc khai thác.

Bên cạnh đó, một số cơ sở được giao cho cấp xã quản lý nhưng năng lực tổ chức thực hiện còn hạn chế, dẫn đến tiến độ khai thác chưa đạt yêu cầu.

Gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả xử lý tài sản công

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù trong quản lý, khai thác và xử lý nhà, đất dôi dư. Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, dự thảo đề xuất nhiều giải pháp nhằm rút ngắn quy trình xử lý như đơn giản hóa cách xác định giá cho thuê, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt các phương án quản lý, khai thác và giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết.

Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê trong trường hợp đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ không kéo dài.

Thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tăng cường trách nhiệm của các bộ, ngành và địa phương trong khai thác, sử dụng hiệu quả tài sản công.

Đồng thời, các cơ quan, đơn vị sẽ tiếp tục rà soát các cơ sở nhà, đất đang quản lý để bảo đảm sử dụng đúng tiêu chuẩn, định mức, kịp thời xử lý tài sản dôi dư, tránh thất thoát và lãng phí.

Một trong những giải pháp đáng chú ý là đưa kết quả quản lý, khai thác và xử lý nhà, đất dôi dư trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương và các cơ quan, đơn vị liên quan.

Theo ông Nguyễn Tân Thịnh, việc xử lý khối lượng rất lớn nhà, đất dôi dư trong thời gian ngắn là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ. Vì vậy, các bộ, ngành, địa phương đang nỗ lực tăng tốc để hoàn thành nhiệm vụ được giao, đưa nguồn lực tài sản công vào phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.