Kết nối hệ sinh thái Fintech, ASEAN hướng tới trung tâm tài chính số khu vực

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại Tọa đàm: “Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động”. Ảnh: VGP

Fintech trở thành hạ tầng chiến lược của kinh tế số ASEAN

Ngày 9/6/2026, trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã dự Tọa đàm: “Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động”. Tham dự Tọa đàm còn có Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lào Thongsavan Phomvihane; lãnh đạo các bộ, ngành của Việt Nam cùng đại diện doanh nghiệp, chuyên gia trong nước và quốc tế.

Phát biểu tại Tọa đàm, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá, công nghệ tài chính không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số mà đang trở thành hạ tầng chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN. Fintech đồng thời là yếu tố kết nối, nhân lên sức mạnh giữa các quốc gia trong khối.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, bên cạnh “hạ tầng cứng” của hội nhập như đường bộ, đường không, cảng biển và chuỗi logistics, dữ liệu, kết nối số và dòng chảy tài chính thông minh chính là “hạ tầng mềm” quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tự cường của mỗi quốc gia cũng như toàn khu vực.

Quan trọng hơn, Fintech đang góp phần hiện thực hóa một mục tiêu rất căn bản của ASEAN là đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp và từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa.

Về vấn đề này, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, Fintech đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Việt Nam đã hình thành nhiều hạ tầng quan trọng như hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, nền tảng thông tin tín dụng quốc gia, hệ thống định danh và xác thực điện tử cùng các kênh kết nối giữa ngân hàng với nền tảng số quốc gia.

Nhờ đó, khoảng 88,96% người dân trưởng thành hiện có tài khoản ngân hàng; độ phủ thông tin tín dụng đạt khoảng 70% dân số trưởng thành; hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện trên kênh số. Thanh toán QR ghi nhận mức tăng trưởng bình quân trên 100% mỗi năm cả về số lượng và giá trị trong giai đoạn 2021-2025.

Theo Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng, hầu hết các nghiệp vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, toàn trình, tự động và thông minh hơn, qua đó phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Thúc đẩy kết nối để hình thành hệ sinh thái Fintech khu vực

Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng, để trở thành một trung tâm tài chính số của châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính.

Các đề xuất của doanh nghiệp và chuyên gia tại tọa đàm về hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, trung tâm tài chính quốc tế, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đều cho thấy một điều kiện tiên quyết là cần có sự phối hợp hiệu quả giữa Nhà nước, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.

“Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những ”ốc đảo dữ liệu“, những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị cùng kiến tạo một hệ sinh thái công nghệ tài chính ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. Theo đó, “mở” để kết nối, “an toàn” để phát triển, “minh bạch” để tạo dựng niềm tin, “bao trùm” để không ai bị bỏ lại phía sau và “bền vững” để đủ sức chống chịu và phát triển lâu dài.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Phó Thủ tướng nêu 4 yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất là kết nối hạ tầng và đồng bộ tiêu chuẩn, trong đó ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn Open API và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.

Thứ hai là khuyến khích đổi mới nhưng phải bảo đảm an toàn. ASEAN cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Phó Thủ tướng cũng đề xuất nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế “ASEAN Fintech Sandbox” ở cấp khu vực.

Thứ ba là mở rộng hợp tác, kết nối công - tư, trong đó Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, các định chế tài chính tiếp sức nguồn lực và các quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển.

Thứ tư là đặt người dân làm trung tâm và lấy hiệu quả làm thước đo. Theo Phó Thủ tướng, thành công của hệ sinh thái Fintech không nằm ở số lượng ứng dụng hay số lượng kỳ lân công nghệ, mà ở việc người dân và doanh nghiệp có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng từ các dịch vụ tài chính số hay không.

Cũng tại Tọa đàm, ông Marc Woo, Giám đốc Google Việt Nam cho rằng, sự phát triển của công nghệ và trí tuệ nhân tạo không chỉ là công cụ tối ưu hóa mà còn tạo ra nhiều giá trị mới cho lĩnh vực tài chính.

Để tận dụng tối đa tiềm năng này, ông Marc Woo đề xuất, ASEAN sớm xây dựng nền tảng quản trị AI thống nhất, chuẩn hóa các tiêu chuẩn về an toàn thông tin và dữ liệu trong toàn khối, đồng thời thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới và phát triển các cơ chế thử nghiệm cho ứng dụng AI. Đại diện Google cũng đánh giá Việt Nam có nhiều lợi thế để trở thành “nơi kiểm thử” các giải pháp Fintech dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, đồng thời có thể đóng vai trò trung tâm trong các giải pháp đổi mới sáng tạo ở quy mô khu vực và quốc tế.

Trong khi đó, bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia cho rằng, ASEAN đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các hệ thống thanh toán số và thanh toán không biên giới tại nhiều quốc gia thành viên. Tuy nhiên, sự chênh lệch về trình độ phát triển tài chính số giữa các nước vẫn là thách thức đáng chú ý, nên việc xây dựng hệ sinh thái Fintech ASEAN không nên chỉ dừng lại ở các thỏa thuận hợp tác song phương mà cần hình thành một “trục kết nối” đa phương, tạo nên mạng lưới thanh toán liên thông và an toàn trên quy mô khu vực.