Để duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần tạo thêm dư địa phát triển từ cải cách thể chế và khai thông nguồn lực. Trong đó, việc tháo gỡ hơn 3.000 dự án tồn đọng, đưa khoảng 6 triệu tỷ đồng nguồn lực cùng 350.000 ha đất vào khai thác sẽ tạo động lực quan trọng cho nền kinh tế.
Hội thảo thực trạng và giải pháp thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao.
Đây là nhận định được đưa ra tại Hội thảo khoa học quốc gia “Thực trạng và giải pháp thực hiện mục tiêu đến năm 2030 Việt Nam là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao” do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam và Viện Kinh tế và Dịch vụ Nhân sinh tổ chức ngày 15/7.
Khơi thông nguồn lực để tạo dư địa tăng trưởng
Theo TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam, đến cuối năm 2025, quy mô GDP của Việt Nam đạt hơn 514 tỷ USD, trong khi tổng thu nhập quốc dân (GNI) bình quân đầu người đạt 4.970 USD, vượt ngưỡng để Ngân hàng Thế giới xếp vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
Dù vậy, Việt Nam hiện mới ở ngưỡng đầu của nhóm này. Để đạt mục tiêu GDP bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030, nền kinh tế cần duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030.
Theo TS. Lê Minh Nghĩa, mục tiêu trở thành quốc gia có công nghiệp hiện đại và thu nhập trung bình cao đòi hỏi sự chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực đổi mới sáng tạo và cơ cấu nền kinh tế, thay vì chỉ dựa vào mở rộng quy mô.
TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam phát biểu tại Hội thảo.
Ông đề xuất trong giai đoạn 2026-2027 cần ưu tiên tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, xem đây là điều kiện quan trọng để giải phóng nguồn lực và tạo không gian phát triển cho nền kinh tế trong giai đoạn tiếp theo.
Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực, Giám đốc Viện Đào tạo và Nghiên cứu kinh tế BIDV, cho rằng chống lãng phí chính là một động lực tăng trưởng rất lớn nếu được triển khai quyết liệt.
Theo tính toán của ông, nếu trong giai đoạn 2026-2028 hoàn thành xử lý hơn 3.000 dự án đang gặp vướng mắc, nền kinh tế có thể bổ sung khoảng 6 triệu tỷ đồng nguồn lực cùng 350.000 ha đất đưa vào khai thác hiệu quả. Khi đó, tăng trưởng GDP giai đoạn 2026-2030 có khả năng tăng thêm từ 1,1-1,2 điểm phần trăm mỗi năm; riêng giai đoạn 2028-2030, mức đóng góp có thể đạt 1,3-1,5 điểm phần trăm mỗi năm.
Đổi mới mô hình tăng trưởng
Theo TS. Lê Quốc Phương, nguyên Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại (Bộ Công Thương), sau gần 40 năm đổi mới, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã vượt 514 tỷ USD, đứng thứ 32 thế giới. Khi quy mô nền kinh tế ngày càng lớn, việc duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số sẽ trở nên khó khăn hơn rất nhiều.
Ông cho rằng ba động lực tăng trưởng truyền thống gồm xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng đều đang bộc lộ những giới hạn nhất định. Ở lĩnh vực xuất khẩu, Việt Nam đã thuộc nhóm 20 nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, giá trị gia tăng còn thấp do hoạt động sản xuất vẫn chủ yếu dựa vào gia công và lắp ráp.
Đối với đầu tư, tổng vốn đầu tư toàn xã hội duy trì ở mức 32-42% GDP trong suốt khoảng 25 năm qua. Dù quy mô vốn lớn, hiệu quả đầu tư vẫn còn dư địa để cải thiện. Đầu tư công hiện chiếm khoảng 35% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, trong khi tiến độ giải ngân tại nhiều dự án vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.
Ở phía tiêu dùng, chi tiêu của hộ gia đình mới tương đương khoảng 30% GDP, thấp hơn nhiều nền kinh tế phát triển. Sức mua phục hồi chậm khiến tiêu dùng trong nước chưa phát huy hết vai trò là động lực tăng trưởng quan trọng.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân khoảng 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030, TS. Lê Quốc Phương cho rằng Việt Nam cần chuyển đổi mạnh mẽ mô hình tăng trưởng. Hoạt động xuất khẩu cần hướng sang các sản phẩm có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao.
Đồng thời công nghiệp phải dựa nhiều hơn vào năng lực nội tại; đầu tư cần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn; khu vực kinh tế tư nhân cần được tạo điều kiện phát triển mạnh hơn; dòng vốn FDI nên được thu hút có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước.
Bên cạnh việc tái cơ cấu các động lực truyền thống, nhiều lĩnh vực mới được kỳ vọng sẽ tạo xung lực cho tăng trưởng trong giai đoạn tới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, logistics, cảng biển quốc tế, bất động sản công nghiệp cùng các hệ sinh thái đô thị - công nghiệp - dịch vụ hiện đại.
Theo các chuyên gia, khi các điểm nghẽn về thể chế được tháo gỡ, nguồn lực xã hội được khơi thông và mô hình tăng trưởng được đổi mới theo hướng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, Việt Nam sẽ có thêm nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030.