Kiểm toán ngân sách Quảng Ninh: Kiến nghị xử lý hơn 54,8 tỷ đồng

KTNN công khai kết quả kiểm toán ngân sách địa phương và báo cáo quyết toán ngân sách địa phương năm 2025 của tỉnh Quảng Ninh. Ảnh: M. Thúy

Bất cập trong phân bổ vốn và quản lý chi ngân sách

Báo cáo kiểm toán ghi nhận công tác quản lý, điều hành thu, chi ngân sách nhà nước (NSNN), phân bổ và điều chỉnh kế hoạch vốn đầu tư công, cũng như công tác quản lý, thực hiện các dự án đầu tư trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cơ bản được thực hiện theo quy định. Tuy nhiên, KTNN vẫn chỉ ra nhiều hạn chế trong công tác lập, giao dự toán, phân bổ nguồn lực và quản lý, sử dụng ngân sách.

Cụ thể, UBND tỉnh đã phân bổ kế hoạch vốn 20.000 triệu đồng cho công tác chuẩn bị đầu tư và thực hiện nhiệm vụ quy hoạch khi chưa có danh mục, nhiệm vụ và dự toán được phê duyệt theo quy định.

Đối với ngân sách cấp xã, HĐND tỉnh ban hành định mức phân bổ dự toán chi đầu tư phát triển khi chưa có đầy đủ tiêu chí phân bổ, căn cứ tính toán và kết quả rà soát nhu cầu thực tế về hạ tầng giao thông, thiết chế văn hóa, chỉnh trang đô thị của cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, mục tiêu phân bổ vốn tại Nghị quyết số 308/NQ-HĐND ngày 17/10/2025 của HĐND tỉnh và Quyết định số 3943/QĐ-UBND chưa bảo đảm tính thống nhất.

Một vấn đề đáng chú ý là việc tổ chức các chương trình nghệ thuật, sự kiện phục vụ nhiệm vụ chính trị và phát triển du lịch khi chưa có đầy đủ định mức chi. Qua kiểm tra chọn mẫu Chương trình nghệ thuật Concert Hạ Long 2025, KTNN xác định có 64/77 danh mục công việc, dịch vụ chưa có định mức kinh tế - kỹ thuật, định mức chi hoặc đơn giá dịch vụ sự nghiệp công sử dụng NSNN theo quy định.

KTNN kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát việc tổ chức và thanh toán các khoản chi chưa có định mức; trường hợp phát hiện gây lãng phí, cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm để xử lý theo quy định. Đồng thời, KTNN kiến nghị HĐND tỉnh xem xét ban hành chế độ, định mức chi trong lĩnh vực văn hóa, du lịch, làm cơ sở lập dự toán và kiểm soát chi ngân sách, bảo đảm nguyên tắc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí.

Trong công tác quản lý thu ngân sách, kết quả thu hồi nợ thuế chưa đạt mục tiêu đề ra. Tỷ lệ thu các khoản nợ thuế có khả năng thu được xác định tại thời điểm 31/12/2024 mới đạt 42,5%, thấp hơn mức phấn đấu 80%. Bên cạnh đó, các xã, phường, đặc khu chưa nộp trả ngân sách tỉnh 40.936 triệu đồng kinh phí bổ sung có mục tiêu đã hết nhiệm vụ chi.

Đối với chi chuyển nguồn, Quảng Ninh chưa thực hiện chuyển nguồn sang năm 2026 để tiếp tục theo dõi, sử dụng 20.845,2 triệu đồng kinh phí tiết kiệm 5% chi thường xuyên theo Nghị quyết số 119/NQ-CP ngày 07/8/2024. Nguồn cải cách tiền lương cấp tỉnh với số tiền 680.449 triệu đồng cũng chưa được chuyển nguồn theo quy định mà vẫn đang được hạch toán trong kết dư ngân sách.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, kết quả kiểm toán chi tiết 51 dự án tại 10 chủ đầu tư cho thấy công tác quản lý, thực hiện dự án cơ bản tuân thủ quy định. Tuy nhiên, KTNN vẫn phát hiện những hạn chế trong các khâu lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và dự án đầu tư; thiết kế, lập dự toán; lựa chọn nhà thầu; quản lý hợp đồng, chất lượng, tiến độ thi công; nghiệm thu, thanh toán và quyết toán.

Đáng chú ý, tại một số hạng mục, khối lượng nghiệm thu, thanh toán được tính toán chưa chính xác so với hồ sơ hoàn công và thiết kế bản vẽ thi công. Qua kiểm toán, giá trị chênh lệch giảm được xác định là 11.009 triệu đồng.

Một số dự án phải điều chỉnh thời gian thực hiện hoặc chậm tiến độ so với quyết định phê duyệt. Trong đó, những vướng mắc về giải phóng mặt bằng, chậm bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công là nguyên nhân ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và giải ngân tại một số dự án.

Kiến nghị xử lý tài chính, chấn chỉnh quản lý đầu tư công

Từ kết quả kiểm toán, KTNN kiến nghị xử lý tài chính tổng cộng 54.802.322.754 đồng, trong đó tăng thu ngân sách 1.054.830.489 đồng và thu hồi, giảm chi ngân sách 53.747.492.265 đồng.

Bên cạnh các kiến nghị xử lý tài chính, KTNN đưa ra nhiều kiến nghị về quản lý, theo dõi các nguồn kinh phí. Đối với nguồn cải cách tiền lương, KTNN kiến nghị theo dõi, trích lập bổ sung 927.632.789 đồng; đưa 680.449.000.000 đồng vào quản lý, theo dõi trong nguồn cải cách tiền lương để thực hiện chuyển nguồn và bổ sung quản lý, theo dõi 27 tỷ đồng theo quy định. Đây là các kiến nghị nhằm bảo đảm nguồn kinh phí được quản lý đầy đủ, đúng mục đích, đồng thời được theo dõi riêng với tổng số tiền kiến nghị xử lý tài chính nêu trên.

Trong lĩnh vực đầu tư xây dựng, KTNN kiến nghị Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực I tỉnh Quảng Ninh thu hồi 1.402.592.677 đồng chênh lệch giữa giá trị đã giải ngân và giá trị quyết toán tại hai dự án. Trong đó, dự án tuyến đường An Tiêm qua khu công nghiệp Việt Hưng đến ngã tư Vạn Yên có số tiền cần thu hồi 248.965.000 đồng; dự án đường dẫn cầu Bến Rừng thuộc địa phận tỉnh Quảng Ninh là 1.153.627.677 đồng.

Đối với Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực II tỉnh Quảng Ninh, KTNN kiến nghị chủ đầu tư phối hợp với các bên liên quan xử lý theo quy định đối với khoản chênh lệch giảm 558.579.361 đồng tại gói thầu ký hợp đồng trọn gói.

Đồng thời, KTNN kiến nghị các chủ đầu tư và đơn vị liên quan rà soát, xử lý khoản chênh lệch giảm 20.020.768.499 đồng đối với giá trị hợp đồng còn lại, nhằm bảo đảm việc thanh toán đúng quy định và tránh thất thoát NSNN.

Cùng với việc xử lý các vấn đề tài chính, KTNN kiến nghị chấn chỉnh những tồn tại trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công và làm rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị có liên quan.

Đáng chú ý, KTNN kiến nghị UBND tỉnh Quảng Ninh chỉ đạo các đơn vị liên quan kiểm tra, rà soát việc UBND phường Cửa Ông thanh toán 3.214 triệu đồng cho công tác vệ sinh môi trường trên tuyến Quốc lộ 18, đoạn Hạ Long - Mông Dương, là tuyến đường được thực hiện theo hình thức hợp đồng BOT.

Nội dung này từng được KTNN kiến nghị tại cuộc kiểm toán chuyên đề về quản lý, sử dụng kinh phí bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2023 tại tỉnh Quảng Ninh. Do đó, KTNN tiếp tục kiến nghị địa phương kiểm tra, rà soát và thực hiện kiến nghị đã nêu, nhằm tránh lãng phí, thất thoát ngân sách.

Đối với những hạn chế trong phân bổ vốn đầu tư cho cấp xã theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, KTNN kiến nghị UBND tỉnh tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan đến việc tham mưu trình HĐND tỉnh ban hành định mức phân bổ khi chưa có đầy đủ tiêu chí, căn cứ tính toán; đồng thời làm rõ trách nhiệm trong việc ban hành quyết định phân bổ dự toán chưa thống nhất với nghị quyết của HĐND tỉnh về mục tiêu phân bổ chi đầu tư cho ngân sách cấp xã.

Đối với các ban quản lý dự án và chủ đầu tư, KTNN kiến nghị chấn chỉnh, rút kinh nghiệm trong công tác quản lý dự án đầu tư, nhất là các khâu lập, thẩm định và phê duyệt dự án; lựa chọn nhà thầu; quản lý hợp đồng, chất lượng, tiến độ thi công; nghiệm thu, thanh toán và quyết toán vốn đầu tư.

Về phía HĐND tỉnh, KTNN kiến nghị rút kinh nghiệm trong việc ban hành định mức phân bổ chi đầu tư cho ngân sách cấp xã khi chưa có đầy đủ tiêu chí phân bổ, cũng như việc ban hành Nghị quyết số 308/NQ-HĐND ngày 17/10/2025 có nội dung chưa bảo đảm tính thống nhất.

KTNN cũng kiến nghị HĐND tỉnh chỉ đạo Ban Kinh tế - Ngân sách xem xét, rút kinh nghiệm trong việc thẩm tra, rà soát dự thảo nghị quyết và các nội dung tiếp thu, bổ sung về định mức phân bổ do UBND tỉnh trình trước khi ban hành.

Đặc biệt, KTNN kiến nghị HĐND tỉnh tăng cường giám sát việc tổ chức thực hiện nguồn vốn đầu tư 2.300 tỷ đồng từ ngân sách cấp tỉnh đã phân bổ cho cấp xã, bảo đảm sử dụng đúng mục tiêu được HĐND quyết nghị.

Cùng với việc thực hiện các kiến nghị xử lý tài chính, kết quả kiểm toán cho thấy yêu cầu tiếp tục chấn chỉnh công tác lập dự toán, phân bổ và sử dụng ngân sách, tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công tại địa phương.