Kiến tạo thể chế, nâng chất lượng quản trị địa phương

Lãnh đạo KTNN ký Quy chế phối hợp công tác với Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực HĐND, UBND TP. Hà Nội. Ảnh: N.LY

Phối hợp sát với thực tiễn địa phương

Điểm cốt lõi của Quy chế phối hợp mới là tạo lập cơ chế trao đổi thông tin thường xuyên, trách nhiệm và thực chất hơn. Việc bổ sung Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Sơn La vào cơ chế phối hợp tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa hoạt động kiểm toán với công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy.

Điều được kỳ vọng ở Quy chế phối hợp mới không chỉ nằm ở việc mở rộng thành phần tham gia, mà quan trọng hơn là hình thành phương thức phối hợp phù hợp với điều kiện, quy mô và những vấn đề quản trị riêng của từng địa phương.

KTNN khu vực I phụ trách hai địa bàn có đặc điểm khác nhau. Hà Nội là đô thị đặc biệt, có quy mô kinh tế, ngân sách, đầu tư công và tài sản công lớn; đang triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm, tính chất phức tạp và tác động liên vùng. Giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đặt mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 11%/năm, nguồn vốn đầu tư công tăng mạnh so với giai đoạn trước. Cùng với yêu cầu phát triển hạ tầng, Thành phố phải giải quyết các điểm nghẽn về giao thông, môi trường và tổ chức không gian phát triển. Luật Thủ đô năm 2026 cũng trao cho Hà Nội nhiều thẩm quyền đặc thù, tạo không gian chủ động lớn hơn trong xây dựng và thực thi chính sách.

Trong bối cảnh đó, trọng tâm phối hợp giữa Hà Nội và KTNN được kỳ vọng tập trung vào nhận diện sớm rủi ro trong các dự án đầu tư công, quản lý đất đai, hạ tầng giao thông, môi trường và các cơ chế, chính sách đặc thù. Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng, thời gian qua, KTNN đã quan tâm hỗ trợ Hà Nội và Sơn La trong tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính; nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách, đầu tư công, tài sản công, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của các địa phương.

Đánh giá cao vai trò của KTNN, Bí thư Thành ủy Hà Nội đề nghị KTNN kiểm toán trước một số dự án trọng điểm, trong đó có 7 tuyến đường sắt Thành phố đang triển khai…; qua đó góp phần bảo đảm các nguồn lực tài chính, đất đai được sử dụng hiệu quả, đúng quy định, phòng ngừa nguy cơ thất thoát, lãng phí. Đồng thời, từ thực tiễn kiểm toán, KTNN tham gia góp ý, kiến tạo cơ chế, chính sách, không để xảy ra kẽ hở dẫn đến lãng phí hay trục lợi chính sách.

Như vậy, kỳ vọng đối với cơ chế phối hợp giữa KTNN và Hà Nội là nâng cao chất lượng phối hợp, nhất là trong chia sẻ dữ liệu, nhận diện rủi ro và tham gia sớm vào những vấn đề có tác động lớn đến quản lý tài chính, tài sản công.

Sự phối hợp hiệu quả, thực chất giữa KTNN và TP. Hà Nội và tỉnh Sơn La trong thời gian tới sẽ góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả quản trị, quản lý nguồn lực công, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và kiểm soát quyền lực.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng

Trong khi đó, Sơn La là tỉnh miền núi, địa bàn rộng, có nhiều xã biên giới, điều kiện kết cấu hạ tầng và năng lực quản lý ở cơ sở có những đặc thù riêng. Nhu cầu đầu tư phát triển, giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và khai thác lợi thế về nông nghiệp, năng lượng, du lịch đặt ra những yêu cầu mới đối với quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Từ tháng 8/2025, sau khi KTNN sắp xếp lại các đơn vị khu vực, Sơn La được chuyển sang địa bàn phụ trách của KTNN khu vực I. Đây là giai đoạn phối hợp mới, đòi hỏi KTNN khu vực I nhanh chóng nắm bắt đặc điểm địa bàn, những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro và nhu cầu phát triển của địa phương.

Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm đề xuất KTNN hỗ trợ kiểm toán ngay từ khâu lập kế hoạch, ưu tiên các dự án trọng điểm như Dự án Tạo mặt bằng khu Trung tâm hành chính và Quảng trường tỉnh Sơn La; Dự án đầu tư xây dựng các trường nội trú liên cấp tại các xã biên giới…

Bởi vậy, công tác phối hợp được kỳ vọng giúp KTNN xây dựng bức tranh đầy đủ hơn về Sơn La, qua đó xác định những lĩnh vực cần tập trung kiểm toán, những dự án cần theo dõi và những nội dung cần hỗ trợ về quản lý tài chính, tài sản công.

Sơn La lấy kết quả kiểm toán làm “kênh” quan trọng để rà soát quy trình nội bộ, bịt kín các kẽ hở, siết chặt kỷ luật hành chính và nâng cao năng lực quản lý tài chính, ngân sách, đặc biệt là tại cấp xã, phường.

Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm

Chủ động trước những yêu cầu mới

Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho rằng những đánh giá, kiến nghị của Hà Nội và Sơn La đối với KTNN rất sát sao, phù hợp với định hướng, nhiệm vụ trọng tâm của KTNN trong thời gian tới.

Trong bối cảnh các địa phương quyết tâm tăng trưởng hai con số và đẩy mạnh đầu tư công, Tổng Kiểm toán nhà nước khẳng định KTNN sẽ ưu tiên lựa chọn các dự án trọng điểm, lĩnh vực có quy mô lớn trong Kế hoạch kiểm toán năm 2027, đồng thời đặc biệt quan tâm tham gia kiến tạo thể chế.

“Trong quá trình kiểm toán, bên cạnh việc phát hiện các vi phạm, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, những vấn đề liên quan đến cơ chế, chính sách, đặc biệt là cơ chế, chính sách mới, có tính chất đặc thù sẽ được KTNN đặc biệt quan tâm trong cuộc kiểm toán tới đây” - Tổng Kiểm toán nhà nước khẳng định.

Theo Tổng Kiểm toán nhà nước, ba thách thức lớn đặt ra đối với các địa phương hiện nay là nguy cơ gia tăng sai sót, thất thoát, lãng phí khi nguồn lực đầu tư được mở rộng; khoảng trống về năng lực và kinh nghiệm quản lý tài chính, tài sản công trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp; rủi ro tại các dự án quy mô lớn.

Do đó, trong thời gian tới, KTNN sẽ đổi mới phương thức tổ chức hoạt động theo hướng tăng cường kiểm toán dựa trên dữ liệu số và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng lực phòng ngừa, phát hiện, cảnh báo sớm những rủi ro, nguy cơ tham nhũng, lãng phí.

Để nâng cao năng lực thực thi quản lý tài chính, tài sản công ở cấp cơ sở khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành, Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa cho biết KTNN đã thiết kế chương trình đào tạo theo hướng tập trung vào các vấn đề thực tiễn ở cơ sở. Thời gian tới, KTNN sẽ phối hợp với Sở Tài chính xác định nhu cầu và tổ chức các khóa học đối với TP. Hà Nội và tỉnh Sơn La nhằm giải quyết những yêu cầu thực tiễn về quản lý tài chính, tài sản công ở cấp xã/phường.

Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa

Phát huy giá trị kiểm toán, đồng hành cùng địa phương phát triển

Một kỳ vọng quan trọng của Quy chế phối hợp mới là nâng cao hiệu quả thực hiện kết luận, kiến nghị nhằm phát huy đầy đủ giá trị của hoạt động kiểm toán. “Đây vừa là trách nhiệm chính trị của các cơ quan, đơn vị được kiểm toán, vừa là yêu cầu để siết chặt kỷ luật, kỷ cương tài chính - ngân sách, phòng ngừa từ sớm, từ xa nguy cơ sai phạm, thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực”- Bí thư Tỉnh ủy Sơn La Hoàng Văn Nghiệm nhấn mạnh.

Về phía KTNN, Tổng Kiểm toán nhà nước chỉ đạo KTNN khu vực I phát huy vai trò cầu nối, bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với các Sở, ngành trong việc tham mưu triển khai các nội dung kiểm toán phù hợp, đúng trọng tâm, trọng điểm.

Bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số, yêu cầu huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đầu tư công đặt ra ngày càng cao đối với Hà Nội và Sơn La. Trong tiến trình đó, tinh thần đồng hành của KTNN với các địa phương trong thực hiện các mục tiêu chiến lược tiếp tục được Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh.

KTNN luôn đồng hành, hỗ trợ, sát cánh cùng TP. Hà Nội, tỉnh Sơn La trong việc thực hiện các mục tiêu chiến lược, khát vọng phát triển phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, trước hết là mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững.