KTNN hoàn thiện Khung Kiến trúc số, siết kỷ cương đầu tư công nghệ

Buổi làm việc được tổ chức sau khi KTNN hoàn thành việc lấy ý kiến các đơn vị trong toàn Ngành đối với hồ sơ dự thảo Khung Kiến trúc số, gồm Báo cáo Thuyết minh BC03 và Báo cáo Khung Kiến trúc số BC04.

Hoàn thiện Khung Kiến trúc số từ ý kiến của các đơn vị

Theo báo cáo của Cục CNTT, dự thảo đã được gửi xin ý kiến 29/29 đơn vị trực thuộc KTNN. Có 22 đơn vị tham gia góp ý với 157 ý kiến, tập trung vào các vấn đề về thể chế, dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật và điều kiện làm việc thực tế của kiểm toán viên.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng trao đổi với Cục CNTT và đơn vị tư vấn về dự thảo Khung Kiến trúc số.

Đến nay, tổ soạn thảo đã hoàn thành việc xử lý toàn bộ các ý kiến. Trong đó, 38 vấn đề lớn được tiếp thu, chỉnh sửa trực tiếp; các nội dung còn lại được tiếp thu một phần hoặc giải trình, làm rõ trong dự thảo.

Một số nội dung được tập trung hoàn thiện là xác định rõ vị thế pháp lý độc lập của KTNN theo Hiến pháp; làm rõ cơ chế kết nối chỉ đọc (read-only), bảo đảm không can thiệp vào hệ thống gốc của đơn vị được kiểm toán; đồng thời cập nhật cơ cấu tổ chức áp dụng thống nhất cho 29 đơn vị sau khi KTNN kiện toàn bộ máy tháng 8/2026.

Dự thảo Khung Kiến trúc số được xây dựng theo mô hình 4 lớp, bám sát Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số theo Quyết định số 1425/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ. Khung cũng được cụ thể hóa qua 5 mô hình tham chiếu về nghiệp vụ, dữ liệu, ứng dụng, công nghệ và an toàn thông tin.

Qua rà soát hiện trạng, dự thảo xác định 26 khoảng trống về năng lực, trong đó có tình trạng dữ liệu còn phân tán trên nhiều phần mềm, việc chia sẻ dữ liệu còn theo từng kết nối riêng lẻ và thiếu công cụ phân tích tập trung. Trên cơ sở đó, dự thảo xác định 13 nhiệm vụ ưu tiên và 7 nhóm chỉ số đo lường (KPI) đến năm 2031.

Siết kỷ cương đầu tư, xây dựng KPI sát thực tế

Tại buổi làm việc, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng ghi nhận nỗ lực của Cục CNTT và đơn vị tư vấn trong việc tiếp thu, xử lý khối lượng lớn ý kiến đóng góp. Tuy nhiên, đồng chí yêu cầu tiếp tục rà soát để Khung Kiến trúc số khi ban hành có thể áp dụng thống nhất trong toàn Ngành và phù hợp với thực tế hoạt động kiểm toán.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng trao đổi về các nội dung trong dự thảo Khung Kiến trúc số.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước lưu ý trước hết cần làm rõ để các đơn vị hiểu đúng về Khung Kiến trúc số. Đây là văn bản xác lập khuôn khổ chung, các nguyên tắc, mô hình liên thông và các chỉ số để định hướng hoạt động công nghệ của KTNN trong giai đoạn 2026-2031; không phải tài liệu mô tả chi tiết tính năng kỹ thuật của từng phần mềm hay từng dự án.

Các yêu cầu kỹ thuật cụ thể sẽ được xác định trong quá trình xây dựng thiết kế giải pháp và triển khai từng dự án. Việc phân định rõ nội dung này giúp các đơn vị có cách hiểu thống nhất và thuận lợi hơn trong quá trình thực hiện.

Một yêu cầu khác được Phó Tổng Kiểm toán nhà nước nhấn mạnh là phải bảo đảm sự thống nhất trong đầu tư CNTT. Theo đó, các dự án CNTT trong giai đoạn 2026-2031 cần được đối chiếu, thẩm định về mức độ phù hợp với Khung Kiến trúc số trước khi phê duyệt và bố trí vốn.

Việc đầu tư phải gắn với những khoảng trống năng lực đã được xác định, hạn chế tình trạng các đơn vị đầu tư riêng lẻ, dẫn đến trùng lặp hệ thống và phân tán dữ liệu. Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cũng yêu cầu sử dụng thống nhất thuật ngữ “mức độ chi phí dự kiến”, không sử dụng “khái toán” khi dự án chưa được lập cụ thể.

Đối với bộ chỉ số KPI đến năm 2031, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu tiếp tục rà soát về số liệu nền, phương pháp tính và khả năng thực hiện.

Theo phân tích tại buổi làm việc, một số chỉ tiêu trong dự thảo chưa có đủ số liệu hiện trạng nhưng đã xác định mục tiêu cho các năm tiếp theo. Chẳng hạn, đối với nhóm chỉ số về dữ liệu dùng chung, hiện chưa xác định được đầy đủ tổng số danh mục cần thực hiện nhưng dự thảo đã đặt mục tiêu hoàn thành 80% vào năm 2028 và 100% vào năm 2031.

Đối với an toàn thông tin, chỉ tiêu về số hệ thống được phê duyệt hồ sơ cấp độ cũng cần được cập nhật sát với thực tế. Hiện KTNN mới phê duyệt cấp độ 4 cho 1 hệ thống liên thông dữ liệu. Một số chỉ tiêu khác, như thời gian xử lý sự cố mạng dưới 1 giờ, cũng cần xác định rõ phương pháp đo lường và khả năng đáp ứng.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu bộ KPI phải dựa trên số liệu nền chính xác, cách tính rõ ràng, có khả năng theo dõi và đánh giá trong quá trình thực hiện, tránh đặt ra những chỉ tiêu chưa phù hợp với điều kiện thực tế.

Ứng dụng AI từng bước, lấy hiệu quả kiểm toán làm trọng tâm

Về định hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Phó Tổng Kiểm toán nhà nước yêu cầu thể hiện thận trọng trong dự thảo Khung Kiến trúc số. Hoạt động kiểm toán gắn với chứng cứ, quy định pháp luật và trách nhiệm của kiểm toán viên, vì vậy việc ứng dụng AI và phân tích dữ liệu lớn cần được triển khai từng bước, trước mắt tập trung vào những lĩnh vực, cuộc kiểm toán có dữ liệu số bảo đảm chất lượng.

AI và các công cụ phân tích dữ liệu được xác định là công cụ hỗ trợ kiểm toán viên trong xử lý dữ liệu, nhận diện rủi ro và phục vụ công tác kiểm toán. Kết luận, kiến nghị kiểm toán vẫn phải dựa trên quá trình kiểm tra, xác minh, xét đoán chuyên môn và trách nhiệm của kiểm toán viên.

Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Bùi Quốc Dũng yêu cầu Cục CNTT và đơn vị tư vấn khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm chất lượng trước khi trình các cấp có thẩm quyền.

Nhân sự Cục Công nghệ thông tin tại buổi làm việc.

Các thành viên đơn vị tư vấn tại buổi làm việc.

Theo đó, đơn vị tư vấn tiếp tục hoàn thiện Báo cáo Khung Kiến trúc số BC04 và cô đọng nội dung trình chiếu, tập trung làm rõ bản chất, phạm vi và các nội dung chính của Khung.

Cục CNTT hoàn thiện tờ trình xin ý kiến về bộ chỉ số KPI, đồng thời đăng ký lịch để Lãnh đạo KTNN báo cáo sơ bộ trước khi trình chính thức.

Sau khi hoàn tất việc rà soát, hồ sơ Khung Kiến trúc số sẽ được báo cáo Ban Chỉ đạo chuyển đổi số KTNN và xin ý kiến Ban Thường vụ Đảng ủy KTNN trước khi trình Tổng Kiểm toán nhà nước xem xét, ban hành trong năm 2026.

Khung Kiến trúc số giai đoạn 2026-2031 sẽ là cơ sở để KTNN triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số theo một định hướng thống nhất, gắn đầu tư công nghệ với yêu cầu thực tế của hoạt động kiểm toán và từng bước nâng cao hiệu quả khai thác, sử dụng dữ liệu trong toàn Ngành.