KTNN xây dựng Khung Kiến trúc số, hướng tới kiểm toán dựa trên dữ liệu và AI

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Bùi Quốc Dũng chủ trì buổi làm việc. Tham dự có lãnh đạo Cục Công nghệ thông tin (CNTT), đại diện các đơn vị trực thuộc và nhóm tư vấn xây dựng Đề án.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Bùi Quốc Dũng chủ trì buổi làm việc.

Đây là bước cụ thể hóa Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030 theo Nghị quyết số 999/2020 của Quốc hội, đồng thời cập nhật các quy định pháp luật mới liên quan đến chuyển đổi số, an ninh mạng, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo.

Đưa dữ liệu và AI trở thành nền tảng của kiểm toán

Theo báo cáo của đơn vị tư vấn, Khung Kiến trúc số sẽ xác lập mô hình tổng thể, các nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc và cơ chế quản trị CNTT thống nhất trong toàn Ngành.

Đây cũng là căn cứ để thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư, thiết kế và dự toán kinh phí đối với các nhiệm vụ CNTT. Các chương trình, dự án chưa có kết quả đánh giá tuân thủ Khung Kiến trúc số sẽ không được bố trí kinh phí và nghiệm thu.

KTNN xây dựng Khung Kiến trúc số, hướng tới kiểm toán dựa trên dữ liệu và AI.

Theo định hướng này, KTNN từng bước khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, manh mún, phân tán nguồn lực, đồng thời tăng hiệu quả quản trị và khai thác dữ liệu trong toàn Ngành.

Dự thảo Đề án xác định đến năm 2031, KTNN trở thành cơ quan kiểm toán số hiện đại, hoạt động dựa trên dữ liệu và AI; đến năm 2035 trở thành cơ quan kiểm toán số dẫn dắt trong khu vực.

Chuyển đổi số của Ngành được định hướng theo nguyên tắc “Người dùng làm trung tâm - Dữ liệu làm cốt lõi - Bảo đảm tính độc lập của hoạt động kiểm toán”. Trong đó, dữ liệu được xác định là tài sản chiến lược, được tạo lập một lần tại nguồn, quản trị tập trung và khai thác dùng chung trong toàn Ngành.

Lãnh đạo Cục CNTT phát biểu tại hội nghị.

Đến năm 2031, KTNN phấn đấu tối thiểu 70% cuộc kiểm toán ứng dụng kỹ thuật phân tích dữ liệu lớn và AI; từng bước đưa kiểm toán từ xa và kiểm toán dữ liệu trở thành phương thức chủ đạo.

Cùng với đó, 100% hồ sơ và kiến nghị kiểm toán mới được số hóa toàn trình, ký số chuyên dùng và lưu vết điện tử. Hệ thống sẽ kết nối, khai thác dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu quốc gia và tối thiểu 12 bộ, ngành, cơ quan được kiểm toán thông qua trục NDXP.

KTNN cũng đặt yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng cấp độ 4, với trung tâm giám sát an toàn thông tin (SOC) hoạt động 24/7.

Đại diện đơn vị tư vấn.

Về kiến trúc ứng dụng, Đề án định hướng tái cấu trúc 31 phần mềm hiện nay thành 4 nhóm nền tảng cốt lõi, gồm: quản lý hoạt động kiểm toán toàn trình; công cụ CAATs và kho tri thức; nền tảng phân tích dữ liệu lớn và AI; nền tảng văn phòng số hợp nhất dùng chung.

Việc khai thác dữ liệu bên ngoài được thực hiện theo nguyên tắc “chỉ đọc”, phân quyền và ghi vết đến từng kiểm toán viên. Toàn bộ dữ liệu nội sinh của cuộc kiểm toán phải được lưu trữ trên hạ tầng an toàn do KTNN trực tiếp quản trị.

Đề án đồng thời quán triệt nguyên tắc ứng dụng AI có trách nhiệm. AI chỉ đóng vai trò công cụ hỗ trợ phân tích và cảnh báo rủi ro; mọi kết luận, kiến nghị kiểm toán có giá trị pháp lý phải do con người quyết định và chịu trách nhiệm.

Hoàn thiện Đề án theo hướng khả thi, phù hợp thực tiễn

Phát biểu chỉ đạo, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Bùi Quốc Dũng đánh giá cao sự chuẩn bị của Cục CNTT và đơn vị tư vấn; đồng thời nhấn mạnh việc ban hành Khung Kiến trúc số là nhiệm vụ cấp thiết, góp phần định hình phương thức kiểm toán hiện đại và tăng cường kỷ cương trong đầu tư công nghệ.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước đồng tình với định hướng hợp nhất hơn 30 phần mềm phân tán thành 4 nhóm nền tảng dùng chung, qua đó khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực và chia cắt thông tin.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Bùi Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp.

Để hoàn thiện Đề án trước khi trình Ban Cán sự Đảng và Lãnh đạo KTNN phê duyệt, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước yêu cầu Cục CNTT và đơn vị tư vấn tập trung vào 4 nội dung trọng tâm.

Trước hết, cần đánh giá thẳng thắn kết quả thực hiện Kiến trúc tổng thể năm 2019; làm rõ những nhiệm vụ Ngành đã hoàn thành trong giai đoạn 2024-2025 và những tồn tại chưa được giải quyết. Đây là cơ sở thực tiễn để xây dựng phương án phân bổ kinh phí cho giai đoạn mới, vừa triển khai nhiệm vụ mới, vừa xử lý dứt điểm những vướng mắc còn tồn đọng.

Đề án cũng cần định vị sự phát triển của KTNN trong tương quan với các bộ, ngành; phản ánh khách quan tình trạng phân tán dữ liệu - một khó khăn chung - để xác định cơ hội bứt phá và những thách thức Ngành phải đối diện.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước yêu cầu rà soát kỹ hệ thống chỉ tiêu đến năm 2031, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với năng lực tiếp nhận công nghệ của kiểm toán viên. Việc chuyển sang “kiểm toán liên tục”, “kiểm toán từ xa” cần có lộ trình từng bước, tránh đặt mục tiêu quá cao khi hạ tầng và dữ liệu chưa đáp ứng.

Đồng thời, cần giữ đúng bản chất của Khung Kiến trúc số là bộ nguyên tắc, tiêu chuẩn quản trị chung của toàn Ngành, không phải thiết kế kỹ thuật chi tiết cho từng phần mềm. Việc này nhằm bảo đảm kiến trúc tổng thể không bị chi phối bởi những yêu cầu kỹ thuật vụn vặt của từng đơn vị.

Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước giao Cục CNTT gửi ngay dự thảo Đề án xin ý kiến 29 đơn vị trực thuộc, đồng thời báo cáo tiến độ với Ban Lãnh đạo KTNN. Cục CNTT và đơn vị tư vấn tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Ban Lãnh đạo KTNN trong nửa cuối tháng 9/2026.