Để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần một lượng vốn đầu tư khổng lồ mà khu vực kinh tế tư nhân được xác định là nguồn lực chủ đạo. Tuy nhiên, những điểm nghẽn về vốn, thể chế và tiếp cận nguồn lực vẫn đang cản trở khu vực này phát huy hết tiềm năng.
Đây là những vấn đề được các chuyên gia, nhà quản lý và cộng đồng doanh nghiệp tập trung thảo luận tại hội thảo “Mở khóa tăng trưởng - Động lực từ kinh tế tư nhân” do Báo Thanh Niên tổ chức chiều ngày 8/6.
Tại hội thảo, nhà báo Trần Việt Hưng, Phó Tổng Biên tập Báo Thanh Niên, cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt với khát vọng hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045. Theo các tính toán, để duy trì tốc độ tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030, tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần huy động lên tới khoảng 38,5 triệu tỷ đồng.
Nhà báo Trần Việt Hưng, Phó Tổng Biên tập Báo Thanh Niên.
Trong khi đó, nguồn lực từ ngân sách nhà nước chỉ có thể đáp ứng khoảng 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương 20-22% tổng nhu cầu. Điều này đồng nghĩa phần lớn nguồn vốn còn lại phải được khơi thông từ khu vực kinh tế tư nhân. “Đây không chỉ là một lựa chọn mà là yêu cầu tất yếu để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững”, ông Hưng nhấn mạnh.
Theo ông Trần Việt Hưng, trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW năm 2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Lần đầu tiên, khu vực kinh tế tư nhân được xác định là “một động lực quan trọng nhất” của nền kinh tế quốc gia, giữ vai trò tiên phong trong thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của đất nước.
Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị cùng Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội, khu vực kinh tế tư nhân đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Hiện cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp và trên 5 triệu hộ kinh doanh, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% tổng thu ngân sách và tạo ra trên 80% việc làm cho xã hội. Tuy nhiên, khu vực này vẫn chưa phát huy hết tiềm năng do nhiều điểm nghẽn mang tính cấu trúc chưa được tháo gỡ.
Nghịch lý: nền kinh tế không thiếu vốn nhưng doanh nghiệp vẫn khát vốn
Đáng chú ý, TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, chỉ ra một nghịch lý đáng chú ý là nền kinh tế không thiếu vốn nhưng nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn lực tài chính.
Theo ông Hùng, tín dụng ngân hàng hiện vẫn là kênh dẫn vốn chủ yếu cho nền kinh tế, trong khi các kênh huy động vốn trung và dài hạn như thị trường trái phiếu doanh nghiệp, các quỹ đầu tư hay các định chế tài chính trung gian chưa phát triển tương xứng. Điều này khiến khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, còn nhiều hạn chế.
Không ít doanh nghiệp gặp khó khăn do thiếu tài sản bảo đảm, năng lực quản trị còn yếu và mức độ minh bạch tài chính chưa đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tín dụng. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô tín dụng mà còn phải xây dựng hệ thống dẫn vốn đa dạng và hiệu quả hơn, đồng thời phát triển mạnh thị trường vốn dài hạn để tạo thêm nguồn lực cho khu vực sản xuất, kinh doanh.
“Điều quan trọng là làm sao để dòng vốn được khơi thông và chảy đúng vào các dự án, lĩnh vực có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế”, TS. Nguyễn Mạnh Hùng nhấn mạnh.
TS. Nguyễn Mạnh Hùng, Ủy viên Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội chia sẻ tại hội thảo.
Thể chế phải đồng hành cùng mục tiêu tăng trưởng
Bên cạnh bài toán vốn, thể chế và thủ tục hành chính tiếp tục được xem là một trong những rào cản lớn nhất đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.
Theo TS. Nguyễn Mạnh Hùng, nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ chịu áp lực về chi phí vốn mà còn phải đối mặt với những khó khăn trong quá trình thực thi chính sách. Tình trạng thủ tục hành chính kéo dài, quy định chồng chéo, thiếu thống nhất cùng tâm lý e ngại trách nhiệm trong thực thi công vụ đã ảnh hưởng không nhỏ đến tiến độ triển khai các dự án đầu tư và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
TS. Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng điều doanh nghiệp cần nhất không phải là những ưu đãi ngắn hạn mà là một môi trường pháp lý ổn định, minh bạch, có thể dự báo và được thực thi nhất quán. Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, bộ máy quản lý nhà nước cũng phải chuyển động với tốc độ tương ứng, vừa bảo đảm hiệu quả quản lý vừa tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư, kinh doanh.
“Việc tháo gỡ tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm và xây dựng một môi trường pháp lý an toàn, đáng tin cậy cho doanh nghiệp cần được xem là một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay”, TS. Nguyễn Mạnh Hùng nêu rõ.
Gỡ nút thắt đất đai và hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp
Một điểm nghẽn khác được nhiều đại biểu đề cập là khả năng tiếp cận đất đai và các chính sách hỗ trợ phát triển doanh nghiệp.
Theo TS. Nguyễn Mạnh Hùng, đối với nhiều doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, việc tìm kiếm mặt bằng sản xuất phù hợp vẫn là thách thức lớn. Trong khi đó, các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp hiện còn phân tán, thiếu sự liên kết và chưa tạo được sức mạnh tổng thể.
Đáng chú ý, hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển công nghệ và liên kết chuỗi giá trị vẫn chưa thực sự đồng bộ. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp khó nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và toàn cầu.
Các chuyên gia cho rằng để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế như tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW, cần đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn về vốn, thể chế và tiếp cận nguồn lực. Chỉ khi môi trường kinh doanh được cải thiện một cách thực chất, doanh nghiệp tư nhân mới có thể lớn mạnh, nâng cao năng lực nội tại và đóng góp xứng đáng vào mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước trong giai đoạn tới.