Muốn vay theo dòng tiền, doanh nghiệp phải minh bạch tài chính

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn yêu cầu các tổ chức tín dụng từng bước giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm, tăng cường đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị của doanh nghiệp (Ảnh: PL).

Sáng 18/9, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VinaSME) tổ chức Hội nghị Tăng cường khả năng tiếp cận vốn tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Một trong những vấn đề nổi bật tại hội nghị là khả năng sử dụng dữ liệu dòng tiền để đánh giá doanh nghiệp vay vốn, qua đó từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Sau khi nghe đề xuất của đại diện các doanh nghiệp, Thống đốc Phạm Đức Ấn giao CIC chủ động nghiên cứu xây dựng đề án kết nối, khai thác các nguồn dữ liệu hợp pháp để phục vụ đánh giá, thẩm định và giám sát khoản vay. Mục tiêu được Thống đốc nêu rõ là “từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm, tăng cường đánh giá dựa trên dòng tiền và chuỗi giá trị”.

Tại hội nghị, ông Lê Anh Tuấn, Phó Tổng Giám đốc CIC, cho biết cơ quan này đang triển khai kết nối thêm các nguồn thông tin về doanh nghiệp để hỗ trợ các tổ chức tín dụng.

Theo ông Tuấn, thời gian qua, CIC đã phối hợp với đơn vị phụ trách thông tin doanh nghiệp thuộc Bộ Tài chính để chia sẻ cơ sở dữ liệu về đăng ký doanh nghiệp và báo cáo tài chính của doanh nghiệp. Ngày 21/9, CIC dự kiến ký văn bản phối hợp với Cục Thuế để chia sẻ và cập nhật thông tin về doanh nghiệp.

CIC cũng đã nhận được sự đồng thuận về chủ trương của các đơn vị thuộc Bộ Tư pháp, trong đó có cơ quan quản lý thi hành án và cơ quan phụ trách đăng ký giao dịch bảo đảm, để trao đổi thông tin liên quan đến thi hành án dân sự và đăng ký giao dịch bảo đảm.

Việc kết nối các nguồn thông tin này được đặt trong hướng đi rộng hơn là phát huy vai trò của CIC như một đầu mối kết nối dữ liệu doanh nghiệp phục vụ hoạt động tín dụng.

“Những doanh nghiệp có tín nhiệm tốt thì cũng chẳng cần tài sản thế chấp mới được vay. Qua theo dõi, tôi thấy doanh nghiệp nào tham gia được vào chuỗi giá trị toàn cầu, ví dụ là nhà cung cấp cho những công ty lớn toàn cầu, thì ngân hàng cho vay ngay. Các ngân hàng thương mại rất nhạy, thậm chí họ còn tìm đến, mời doanh nghiệp vay.

Thế nên tôi từng đề xuất dành 20% các gói thầu thuộc công trình trọng điểm quốc gia cho doanh nghiệp nhỏ và vừa đảm nhận. Đây là vấn đề Bộ Tài chính cần lưu ý. Nếu doanh nghiệp nhỏ và vừa được tham gia vào 20% đó, được Chính phủ thuê, thì ngân hàng cho vay ngay. 

Đó là lý do vì sao giải quyết vốn cho doanh nghiệp không phải cứ yêu cầu ngân hàng đơn giản hóa thủ tục rồi ưu đãi, giảm lãi suất. Ngân hàng có tiền thì họ cũng phải giữ, phải bảo đảm an toàn, chứ không thể cho vay bằng mọi giá. Cho nên vấn đề phải có hai chiều.”

Ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch VinaSME

Cũng theo Phó Tổng giám đốc CIC, dự kiến trong quý IV, đơn vị sẽ trình đề án phát triển nền tảng kết nối, chia sẻ dữ liệu dòng tiền phục vụ hoạt động tín dụng. Ông Tuấn nhấn mạnh để thực hiện được nội dung này cần sự đồng thuận và phối hợp của doanh nghiệp cũng như các hiệp hội doanh nghiệp. Theo kinh nghiệm quốc tế, nguồn dữ liệu dòng tiền có thể bao gồm nhiều loại giao dịch trong hoạt động của doanh nghiệp như thanh toán tiền điện, nước, tiền thuê trụ sở, thuế, bảo hiểm xã hội và các khoản thanh toán khác.

Thống đốc Phạm Đức Ấn đặc biệt nhấn mạnh, để các ngân hàng tự tin cho vay dựa trên dòng tiền thay vì tài sản bảo đảm, doanh nghiệp nhỏ và vừa phải cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin cho các tổ chức tín dụng.

“Đặc biệt, doanh nghiệp phải minh bạch về tài chính, nghĩa vụ thuế với Nhà nước. Từ đó không còn tình trạng hình thành hai hệ thống báo cáo tài chính: báo cáo liên quan đến nghĩa vụ với Nhà nước thì làm thấp, còn báo cáo để tiếp cận vốn ngân hàng thì được ‘tô hồng’”, Thống đốc nói.

Theo ông, doanh nghiệp phải tuân thủ pháp luật, kê khai đầy đủ và thực hiện đúng nghĩa vụ với ngân sách nhà nước. Không thể vừa tìm cách giảm nghĩa vụ với Nhà nước, vừa muốn ngân hàng đánh giá đúng năng lực tài chính để cấp tín dụng.

Thống đốc cũng cho rằng đây là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển lên quy mô lớn.

“Tất cả doanh nghiệp lớn bây giờ cũng xuất phát từ cái nhỏ. Mà nhỏ muốn lớn lên thì không có gì khác, đó là phải làm ăn một cách minh bạch và tuân thủ pháp luật, đóng góp cho Nhà nước theo đúng quy định. Chứ còn cứ lách cái nọ, cái kia, chưa lớn đã bị xử lý thì còn đâu mà lớn”, Thống đốc nói.

Như vậy, để mở rộng cho vay dựa trên dòng tiền, bài toán không chỉ nằm ở việc ngân hàng thay đổi cách đánh giá tín dụng hay CIC xây dựng thêm các nguồn dữ liệu. Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng phải tạo dựng được một hồ sơ tài chính minh bạch, phản ánh đúng hoạt động kinh doanh và dòng tiền thực tế. Đây chính là cơ sở để tổ chức tín dụng đánh giá đúng năng lực trả nợ, qua đó từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm khi cấp vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.