Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển dịch mang tính đột phá trong xúc tiến đầu tư FDI, từ tư duy “chờ đợi nhà đầu tư” sang chủ động, kiến tạo, hợp tác và săn đón các đối tác chiến lược.
Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển dịch mang tính đột phá trong xúc tiến đầu tư FDI. Ảnh: Internet
Nâng tỷ trọng R&D thông qua dòng vốn FDI chất lượng cao
Theo ông Lê Hữu Quang Huy, nguyên Vụ trưởng - Giám đốc Trung tâm Xúc tiến đầu tư miền Trung (Bộ Kế hoạch và Đầu tư, nay là Bộ Tài chính), nguyên Tham tán kinh tế Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là sự tiếp nối và phát triển tư duy của Nghị quyết số 50-NQ/TW năm 2019 về hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng và hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, nghị quyết lần này thể hiện rõ hơn định hướng chuyển từ tư duy thu hút FDI sang xây dựng nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia.
Theo đó, Việt Nam chuyển từ thu hút đầu tư theo địa giới hành chính sang thu hút theo cụm ngành, chuỗi giá trị và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; lấy chất lượng, hiệu quả, chuyển giao công nghệ, khả năng tham gia chuỗi cung ứng và giá trị gia tăng làm tiêu chí chủ đạo; đồng thời từng bước chuyển từ ưu đãi đầu vào sang hỗ trợ gắn với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư.
Ông Huy cho rằng Nghị quyết số 10-NQ/TW định vị khu vực FDI là động lực quan trọng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào các mạng lưới đổi mới sáng tạo, nghiên cứu phát triển (R&D) và chuỗi giá trị toàn cầu.
Theo chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy tỷ lệ chi cho R&D trong GDP càng cao thì tốc độ phát triển kinh tế, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo càng nhanh và bền vững. Trong khi nhiều nền kinh tế như Hàn Quốc, Israel, Mỹ hay Singapore duy trì tỷ lệ đầu tư cho R&D ở mức cao, thì tỷ lệ này tại Việt Nam hiện mới đạt khoảng 0,4-0,53% GDP.
“Để bứt phá và vượt qua bẫy thu nhập trung bình, Việt Nam cần từng bước nâng tỷ lệ đầu tư cho R&D lên khoảng 2% GDP trong những năm tới”, ông Huy nhận định.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Nghị quyết số 10-NQ/TW ưu tiên thu hút các nhà đầu tư sở hữu công nghệ nền tảng, công nghệ nguồn trong các lĩnh vực như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và các ngành công nghệ chiến lược khác.
Cùng với đó là xây dựng hệ sinh thái thu hút nhân tài toàn cầu thông qua việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, xuất nhập cảnh, giấy phép lao động đối với chuyên gia công nghệ cao, nhà khoa học, nhà sáng lập nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài.
Một nội dung quan trọng khác là thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp trong nước nhằm nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ, năng lực đổi mới sáng tạo và năng lực R&D của khu vực doanh nghiệp Việt Nam.
Đột phá trong xúc tiến đầu tư
Đặc biệt, liên quan đến xúc tiến đầu tư FDI, chuyên gia Lê Hữu Quang Huy nhấn mạnh, Nghị quyết 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển dịch mang tính đột phá, từ tư duy “chờ đợi nhà đầu tư” sang chủ động, kiến tạo, hợp tác và săn đón các đối tác chiến lược - các “đại bàng” FDI.
Tư duy này thể hiện rõ ở chuyển dịch từ dàn trải sang chuyên biệt, xúc tiến đầu tư dựa trên dữ liệu (data-driven) và đẩy mạnh công tác “xúc tiến đầu tư tại chỗ”:
Sự chuyển dịch từ dàn trải sang chuyên biệt thể hiện ở việc thay thế hình thức quảng bá, xúc tiến đầu tư đại trà bằng việc tiếp cận, vận động và đàm phán có mục tiêu với các tập đoàn đa quốc gia hàng đầu, định chế tài chính và các quỹ đầu tư lớn.
Đối với xúc tiến đầu tư dựa trên dữ liệu (data-driven), Nghị quyết yêu cầu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về các nhà đầu tư chiến lược, thiết lập phương án tiếp cận chuyên biệt (may đo - customize) cho từng thị trường, từng quốc gia, vùng lãnh thổ và từng phân khúc ngành.
Đáng chú ý là việc đẩy mạnh công tác “xúc tiến đầu tư tại chỗ” bằng việc coi trọng đồng hành, tháo gỡ vướng mắc, khó khăn cho các dự án hiện hữu và khuyến khích họ mở rộng quy mô chất lượng cao (thay vì chuyển lãi về nước, sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế, mà giữ lại khoản lãi để tái đầu tư).
“Đây là giải pháp tạo niềm tin thực tế nhất cho thu hút FDI toàn cầu. Đúng như câu thành ngữ: “Thà giữ một con chim trong tay còn hơn là một đàn chim trên trời”, ông Huy so sánh.
Chuyên gia tin tưởng, với Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị lần này, mục tiêu thu hút vốn đầu tư nước ngoài đăng ký khoảng 200-300 tỷ USD, vốn thực hiện khoảng 150-200 tỷ USD (30-40 tỷ USD/năm) trong giai đoạn 2026-2030 là rất thực tế, khả thi và hoàn toàn có thể trở thành hiện thực trong giai đoạn phát triển mới của Đất nước.