Phải có cơ chế kiểm soát chất lượng giám định sở hữu trí tuệ sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh

Phiên thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ - Ảnh: Quochoi.vn.

Ngày 24/10, tham gia thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cơ bản thống nhất với định hướng sửa đổi, tập trung vào hai nhóm chính sách lớn: đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước, trong đó có việc chuyển giao nhiệm vụ quản lý quyền đối với giống cây trồng.

ĐƠN GIẢN THỦ TỤC KHÔNG LÀM GIẢM HIỆU QUẢ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

Tại tổ thảo luận, Chủ tịch Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát kỹ các quy định, bảo đảm việc đơn giản hóa thủ tục không làm giảm hiệu quả quản lý nhà nước, không tạo khoảng trống pháp lý và không phát sinh những rủi ro mới trong quá trình tổ chức thực hiện.

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất của dự thảo Luật, theo Chủ tịch Trần Thanh Mẫn là đề xuất bãi bỏ điều kiện kinh doanh dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ, chuyển sang cơ chế thông báo khi tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động này.

Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là bước cải cách nhằm cắt giảm điều kiện kinh doanh, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp dịch vụ giám định sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, cùng với việc bãi bỏ điều kiện kinh doanh, phải thiết lập cơ chế kiểm soát chất lượng giám định phù hợp. Tuy nhiên, Chủ tịch Mẫn lưu ý, nếu không kiểm soát tốt sẽ dẫn đến tình trạng giám định chất lượng thấp, thiếu chuyên môn, làm sai lệch kết quả xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Thực tiễn cho thấy, nhiều vụ tranh chấp liên quan đến nhãn hiệu, sáng chế bị kéo dài do kết quả giám định mâu thuẫn hoặc không bảo đảm độ tin cậy. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung các giải pháp kiểm soát chất lượng hoạt động giám định ngay sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh, bảo đảm kết quả giám định khách quan, chính xác, có đủ cơ sở khoa học và pháp lý để phục vụ giải quyết tranh chấp, xử lý vi phạm.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ - Ảnh: Quochoi.vn.

“Cần phải có giải pháp kiểm soát chất lượng giám định ngay sau khi bỏ điều kiện. Nếu không kiểm soát tốt sẽ dẫn đến giám định rẻ tiền, thiếu chuyên môn, làm méo mó kết quả xử lý xâm phạm”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đối với đề xuất chuyển giao toàn bộ nhiệm vụ quản lý quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị phải nghiên cứu, đánh giá kỹ các điều kiện thực hiện.

Theo Chủ tịch Quốc hội, việc chuyển giao cần bảo đảm tính liên tục trong hoạt động quản lý nhà nước, không làm gián đoạn việc giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp, không tạo ra khoảng trống quản lý trong giai đoạn chuyển tiếp.

Đồng thời, cần rà soát kỹ các quy định của Luật Trồng trọt và những văn bản pháp luật có liên quan để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, tránh chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu “phải bảo đảm chuyển giao không gián đoạn, không tạo khoảng trống quản lý; rà soát kỹ với Luật Trồng trọt để tránh chồng chéo”. Theo Chủ tịch Quốc hội, việc kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước phải hướng tới nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý, tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp trong quá trình thực hiện các quyền liên quan đến giống cây trồng.

HOÀN THIỆN CƠ CHẾ ĐỊNH GIÁ, THƯƠNG MẠI HÓA TÀI SẢN TRÍ TUỆ

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh ba yêu cầu trọng tâm cần tập trung hoàn thiện dự án Luật. Cụ thể, Thứ nhất, phải có cơ chế kiểm soát chất lượng giám định sở hữu trí tuệ sau khi bãi bỏ điều kiện kinh doanh, bảo đảm việc cải cách thủ tục không làm giảm chất lượng, hiệu quả quản lý.

Thứ hai, bảo đảm việc chuyển giao quản lý quyền đối với giống cây trồng không gián đoạn, không tạo khoảng trống pháp lý, đồng bộ với Luật Trồng trọt và các quy định pháp luật có liên quan.

Thứ ba, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ. Dù chưa nằm trong phạm vi sửa đổi lần này, nhưng cần có định hướng nghiên cứu từ sớm để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới.

Đề cập những vấn đề lớn hơn chưa được giải quyết đầy đủ trong phạm vi sửa đổi lần này, Chủ tịch Quốc hội cho rằng cần tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện cơ chế định giá và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Đại biểu Đỗ Đức Hiển, Đoàn ĐBQH thành phố Hồ Chí Minh tham gia thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ - ảnh: Quochoi.vn.

Theo Chủ tịch Quốc hội, hiện nay, việc sử dụng quyền sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm để tiếp cận vốn tín dụng còn gặp nhiều khó khăn. Một trong những nguyên nhân là thiếu cơ chế định giá chuẩn và dữ liệu giao dịch làm cơ sở xác định giá trị tài sản. “Ngân hàng vẫn không chấp nhận sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm vì thiếu cơ chế định giá chuẩn, thiếu dữ liệu giao dịch”, Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế.

Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật để khai thác hiệu quả hơn giá trị kinh tế của tài sản trí tuệ, tạo điều kiện đưa các kết quả nghiên cứu khoa học, sáng chế và những tài sản trí tuệ khác vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần có định hướng nghiên cứu lâu dài, từng bước hoàn thiện khung pháp lý về định giá, giao dịch và thương mại hóa tài sản trí tuệ.

Mặc dù chưa thuộc phạm vi sửa đổi trực tiếp lần này, nhưng đây là vấn đề cần được tính toán từ sớm để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế tri thức, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Cũng tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội đề cập những vấn đề mới phát sinh từ sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI), đặc biệt là mối quan hệ giữa AI và quyền tác giả. Chủ tịch Quốc hội cho rằng, trí tuệ nhân tạo có nhiều mặt tích cực nhưng cũng đặt ra những thách thức mới đối với công tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, việc xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ xuyên biên giới còn chậm; công tác thu thập, xác minh chứng cứ điện tử còn gặp khó khăn. Do đó, cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định và cơ chế thực thi quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số, đáp ứng yêu cầu phát triển của khoa học, công nghệ.