Phát triển của ngành du lịch cần được đo bằng giá trị tạo ra cho nền kinh tế

Năm 2026 ngành du lịch phấn đấu đón 25-27 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 150-153 triệu lượt khách nội địa.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch vừa ban hành Kịch bản phát triển ngành du lịch gắn với mục tiêu tăng trưởng “2 con số”, xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm trong những tháng cuối năm 2026, đồng thời đặt nền móng cho giai đoạn 2027-2030 theo Quyết định số 2338/QĐ-BVHTTDL ngày 10/9/2026.

Kịch bản được xây dựng nhằm cụ thể hóa các nhiệm vụ tại Nghị quyết số 168/NQ-CP, Nghị quyết số 169/NQ-CP của Chính phủ và triển khai quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp về phát triển du lịch tại Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị.

Kịch bản tăng trưởng du lịch được đặt trong tổng thể mục tiêu tăng trưởng của nền kinh tế. Theo đó, năm 2026 ngành du lịch phấn đấu đón 25-27 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ 150-153 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ du lịch đạt khoảng 1.125-1.230 nghìn tỷ đồng, qua đó góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng GDP cả nước từ 10% trở lên.

Điều này cho thấy, du lịch không chỉ được nhìn nhận đơn thuần là ngành dịch vụ phục vụ nhu cầu đi lại, nghỉ dưỡng, mà ngày càng trở thành vai trò quan trọng đóng góp vào tạo việc làm, thúc đẩy tiêu dùng, vận tải, lưu trú, thương mại, ẩm thực, văn hóa và giải trí. Với quy mô thị trường mở rộng, du lịch ngày càng lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế. Song, du lịch tăng trưởng về lượng chỉ thực sự tạo ra hiệu quả khi cùng tăng trưởng về chất, nâng mức chi tiêu và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Đến năm 2030, kịch bản đặt mục tiêu Việt Nam đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ khoảng 160 triệu lượt khách nội địa, tổng thu từ khách du lịch đạt 80-90 tỷ USD và đóng góp trực tiếp 10-12% GDP. Trọng tâm được đặt vào nhóm khách có mức chi tiêu cao, lưu trú dài ngày, đồng thời giữ vững vị thế nhóm đầu khu vực Đông Nam Á về quy mô và tốc độ tăng trưởng.

Với định hướng này, bài toán của ngành du lịch trong giai đoạn tới không chỉ là thu hút thêm khách mà còn phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi lượt khách. Đây là điểm đáng chú ý trong thay đổi về tư duy phát triển. Một thị trường có lượng khách lớn nhưng mức chi tiêu thấp, thời gian lưu trú ngắn sẽ tạo ra giá trị hạn chế so với việc thu hút phân khúc khách có khả năng chi tiêu cao, sử dụng nhiều dịch vụ và quay trở lại nhiều lần.

Trong ngắn hạn, Kịch bản phát triển ngành du lịch đưa ra 2 phương án tăng trưởng nhằm chủ động ứng phó với những biến động của môi trường quốc tế.

Với kịch bản cao, ngành du lịch tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, tập trung thu hút thị trường Trung Quốc, duy trì đà tăng trưởng thị trường Hàn Quốc, Ấn Độ; thúc đẩy tăng trưởng mạnh thị trường khách Nga; duy trì tốc độ tăng trưởng các thị trường xa (Tây Âu, Bắc Mỹ); khai thác lợi thế thị trường gần Đông Nam Á qua đường không, đường bộ, đường biển

Trong kịch bản thấp, thị trường Đông Bắc Á và Đông Nam Á được xác định là khu vực cần tập trung khai thác, trong khi thị trường Trung Quốc, Hàn Quốc vẫn là động lực tăng trưởng. Việc duy trì hình ảnh Việt Nam là điểm đến an toàn, thân thiện, chất lượng và có giá cả cạnh tranh được xem là giải pháp để củng cố sức hút đối với các thị trường nguồn.

Việc xây dựng các kịch bản cho thấy sự chủ động của ngành du lịch trước yêu cầu quản trị rủi ro ngày càng rõ trong phát triển du lịch. Ngành du lịch chịu ảnh hưởng trực tiếp từ biến động kinh tế, địa chính trị, hàng không, giá nhiên liệu, thời tiết và dịch bệnh. Vì vậy, cơ cấu lại thị trường, tránh phụ thuộc vào một số thị trường đơn lẻ và đồng thời phát triển thị trường nội địa sẽ tạo thêm khả năng chống chịu cho ngành trước những cú sốc từ bên ngoài.

Ở cấp địa phương, 11 địa phương trọng điểm du lịch gồm TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Quảng Ninh, Ninh Bình, Huế, An Giang, Lào Cai, Hải Phòng và Lâm Đồng được giao chỉ tiêu tăng trưởng khách quốc tế năm 2026 từ 26,6-36,3% so với năm 2025. Các địa phương còn lại được yêu cầu phát huy lợi thế về tài nguyên, hạ tầng và khả năng thu hút khách của địa phương, xây dựng kịch bản tăng trưởng đột phá, phấn đấu tăng khách quốc tế, khách nội địa và tổng thu khoảng 25-35% so với năm 2025.

Để đạt mục tiêu này, chính sách thị thực, kết nối hàng không và xúc tiến quảng bá được xác định là những khâu cần tiếp tục tháo gỡ. Các giải pháp được đề xuất gồm mở rộng miễn thị thực đơn phương, nghiên cứu thị thực quá cảnh ít nhất 72 giờ, xử lý thị thực điện tử trong 24 giờ và đẩy mạnh đàm phán, ký kết, mở rộng các hiệp định hàng không “Bầu trời mở” (Open Skies) để tăng cường năng lực tiếp cận quốc tế, hỗ trợ phát triển đường bay trực tiếp đến các thị trường trọng điểm, giảm thiểu rủi ro gián đoạn kết nối hàng không do tác động của xung đột Trung Đông và biến động giá dầu.

Bên cạnh thị trường quốc tế, du lịch nội địa cần tiếp tục được coi là một động lực tăng trưởng quan trọng. Các gói kích cầu với sản phẩm ngắn ngày, chi phí hợp lý, linh hoạt có thể đáp ứng nhu cầu của người dân, đồng thời tạo thêm cơ hội để các điểm đến, cơ sở lưu trú và doanh nghiệp dịch vụ duy trì hoạt động trong những giai đoạn thị trường quốc tế suy giảm.

Về dài hạn, nâng chất lượng sản phẩm sẽ quyết định khả năng tăng giá trị của ngành. Việt Nam được định hướng phát triển các dòng sản phẩm du lịch y tế, chăm sóc sức khỏe, nghỉ dưỡng cao cấp, MICE, ẩm thực, golf, mạo hiểm, du lịch cộng đồng, du lịch nông thôn gắn với OCOP và trải nghiệm văn hóa bản địa. Đây là hướng mở rộng hệ sinh thái du lịch, giúp du khách có nhiều lý do hơn để kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu.

Phát triển du lịch, chuyển đổi số đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực quản trị ngành. Bằng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong xúc tiến, quảng bá và phân tích thị trường; khai thác dữ liệu lớn; xây dựng hệ thống dự báo, cảnh báo biến động thị trường theo thời gian thực và kết nối dữ liệu giữa cơ quan quản lý, địa phương, điểm đến và doanh nghiệp sẽ giúp hoạt động điều hành sát hơn với nhu cầu thực tế.

Song song với số hóa, yêu cầu phát triển du lịch xanh cũng ngày càng rõ. Ngành du lịch được định hướng giảm phát thải, ứng dụng công nghệ trong quản lý sức chứa, phân luồng khách, kiểm soát tình trạng quá tải cục bộ và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm. Như vậy, tăng trưởng du lịch trong giai đoạn mới không thể tách rời yêu cầu bảo vệ tài nguyên, môi trường và nâng cao chất lượng trải nghiệm của du khách.

Không chỉ vậy, một nhiệm vụ có ý nghĩa nền tảng khác là nâng cao chất lượng thống kê du lịch. Ngành du lịch phối hợp với Cục Thống kê hoàn thiện hệ thống thống kê du lịch với việc áp dụng Tài khoản vệ tinh du lịch qua đó giúp tính toán và công bố đầy đủ hơn mức đóng góp của du lịch đối với nền kinh tế. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, cơ quan quản lý và doanh nghiệp có thêm cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư, xác định thị trường mục tiêu và điều chỉnh chính sách.

Khách quốc tế đến Việt Nam 8 tháng năm 2026 phân theo vùng, lãnh thổ.

Trong giai đoạn 2027 - 2030, yêu cầu quan trọng nhất là chuyển từ tăng trưởng dựa vào mở rộng quy mô sang tăng trưởng dựa vào chất lượng và giá trị. Việc nâng mức chi tiêu bình quân, kéo dài thời gian lưu trú, tăng tỷ lệ khách quốc tế quay trở lại, giảm tính mùa vụ và đa dạng hóa thị trường sẽ quyết định mức độ bền vững của tăng trưởng du lịch.

Cùng với đó, phát triển hạ tầng phải được triển khai đồng bộ với sản phẩm và thị trường. Các địa phương Hà Nội, Đà Nẵng và TP. Hồ Chí Minh được định hướng phát triển thành các cực tăng trưởng; Phú Quốc hướng tới trung tâm nghỉ dưỡng biển cao cấp; hệ thống cảng biển du lịch, cửa ngõ quốc tế, hành lang du lịch liên vùng, ga đường sắt du lịch và trung tâm hội nghị, triển lãm tiếp tục được hoàn thiện.

Từ năm 2026 đến năm 2030, phát triển của ngành du lịch không chỉ đo bằng số lượng khách mà còn bằng giá trị của mỗi dòng khách tạo ra cho nền kinh tế. Năm 2026 sẽ là bước tạo đà với mục tiêu 25-27 triệu lượt khách quốc tế; giai đoạn tiếp theo hướng tới quy mô 45-50 triệu lượt khách quốc tế, khoảng 160 triệu lượt khách nội địa và tổng thu 80-90 tỷ USD. Việc hiện thực hóa các mục tiêu này đòi hỏi sự đồng bộ từ thể chế, hạ tầng, thị trường, sản phẩm đến công nghệ, nguồn nhân lực và quản trị điểm đến.

Du lịch Việt Nam tăng tốc, tạo nền tảng trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đang được cụ thể hóa bằng một lộ trình từ tăng trưởng trước mắt đến phát triển dài hạn. Khi chuyển mạnh từ thu hút số lượng sang nâng chất lượng, giá trị và sức cạnh tranh, đồng thời kết hợp chuyển đổi số với tăng trưởng xanh, du lịch có thêm nền tảng để đóng góp lớn hơn cho GDP, lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế và từng bước khẳng định vai trò ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới.