Tiến độ giải ngân đầu tư công năm 2026 đã có chuyển biến tích cực, song các dự án giao thông trọng điểm vẫn gặp phải những khó khăn cần tiếp tục xử lý để bảo đảm tiến độ. Rà soát từng dự án, các bộ, ngành, địa phương đang tập trung tháo gỡ vướng mắc về mặt bằng, vật liệu, nguồn lực, thủ tục và tổ chức thực hiện, đồng thời thống nhất số liệu để nâng cao hiệu quả, đẩy nhanh giải ngân trong những tháng cuối năm.
Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho biết, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp ý kiến tại cuộc làm việc để báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình giải ngân các dự án giao thông.
Bám sát tiến độ, nhận diện rõ vướng mắc
Chiều ngày 29/9, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Xây dựng tổ chức cuộc họp trực tiếp kết hợp trực tuyến rà soát, đánh giá các dự án trọng điểm ngành giao thông chậm tiến độ, giải ngân thấp. Tại cuộc làm việc, đại diện các địa phương, ban quản lý dự án và các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng đã báo cáo cụ thể tình hình triển khai, những khó khăn, vướng mắc và giải pháp thực hiện trong thời gian tới.
Tại Lạng Sơn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trần Thanh Nhàn cho biết, tuyến chính cao tốc Hữu nghị - Chi Lăng cơ bản đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, hiện còn khoảng 10 hộ và một số điểm cục bộ trên tuyến nhánh đang tiếp tục thực hiện. Tỉnh dự kiến hoàn thành giải phóng mặt bằng vào ngày 31/10/2026.
Về thi công, dự án đã đạt khoảng 78,75% tổng khối lượng, chậm khoảng 2,44% so với kế hoạch. Tỉnh Lạng Sơn phấn đấu hoàn thành toàn bộ tuyến cao tốc Hữu nghị - Chi Lăng vào ngày 31/12/2026. Đến nay, dự án đã giải ngân 1.562 tỷ đồng, tương đương 51,97% số vốn đã phân bổ.
Đối với cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, tỉnh Lạng Sơn đã hoàn thành giải phóng mặt bằng giai đoạn 1 với phạm vi 52,5 km. Số vốn đã giải ngân đạt 872 tỷ đồng trên tổng số 1.128 tỷ đồng, tương đương 77,5%; riêng vốn năm 2026 đã giải ngân 29%. Công tác giải phóng mặt bằng giai đoạn 2 với diện tích khoảng 15,42 ha đang được tỉnh triển khai các thủ tục cần thiết.
Tại Cao Bằng, đại diện Sở Tài chính cho biết, tỉnh đang triển khai 2 dự án trọng điểm ngành giao thông là cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh và cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng. Trong đó, cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, qua rà soát với Kho bạc Nhà nước đến ngày 25/9/2026, tỉnh xác định đã giải ngân 97% kế hoạch vốn năm 2026.
Đối với dự án cao tốc Bắc Kạn - Cao Bằng, tỉnh chưa phát sinh giải ngân do dự án thành phần 3 mới được phê duyệt vào tháng 8/2026 và đã ban hành quyết định phân bổ chi tiết nguồn vốn ngay sau đó. Hiện chủ đầu tư đang khẩn trương thực hiện các thủ tục cần thiết, trong đó tập trung lựa chọn tổng thầu EPC, giải phóng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện tổ chức thi công.
Tỉnh Cao Bằng xác định tháng 11/2026 là thời điểm trọng điểm để hoàn thành lựa chọn tổng thầu, ký hợp đồng EPC và thực hiện tạm ứng hợp đồng; đồng thời phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn phát biểu tại cuộc làm việc.
Đại diện TP. Đồng Nai, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà cho biết, tổng giải ngân đầu tư công của tỉnh đến thời điểm báo cáo đạt khoảng 70% chỉ tiêu Thủ tướng giao sau khi giảm 5%.
Đối với cao tốc Gia Nghĩa - Chơn Thành, Đồng Nai đã cơ bản hoàn thành bàn giao mặt bằng, đạt trên 92%. Vướng mắc hiện nay liên quan đến phương án tài chính của dự án BOT sau những thay đổi về địa giới hành chính. Đồng Nai đang hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Tài chính, đồng thời dự kiến bố trí thêm 4.540 tỷ đồng từ ngân sách địa phương để tham gia phần vốn nhà nước của dự án theo phương án đang đề xuất.
Từ góc độ Bộ Xây dựng, ông Phùng Tiến Vinh, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho rằng, cần rà soát đến từng dự án để nhận diện chính xác nguyên nhân. Theo ông, đối với các dự án cao tốc phía Nam, một trong những vấn đề đáng chú ý là nguồn vật liệu, nhất là cát và đá, cùng với các yêu cầu kỹ thuật như xử lý nền đất, chờ lún. Việc đăng ký kế hoạch vốn cũng cần tính sát hơn với các giải pháp kỹ thuật thực tế trên công trường.
Ông Phùng Tiến Vinh cũng đề cập năng lực của một số nhà thầu và tình trạng thiếu nhân lực, máy móc, thiết bị tại một số dự án. Theo ông, với những nhà thầu không đáp ứng được yêu cầu, chủ đầu tư cần có giải pháp chỉ đạo, phối hợp để bổ sung nguồn lực, qua đó bảo đảm khả năng thi công.
Chia sẻ tại cuộc làm việc, ông Lưu Quang Thìn, Phó Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính thuộc Bộ Xây dựng đề nghị bổ sung vào nhóm nguyên nhân tình trạng biến động giá trong năm 2026, trong đó giá nhiên liệu và vật liệu tăng, cùng với năng lực tổ chức thực hiện của một số nhà thầu khi phải triển khai nhiều công trình. Ông cũng cho rằng tình trạng thiếu nguồn nhân lực do bị thu hút sang các dự án khác là một nguyên nhân mới trong năm nay.
Theo ông Lưu Quang Thìn, đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, giải ngân được xác định là nhiệm vụ quan trọng trong chỉ đạo, điều hành và là một trong những chỉ tiêu đánh giá kết quả thực hiện. Các dự án không có lý do khách quan cần khẩn trương xây dựng giải pháp để hoàn thành kế hoạch giải ngân năm 2026; trường hợp hết nhiệm vụ chi thì thực hiện điều chỉnh phù hợp trong nội bộ để bảo đảm cân đối chung.
Siết tiến độ, thống nhất số liệu, điều hòa nguồn vốn
Phát biểu tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, Bộ Xây dựng với vai trò cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo các công trình trọng điểm giao thông vận tải đã chỉ đạo các cơ quan liên quan rà soát cơ chế, chính sách để tháo gỡ khó khăn, đồng thời tăng cường kiểm tra, đôn đốc tại công trường.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho rằng, bên cạnh những nguyên nhân khách quan, cần nhìn nhận cả những nguyên nhân chủ quan liên quan đến xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện. Trong đó, một số dự án đăng ký kế hoạch vốn chưa sát với khả năng thực hiện, trong khi năm 2026 có thêm tác động từ biến động giá vật liệu, nhiên liệu và nguồn nhân lực do nhiều dự án được triển khai đồng thời. Công tác giải phóng mặt bằng và việc theo dõi, chỉ đạo ở một số thời điểm cũng ảnh hưởng đến tiến độ.
Thứ trưởng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, Bộ Xây dựng đang tiếp tục rà soát các dự án, đẩy nhanh thủ tục, tăng cường phân cấp, phân quyền và phối hợp với Bộ Tài chính, các địa phương để tháo gỡ từng dự án cụ thể. Đối với những dự án có khả năng hấp thụ thêm vốn sau khi tháo gỡ được vướng mắc, các cơ quan sẽ phối hợp nghiên cứu phương án điều hòa, hỗ trợ nguồn lực phù hợp.
Thứ trưởng cũng đề nghị tiếp tục quan tâm đến các dự án giao thông có vai trò kết nối lớn, trong đó có Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh, Vành đai 4 Hà Nội và các dự án trọng điểm khác; đồng thời phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, tháo gỡ những kiến nghị cụ thể của các địa phương.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lạng Sơn Trần Thanh Nhàn phát biểu tại điểm cầu tỉnh Lạng Sơn.
Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, cuộc làm việc được tổ chức nhằm đánh giá tình hình triển khai các dự án giao thông, nhất là những dự án có tỷ lệ giải ngân thấp, xác định nguyên nhân và giải pháp để báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.
Theo Thứ trưởng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 có nhiều điểm tích cực hơn những năm trước, cao hơn năm 2025 khoảng 9%, tương ứng khoảng 160.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, tỷ lệ giải ngân chung hiện đạt 52%, trong khi các dự án giao thông khoảng 40%, trong bối cảnh thời gian còn lại của năm không nhiều.
Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho rằng, các nguyên nhân cần được nhận diện đầy đủ, trong đó giải phóng mặt bằng, chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư là những vấn đề đã xuất hiện trong nhiều năm. Riêng năm 2026, biến động giá vật liệu, nhiên liệu và tình trạng thiếu nhân công do nhiều dự án được triển khai đồng thời là những yếu tố có tác động đáng kể.
Bên cạnh đó, Thứ trưởng nhấn mạnh nguyên nhân chủ quan, nhất là khâu tổ chức thực hiện của chủ đầu tư và quản lý nhà thầu. Việc xây dựng kế hoạch vốn cần sát với khả năng thực hiện, tránh tình trạng bố trí, đăng ký vốn nhưng chưa thể hấp thụ trong thực tế.
Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cũng nhấn mạnh giải ngân vốn đầu tư công là một chỉ số quan trọng trong đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ, trong đó có đánh giá người đứng đầu. Với những dự án giải ngân chậm, các bộ, ngành, địa phương cần chủ động điều hòa trong nội bộ, từ dự án giải ngân chậm sang dự án có khả năng giải ngân cao.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hồ Văn Hà đại diện TP. Đồng Nai thông tin về tình hình triển khai các dự án trọng điểm.
Đối với việc giảm kế hoạch vốn năm 2026, Thứ trưởng nêu rõ chỉ thực hiện đối với những dự án không còn nhiệm vụ chi; không đặt vấn đề giảm kế hoạch năm 2026 để chuyển sang tăng kế hoạch năm 2027. Các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm về việc hoàn thành kế hoạch được giao.
Một yêu cầu được Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn nhấn mạnh là thống nhất số liệu giải ngân. Theo Thứ trưởng, tại cuộc họp còn có sự chênh lệch giữa số liệu tổng hợp, số liệu Kho bạc Nhà nước và số liệu địa phương có thể do khác nhau về thời điểm hoặc phương pháp lấy số liệu. Vì vậy, Sở Tài chính các địa phương cần phối hợp với Kho bạc Nhà nước khu vực để thống nhất số liệu, bảo đảm thông tin báo cáo giữa địa phương với Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đồng nhất.
Thứ trưởng Tạ Anh Tuấn cho biết, Bộ Tài chính sẽ tổng hợp ý kiến tại cuộc làm việc để báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình giải ngân các dự án giao thông. Hai Bộ tiếp tục phối hợp kiểm tra, rà soát các dự án trọng điểm, tập trung tháo gỡ các vướng mắc cụ thể, qua đó đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân trong thời gian còn lại của năm.