Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Ngày 25/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dự và chỉ đạo Hội nghị.

Xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng tích cực

Bộ Công Thương cho biết, đến ngày 15/6/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,4% so với cùng kỳ năm 2025. Nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực với các mặt hàng điện tử, máy vi tính, linh kiện, điện thoại và giày dép. Trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, nhiều mặt hàng như thủy sản, rau quả duy trì tăng trưởng tích cực, từng bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng.

Hội nghị Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số. Ảnh: VGP

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí logistics tăng cao cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn hiện hữu như, cán cân thương mại đã chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu; khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đóng góp khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực FDI chiếm gần 80%. Giá trị gia tăng nội địa trong nhiều ngành xuất khẩu còn thấp; doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu và đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các rào cản thương mại, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và phát triển bền vững.

Tại hội nghị, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, nâng cấp hạ tầng số phục vụ thuế, hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc trong kiểm tra chuyên ngành, thông quan, lưu kho và lưu bãi hàng hóa.

Cùng với đó, tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm về thay đổi chính sách nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định về xuất xứ hàng hóa, sở hữu trí tuệ, lao động, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng nhằm hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh thuế hoặc gian lận xuất xứ...

Tại hội nghị, lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội cho biết, để thúc đẩy xuất khẩu, TP. Hà Nội tập trung đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, logistics và liên kết vùng.

Là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn của miền Bắc, TP. Hải Phòng đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 52 tỷ USD trong năm 2026. Vì vậy, TP. Hải Phòng sẽ tập trung đầu tư hạ tầng cảng biển và giao thông kết nối, giảm chi phí logistics thông qua chuyển đổi số, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA và đáp ứng các tiêu chuẩn mới về truy xuất nguồn gốc, ESG, CBAM và phát triển bền vững.

Xây dựng các giải pháp thúc đẩy xuất khẩu

Trao đổi tại Hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát tình hình xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm, đồng thời xây dựng các giải pháp điều hành nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian tới.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, hoạt động xuất nhập khẩu hiện đối mặt với 4 rủi ro lớn: Độ mở nền kinh tế quá cao; phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu, máy móc; tập trung vào một số thị trường xuất khẩu chủ lực; và chưa làm chủ được chuỗi logistics, vận tải quốc tế.

Về các kiến nghị liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ, Bộ trưởng cho biết Bộ Công Thương đã cắt giảm 367/658 điều kiện kinh doanh, tương đương hơn 55%; đồng thời bãi bỏ 111 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 177 thủ tục khác. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, lắng nghe ý kiến doanh nghiệp và hiệp hội để đơn giản hóa hơn nữa các quy định, góp phần giảm chi phí và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để nâng cao hiệu quả khai thác các FTA, Bộ Công Thương đã đưa vào vận hành nền tảng số quản lý và phát triển thị trường nước ngoài, tích hợp thông tin về các FTA, cơ hội mở cửa thị trường, quy định xuất nhập khẩu và dữ liệu từ hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Bộ sẽ tiếp tục nâng cấp nền tảng này, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu thông tin, kết nối giao thương và tiếp cận thị trường hiệu quả hơn.

Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn, Bộ Tài chính đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ tăng trưởng và ứng phó với các rủi ro thương mại. Theo đó, Bộ tiếp tục thực hiện các chính sách gia hạn, điều chỉnh thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, tiền thuê đất và điều hành linh hoạt các sắc thuế liên quan đến xăng dầu, nhiên liệu bay nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.

Bộ Tài chính cũng phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước theo dõi diễn biến cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá và dòng ngoại tệ, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng.

Đối với ngành dệt may, da giày, Bộ sẽ mở rộng diện doanh nghiệp được hưởng cơ chế ưu tiên về thuế và hải quan; cải cách thủ tục gia công và nhập khẩu nguyên liệu nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030 đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Bộ Chính trị. Trong đó, tăng trưởng xuất nhập khẩu là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Chính phủ đang triển khai quyết liệt chương trình cải cách hành chính theo hướng cắt giảm khoảng 50% thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Các bộ, ngành cần chủ động rà soát, sửa đổi ngay những quy định không còn phù hợp với thực tiễn, phản ứng chính sách nhanh hơn để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu đổi mới tư duy phát triển xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, bám sát tín hiệu thị trường để định hướng sản xuất, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả mạng lưới cơ quan đại diện và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng thị trường xuất khẩu.

Nhấn mạnh vai trò của sản xuất trong nước, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng xuất khẩu chỉ có thể phát triển bền vững khi dựa trên năng lực sản xuất thực chất của nền kinh tế. Hiện khu vực FDI vẫn chiếm gần 80% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 20%. Vì vậy, cần có giải pháp mạnh mẽ để phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị gia tăng trong nước và từng bước nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp và ngành hàng xuất khẩu chủ lực có kim ngạch lớn, giá trị gia tăng cao và tạo thặng dư thương mại lớn cho nền kinh tế. Bên cạnh việc phát triển các ngành hàng mới, thị trường mới, cần có cơ chế thuận lợi hơn để hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững thị phần tại các thị trường trọng điểm.

Cùng với đó, cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn; mở rộng khai thác các thị trường còn nhiều tiềm năng như châu Phi, Trung Đông, Mỹ Latin, thị trường Halal và các thị trường mới từ các hiệp định thương mại tự do đang được đàm phán.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh việc thúc đẩy xuất khẩu không phải nhiệm vụ riêng của Bộ Công Thương hay bất kỳ cơ quan, địa phương nào mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và các địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu phát huy hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, dự báo thị trường, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại. Đặc biệt, cần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan đại diện và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài; tăng cường năng lực thu thập thông tin, dự báo, cảnh báo sớm các biến động thị trường, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng đề nghị đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc điện tử nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.