Tỷ giá liên ngân hàng về sát đáy một năm, xu hướng giảm còn kéo dài?

Ngân hàng Nhà nước vẫn duy trì dư địa cho tỷ giá tăng trở lại (Ảnh: Duy Linh).

Ngày 10/9, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng giao dịch quanh 25.900 đồng/USD, giảm 0,04% trong ngày, 0,74% trong tuần và 1,5% từ đầu năm, chỉ cao hơn 13 đồng so với đáy 52 tuần là 25.887 đồng. Trước đó, USD/VND liên ngân hàng đã duy trì xu hướng giảm trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 8/2026.

Đáng chú ý, từ đầu năm đến ngày 10/9, tỷ giá trung tâm và tỷ giá thị trường diễn biến trái chiều. Tỷ giá trung tâm tăng 1,86%, lên 25.591 đồng/USD, trong khi USD/VND trên thị trường liên ngân hàng giảm 1,5%, xuống 25.900 đồng/USD; giá bán USD tại các ngân hàng thương mại cũng giảm 1,05%, xuống 26.100 đồng/USD. Sự phân kỳ trở nên rõ nét từ tháng 8, khi tỷ giá trung tâm lên mặt bằng mới trong khi tỷ giá thị trường quay đầu giảm.

Diễn biến tỷ giá từ đầu năm 2026 đến nay (Nguồn: SBV, NHTM, WiGroup)

Trên thị trường quốc tế, Dollar Index (DXY) ngày 10/9 ở mức 98,75 điểm, giảm 0,07% trong ngày và 0,16% trong tuần, song vẫn tăng 0,43% so với đầu năm. USD/VND giảm mạnh hơn đáng kể so với DXY trong tuần và diễn biến ngược chiều nếu tính từ đầu năm, cho thấy sự suy yếu của USD quốc tế không giải thích hết đà giảm của tỷ giá trong nước.

Đà giảm của USD/VND thời gian qua phản ánh sự cải thiện của nhiều yếu tố cung – cầu ngoại tệ. Trước hết, áp lực từ thương mại giảm mạnh trong tháng 8 khi nhập siêu thu hẹp còn 113 triệu USD, từ 3,57 tỷ USD tháng 7, dù lũy kế 8 tháng vẫn nhập siêu khoảng 20,43 tỷ USD.

Ở chiều cung, FDI thực hiện đạt khoảng 17,25 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm 2026. Dù giải ngân giảm trong hai tháng gần đây, riêng tháng 8 vẫn cao hơn gần 14% so với cùng kỳ. Đây là dòng vốn thực tế đi vào nền kinh tế và có thể bổ sung nguồn cung ngoại tệ, qua đó bù đắp một phần nhu cầu USD phát sinh từ nhập khẩu.

Triển vọng dòng vốn vào còn được hỗ trợ bởi FDI đăng ký và dòng vốn danh mục. Trong tháng 8, phần lớn vốn FDI đăng ký tăng thêm đến từ các dự án hiện hữu, cho thấy nhà đầu tư nước ngoài tiếp tục bổ sung vốn cho hoạt động tại Việt Nam.

Ngân hàng Nhà nước có thể nâng giá mua USD nếu tỷ giá tiếp tục giảm

Nếu USD/VND tiếp tục giảm sâu, một kịch bản có thể được tính đến là Ngân hàng Nhà nước nâng giá mua USD. Khi mức giá này tiến gần hơn tới tỷ giá thị trường, các tổ chức tín dụng sẽ có thêm động lực bán ngoại tệ cho Ngân hàng Nhà nước.

Việc mua vào ngoại tệ sẽ hấp thụ một phần nguồn cung USD, qua đó hạn chế đà giảm của USD/VND, đồng thời giúp Ngân hàng Nhà nước bổ sung dự trữ ngoại hối. Lượng VND đối ứng được đưa vào hệ thống cũng có thể hỗ trợ thanh khoản.

Tuy nhiên, giá mua USD của Ngân hàng Nhà nước hiện vẫn cách khá xa tỷ giá liên ngân hàng, nên chưa có tác động trực tiếp tới mặt bằng tỷ giá trên thị trường.

Trên thị trường chứng khoán, tốc độ bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài cũng chậm lại trong hai tháng gần đây. Bên cạnh đó, việc Việt Nam được phân bổ tỷ trọng 0,49% trong kỳ rà soát bán niên của FTSE Russell được ước tính có thể thu hút khoảng 3 tỷ USD theo thời gian, với dòng vốn thụ động kéo dài đến tháng 9/2027. Đây là nguồn vốn tiềm năng trong tương lai, chưa phải nguồn cung ngoại tệ đã xuất hiện ngay trên thị trường.

Ngoài ra, một số thành viên thị trường cho biết thời gian gần đây, lượng tiền gửi USD của khu vực dân cư chảy ra khỏi hệ thống ít hơn. Đây có thể là kết quả của các đợt truy quét buôn lậu vàng, kim cương, tài sản số nhằm lập lại kỷ cương trên thị trường tài chính do cơ quan chức năng thực hiện từ đầu năm 2026 đến nay. Tuy nhiên, số liệu cán cân thanh toán có độ trễ nên cần thêm dữ liệu để đánh giá mức độ và tính bền vững của xu hướng này.

Mặt bằng lãi suất VND tương đối cao cũng đang hỗ trợ tỷ giá khi làm giảm động lực chuyển sang nắm giữ USD. Đồng thời, tỷ giá trên thị trường tự do hiện thấp hơn tỷ giá ngân hàng khoảng 1,7%, cho thấy áp lực cầu USD ngoài hệ thống đã giảm đáng kể.

Ngoài các yếu tố trong nước, sự mạnh lên của won Hàn Quốc và yen Nhật Bản cũng tạo hiệu ứng lan tỏa nhất định đối với VND.

Tuy nhiên, tín hiệu điều hành của Ngân hàng Nhà nước từ đầu tháng 8 cho thấy USD/VND có thể tăng nhẹ trong những tháng cuối năm. Ngân hàng Nhà nước từng bước nâng tỷ giá trung tâm và theo đó nâng trần tỷ giá, ngay cả khi tỷ giá thị trường gần đây đi xuống, cho thấy cơ quan điều hành vẫn duy trì dư địa cho VND suy yếu trong trung hạn.

Áp lực tăng tỷ giá chủ yếu đến từ nhu cầu ngoại tệ cho nhập khẩu, diễn biến lãi suất quốc tế và rủi ro đảo chiều dòng vốn. Ngược lại, nguồn cung từ FDI và các dòng vốn nước ngoài, cùng chênh lệch lãi suất VND–USD vẫn thuận lợi, sẽ hạn chế mức tăng của USD/VND. Trong kịch bản Fed tăng lãi suất 25 điểm cơ bản xảy ra, chênh lệch VND-USD vẫn được duy trì ở mức dương.

Nếu USD/VND tiếp tục giảm sâu, Ngân hàng Nhà nước có thể nâng giá mua USD để hấp thụ nguồn cung ngoại tệ, qua đó vừa bổ sung dự trữ ngoại hối, vừa hạn chế VND tăng giá quá nhanh gây bất lợi cho xuất khẩu và mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng.