Hoàn thiện cơ chế thu, chi, tăng chủ động cho ban quản lý dự án dùng vốn ngân sách

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến rộng rãi dự thảo Thông tư quy định về thu, chi của chủ đầu tư, ban quản lý dự án có dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước.

Tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện hành lang pháp lý

Việc xây dựng Thông tư mới được đặt trong bối cảnh Chính phủ đang đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, pháp luật, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Nhiều văn bản chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ thời gian qua đã yêu cầu các bộ, ngành tập trung rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đẩy mạnh phân quyền, phân cấp và khơi thông nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội. Trong đó, Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 xác định nhiệm vụ trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; Nghị quyết số 122/NQ-CP yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng, ban hành các văn bản quy định chi tiết thi hành luật, bảo đảm đồng bộ, kịp thời, hiệu quả.

Nghị định số 193/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quyết toán vốn đầu tư dự án và các dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng năm 2025 cũng đã giao Bộ Tài chính quy định cụ thể về cơ chế thu, chi của chủ đầu tư và ban quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Bên cạnh đó, cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập cũng đã có những thay đổi khi Nghị định số 60/2021/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 111/2025/NĐ-CP, đòi hỏi các văn bản hướng dẫn phải được cập nhật tương ứng.

Theo Bộ Tài chính, sau thời gian triển khai, Thông tư số 70/2024/TT-BTC đã góp phần tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động tài chính của các ban quản lý dự án. Tuy nhiên, thực tiễn thực hiện cũng phát sinh một số hạn chế cần được xử lý.

Một số quy định liên quan đến việc sử dụng các quỹ chưa thực sự tạo điều kiện để các ban quản lý dự án phát huy tính chủ động và tự chịu trách nhiệm; chưa có quy định đối với hoạt động quản lý dự án sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công tại các cơ quan nhà nước. Một số nội dung không còn phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành, như các quy định liên quan đến cấp huyện hoặc chức năng kiểm soát của cơ quan kho bạc.

Bên cạnh đó, hệ thống biểu mẫu còn khá nhiều, một số chỉ tiêu chưa rõ ràng; một số quy định còn trùng lặp hoặc chưa đủ cụ thể, gây khó khăn trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trong bối cảnh đó, việc sửa đổi, bổ sung Thông tư được đánh giá là cần thiết và cấp bách nhằm khắc phục những bất cập phát sinh, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các quy định mới của pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, xây dựng và cơ chế tự chủ tài chính. Bộ Tài chính đã xây dựng Thông tư quy định về thu, chi của chủ đầu tư, ban quản lý dự án có dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước nhằm đáp ứng yêu cầu này.

Tăng tính chủ động cho các ban quản lý dự án

Theo dự thảo Thông tư quy định về thu, chi của chủ đầu tư, ban quản lý dự án có dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước, đối tượng áp dụng gồm chủ đầu tư, ban quản lý dự án do chủ đầu tư thành lập, ban quản lý dự án là đơn vị sự nghiệp công lập được thành lập theo quy định của Chính phủ và các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Dự kiến Thông tư gồm 15 điều, quy định từ nguồn thu, phân chia nguồn thu quản lý dự án, tài khoản giao dịch, phân loại ban quản lý dự án đến việc lập, thẩm định, phê duyệt dự toán, quyết toán thu chi hằng năm và trách nhiệm của các đơn vị liên quan. Thông tư không quy định thủ tục hành chính mới.

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở kế thừa những nội dung của Thông tư số 70/2024/TT-BTC đã vận hành ổn định, phát huy hiệu quả trong thực tiễn. Đồng thời, rà soát, sửa đổi những quy định không còn phù hợp để bảo đảm đồng bộ với các luật và nghị định hiện hành.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc sửa đổi cách phân loại ban quản lý dự án; cập nhật các căn cứ pháp lý mới; lược bỏ toàn bộ các quy định liên quan đến cấp huyện nhằm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hiện nay.

Dự thảo cũng bổ sung quy định đối với chủ đầu tư, ban quản lý dự án có sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công. Theo đó, các đơn vị không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của Thông tư vẫn được khuyến khích áp dụng các quy định về trình tự lập, thẩm định, phê duyệt dự toán và quyết toán để bảo đảm tính thống nhất trong quản lý tài chính dự án.

Đáng chú ý, dự thảo bỏ các quy định hướng dẫn liên quan đến việc sử dụng các quỹ, qua đó tăng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của các ban quản lý dự án trong quá trình hoạt động. Đồng thời, nhiều nội dung được rà soát, tinh gọn nhằm tránh trùng lặp, bảo đảm dễ áp dụng trong thực tiễn.

Dự thảo cũng thay thế toàn bộ cụm từ “cơ quan kiểm soát, thanh toán” bằng “cơ quan thanh toán” để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ hiện hành của hệ thống kho bạc nhà nước. Một nội dung mới khác là hướng dẫn việc xác định nguồn thu khác sau khi trừ chi phí bảo đảm cho công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư do chủ đầu tư thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai.

Ngoài ra, Bộ Tài chính bổ sung quy định về chi phí giám sát, đánh giá đầu tư theo quy định của pháp luật hiện hành. Trường hợp chủ đầu tư hoặc ban quản lý dự án thuê đơn vị tư vấn độc lập thực hiện công tác giám sát, đánh giá đầu tư thì chi phí thuê tư vấn phải được hạch toán vào chi phí thuê tư vấn ngoài và không được tính vào dự toán chi thường xuyên tự thực hiện của đơn vị.

Khi được ban hành, Thông tư sẽ tạo hành lang pháp lý đầy đủ, minh bạch hơn cho hoạt động tài chính của chủ đầu tư và ban quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước; đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công, sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực ngân sách và đáp ứng yêu cầu cải cách thể chế trong giai đoạn mới.