CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Kết luận số 75-KL/TW: Cơ sở chính trị để nâng tầm kiểm toán môi trường

06/08/2026 - 09:02      102 view
Kết luận số 75-KL/TW ngày 28/7/2026 của Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về bảo vệ môi trường (BVMT) và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu trong thời kỳ mới (Kết luận 75) đã xác lập tư duy mới, trong đó BVMT được đặt ở vị trí trung tâm của các quyết định phát triển. Đặc biệt, yêu cầu “tiến hành kiểm toán môi trường theo quy định pháp luật” là cơ sở chính trị quan trọng để nâng cao nhận thức, khẳng định vai trò và nâng cao vị thế của kiểm toán môi trường (KTMT) trong quản trị quốc gia.
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Kiểm toán môi trường cần chuyển mạnh từ kiểm tra đầu vào, thủ tục và hồ sơ sang đánh giá kết quả, tác động. Ảnh: TL

Tăng cường kiểm toán môi trường – Yêu cầu cấp thiết

Sau hơn 13 năm thực hiện Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 03/6/2013 về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và BVMT, hệ thống chính sách, pháp luật về lĩnh vực này từng bước được hoàn thiện. Cùng với đó, BVMT ngày càng được lồng ghép vào chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển; nhiều mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được triển khai; thị trường tín chỉ carbon bước đầu hình thành.

Tuy nhiên, Kết luận 75 cũng chỉ rõ nhiều hạn chế. Cụ thể, ô nhiễm không khí tại các đô thị lớn chậm được cải thiện; ô nhiễm tại cụm công nghiệp, làng nghề, khu vực khai thác, chế biến khoáng sản, một số lưu vực sông và vùng ven biển chưa được kiểm soát hiệu quả; suy thoái hệ sinh thái và suy giảm đa dạng sinh học vẫn tiếp diễn. Dữ liệu môi trường còn phân tán, thiếu đồng bộ; quản lý còn nặng về tiền kiểm, trong khi hậu kiểm chưa hiệu quả. Kiểm kê và giảm phát thải khí nhà kính chưa được triển khai thống nhất; nguồn lực và hạ tầng BVMT chưa tương xứng với tốc độ tăng trưởng và quy mô nền kinh tế.

Thực trạng này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa chủ trương, chính sách và kết quả thực tế. Một chương trình có thể được ban hành đúng thẩm quyền, kinh phí được phân bổ và giải ngân, công trình xử lý môi trường được nghiệm thu, nhưng điều quan trọng nhất vẫn là: Chất lượng môi trường có thực sự được cải thiện; nguồn thải có được kiểm soát; sức khỏe, tính mạng và sinh kế của người dân có được bảo vệ; nguồn lực công có tạo ra kết quả tương xứng? Những câu hỏi đó đòi hỏi phải có hoạt động KTMT để đánh giá độc lập, khách quan, dựa trên bằng chứng và xác định rõ trách nhiệm.

Kết luận 75 yêu cầu: “Nâng cao hiệu quả công tác thanh tra, kiểm tra theo thẩm quyền; bổ sung, hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm, bảo đảm đủ sức răn đe; tiến hành KTMT theo quy định pháp luật.” Như vậy, KTMT được đặt trong tổng thể các công cụ thanh tra, kiểm tra, giám sát, kiểm soát việc thực thi chính sách, pháp luật; đây là cơ chế bảo đảm kỷ luật, kỷ cương, trách nhiệm giải trình trong quản trị môi trường quốc gia.

Với việc được đặt trong nhóm nhiệm vụ hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi, KTMT không đơn thuần là kiểm tra một số khoản chi cho sự nghiệp môi trường hoặc việc chấp hành các thủ tục hành chính mà còn đánh giá tính đồng bộ, khả thi của thể chế, việc phân định trách nhiệm của các Bộ, ngành, cơ quan liên quan, việc thực thi chính sách, sử dụng nguồn lực và mức độ thực hiện các mục tiêu môi trường.

Cụm từ “theo quy định pháp luật” cũng đặt ra yêu cầu kép: Kiểm toán nhà nước (KTNN) phải thực hiện KTMT trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao; đồng thời tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, chuẩn mực, quy trình và hướng dẫn chuyên môn để hoạt động này được tiến hành thống nhất, chuyên nghiệp, hiệu lực, hiệu quả.

Đánh giá kết quả, kiểm toán dựa trên dữ liệu và rủi ro

Để thực hiện Kết luận 75, KTMT cần chuyển mạnh từ kiểm tra đầu vào, thủ tục và hồ sơ sang đánh giá kết quả, tác động.

Thay vì chỉ xác nhận việc đầu tư hệ thống xử lý nước thải hay bố trí kinh phí trồng rừng, KTMT cần đánh giá hệ thống có vận hành đầy đủ, liên tục, đúng công suất, giảm ô nhiễm; tỷ lệ cây sống, chất lượng rừng, khả năng bảo tồn đa dạng sinh học và hấp thụ carbon. Đồng thời, KTMT không chỉ xem xét việc tuân thủ quy chuẩn tại từng thời điểm mà cần đánh giá tổng tải lượng phát thải, tác động tích lũy và sức chịu tải của môi trường.

Kết luận 75 yêu cầu bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho sự nghiệp BVMT. Khi chủ trương này được thể chế hóa, KTMT không chỉ xem xét việc bố trí đủ tỷ lệ mà còn phải làm rõ nội dung chi có đúng bản chất; việc phân bổ có dựa trên mức độ ô nhiễm và rủi ro; có tình trạng dàn trải, chậm giải ngân, chuyển nguồn lớn hoặc đầu tư trùng lặp hay không; một đồng ngân sách chi cho môi trường tạo ra kết quả gì.

Một điểm mới của Kết luận 75 là yêu cầu chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu và mức độ rủi ro; xây dựng cơ sở dữ liệu môi trường, biến đổi khí hậu thống nhất, liên thông; ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám và giám sát theo thời gian thực các nguồn thải lớn.

Điều này mở ra nội dung quan trọng là kiểm toán chất lượng và tính toàn vẹn của dữ liệu môi trường. Kiểm toán cần đánh giá dữ liệu có đầy đủ, chính xác, kịp thời, nhất quán và có khả năng truy xuất hay không; hệ thống quan trắc tự động có vận hành liên tục hay không; có khoảng trống, mất kết nối hoặc dấu hiệu can thiệp dữ liệu hay không?

KTMT cần kết hợp chặt chẽ kiểm toán tuân thủ với kiểm toán hoạt động, đồng thời trả lời 3 câu hỏi cơ bản: Nguồn lực có được huy động và sử dụng với chi phí hợp lý hay không? Các biện pháp quản lý có vận hành hiệu quả hay không? Mục tiêu và kết quả môi trường có đạt được hay không?

Ông Phan Trường Giang - Phó Kiểm toán trưởng Kiểm toán nhà nước chuyên ngành II

Khẳng định vị thế bằng những giá trị bền vững

Để hiện thực hóa chỉ đạo của Trung ương, KTNN cần tập trung vào một số định hướng chủ yếu sau:

Tiếp tục hoàn thiện cơ sở pháp lý, chuẩn mực, quy trình và hướng dẫn KTMT; làm rõ phạm vi, đối tượng, quyền tiếp cận dữ liệu và cơ chế sử dụng chuyên gia.

Xây dựng chương trình KTMT trung hạn dựa trên bản đồ rủi ro quốc gia, ưu tiên ô nhiễm không khí đô thị, lưu vực sông, chất thải rắn, nhà máy nhiệt điện, các nguồn thải lớn, khai thác khoáng sản, đa dạng sinh học, thích ứng biến đổi khí hậu, kiểm kê khí nhà kính, tài chính khí hậu và thị trường carbon.

Chuyển từ kiểm toán từng đơn vị riêng lẻ sang kiểm toán theo vấn đề, chuỗi quản lý, lưu vực và vùng môi trường; qua đó đánh giá trách nhiệm phối hợp liên ngành, liên vùng và tổng tải lượng ô nhiễm.

Phát triển đội ngũ kiểm toán viên môi trường có kiến thức liên ngành; tăng cường sử dụng chuyên gia, phòng thí nghiệm, dữ liệu lớn, GIS, ảnh vệ tinh và các công cụ phân tích hiện đại.

Nâng cao tác động của báo cáo kiểm toán. Kiến nghị phải xác định rõ cơ quan thực hiện, thời hạn, kết quả đầu ra và chỉ số môi trường cần cải thiện. Việc theo dõi thực hiện kiến nghị phải dựa trên chuyển biến thực chất, không chỉ dựa vào số văn bản đã ban hành.

Kết luận 75 khẳng định BVMT không đứng bên ngoài quá trình phát triển mà là điều kiện, nền tảng và động lực của phát triển nhanh, bền vững. Trong tư duy đó, yêu cầu “tiến hành KTMT theo quy định pháp luật” vừa khẳng định vai trò, vừa đặt lên KTNN một trách nhiệm mới. Đây là cơ sở chính trị quan trọng để đưa KTMT trở thành một lĩnh vực kiểm toán có vị trí tương xứng, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực thi, tăng cường trách nhiệm giải trình, bảo vệ lợi ích công và đồng hành cùng đất nước trong quá trình chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, mang lại cuộc sống tốt đẹp hơn cho người dân.

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy