CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Kiểm toán dữ liệu môi trường: “Tấm hộ chiếu” giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn xanh

24/07/2026 - 09:12      63 view
Trong bối cảnh dòng vốn ngày càng ưu tiên các doanh nghiệp (DN) minh bạch và có trách nhiệm, một hệ thống dữ liệu môi trường, xã hội và quản trị bền vững (ESG) được kiểm toán chặt chẽ theo chuẩn mực quốc tế sẽ trở thành "tấm hộ chiếu" giúp DN tiếp cận nguồn vốn xanh, giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao giá trị thương hiệu.
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Ảnh minh họa: DNV

Dữ liệu ESG “bình đẳng” với dữ liệu tài chính

Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng khi các quy định bắt buộc về khí hậu chính thức có hiệu lực trên diện rộng, cùng với xu hướng chuẩn hóa toàn cầu theo khung chuẩn mực của Hội đồng Chuẩn mực Bền vững Quốc tế (ISSB). Các báo cáo ESG không còn đơn thuần nhằm đáp ứng yêu cầu tuân thủ mà đang chuyển sang hệ thống các chỉ số định lượng, đòi hỏi khả năng truy xuất nguồn gốc tương tự như chuẩn mực kiểm soát nội bộ trong lĩnh vực tài chính.

Sự khác biệt cốt lõi nằm ở đặc tính của cấu trúc dữ liệu. Khác với dữ liệu tài chính vốn đã được chuẩn hóa qua nhiều thế kỷ với hệ thống chứng từ hoàn chỉnh, dữ liệu môi trường thường mang tính phi cấu trúc, phân tán ở nhiều mắt xích trong chuỗi cung ứng và phụ thuộc lớn vào các mô hình ước tính.

Báo cáo của Hiệp hội Kiểm toán nội bộ Hoa Kỳ (IIA) và Hiệp hội Kế toán công chứng Anh quốc (ACCA) chỉ ra rằng việc áp dụng các nguyên tắc kiểm soát truyền thống đối với dữ liệu bền vững đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy quản trị. Để xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả theo khung COSO và mô hình ICSR (kiểm soát nội bộ đối với báo cáo bền vững), các DN cần tập trung vào ba trụ cột cốt lõi:

Định vị trách nhiệm và quản trị dữ liệu: Hệ thống kiểm soát không thể vận hành nếu thiếu cơ chế xác định rõ quyền sở hữu dữ liệu. Do đó, các bộ phận cần phối hợp chặt chẽ nhằm bảo đảm quy trình từ thu thập dữ liệu, hóa đơn đến thiết lập các chuẩn mực, chỉ số KPI, kiểm soát chất lượng dữ liệu và đánh giá độc lập toàn bộ quy trình thông qua hoạt động kiểm toán nội bộ.

Kiểm soát hệ thống công nghệ thông tin và quy trình tự động hóa: Do dữ liệu ESG dễ phát sinh sai sót trong quá trình nhập liệu, việc chuyển từ bảng tính thông thường sang hệ thống quản lý dữ liệu chuyên dụng là yêu cầu bắt buộc. Hệ thống kiểm soát phải bảo đảm an ninh mạng, phân quyền truy cập phần mềm quản lý dữ liệu; đồng thời tự động kiểm tra tính hợp lý của dữ liệu và phát hiện các biến động bất thường giữa các kỳ.

Chuẩn hóa quy trình ước tính dữ liệu: Theo ACCA, trong báo cáo đầu năm 2026, các DN không nên trì hoãn việc lập báo cáo chỉ vì thiếu dữ liệu gốc. Thay vào đó, DN có thể áp dụng phương pháp ước tính hoặc sử dụng dữ liệu thay thế từ bên thứ ba hoặc từ dữ liệu tài chính. Tuy nhiên, hệ thống kiểm soát nội bộ phải thiết lập các chốt kiểm soát đối với các ước tính này, bảo đảm việc mô tả chính xác, giải trình minh bạch và cập nhật kịp thời khi có dữ liệu chất lượng cao hơn.

Bà Sharon Thorne - nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị toàn cầu của Deloitte - nhận định bối cảnh hiện nay đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa kế toán tài chính và kế toán carbon. Các nhà lãnh đạo tài chính buộc phải bước ra khỏi vùng an toàn của những con số tiền tệ để làm quen với các đơn vị đo lường vật lý như GJ, kWh, CO₂e. Hệ thống kiểm soát nội bộ về phát triển bền vững phải là hệ thống mà lãnh đạo tài chính và lãnh đạo ESG cùng sử dụng một ngôn ngữ và một cấu trúc kiểm soát.

Theo Ủy ban Kiểm toán môi trường (WGEA), khung hướng dẫn thống nhất (tích hợp các chuẩn GUID 5200, 5201 và 5203) mở rộng tối đa việc ứng dụng dữ liệu phi tài chính, đánh giá rủi ro khí hậu và phân tích liên ngành. Các SAI giữ vai trò nòng cốt trong giám sát, đánh giá tính hiệu lực của các cam kết khí hậu quốc gia và độ tin cậy của hệ thống dữ liệu phát thải.

Kiểm soát từ gốc và đánh giá tác động đa chiều

Theo các chuyên gia, nhiệm vụ của kiểm toán là nâng cao mức độ tin cậy của báo cáo ESG. Nếu trước đây, kiểm toán viên chủ yếu rà soát hồ sơ và phân tích dữ liệu thì hiện nay công việc còn bao gồm việc kiểm tra dữ liệu từ nguồn gốc, tương tự như kiểm toán tài chính. Quy trình kiểm toán dữ liệu ESG gồm:

Đánh giá rủi ro và xác định tính trọng yếu kép: Tập trung vào các rủi ro "gian lận xanh", tức DN cố tình làm đẹp số liệu phát thải nhằm thu hút nguồn vốn ESG. Khái niệm trọng yếu kép yêu cầu kiểm toán viên đánh giá đồng thời hai khía cạnh: Tác động của biến đổi khí hậu và môi trường đến tình hình tài chính của DN; đồng thời đánh giá tác động của hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN đối với môi trường.

Thử nghiệm kiểm soát: Kiểm toán viên tiến hành phỏng vấn, quan sát và thực hiện lại các chốt kiểm soát trong quy trình thu thập dữ liệu. Chẳng hạn, kiểm tra việc phê duyệt các hệ số phát thải áp dụng cho DN có được thực hiện bởi chuyên gia có thẩm quyền hay không?

Thử nghiệm cơ bản: Kiểm toán viên đối chiếu số liệu tổng hợp trên báo cáo với các bằng chứng gốc mang tính vật lý như hóa đơn tiền điện, phiếu cân nhiên liệu, dữ liệu định vị GPS của các phương tiện vận chuyển. Đối với dữ liệu phát thải, kiểm toán viên kiểm tra tính xác thực của dữ liệu do nhà cung ứng cung cấp thông qua thư xác nhận hoặc đánh giá trực tiếp hệ thống kiểm soát của nhà cung ứng.

Ông Asmaa Resmouki - Chủ tịch Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC) - nhấn mạnh kiểm toán dữ liệu ESG không phải là công việc riêng của kiểm toán viên tài chính mà đòi hỏi sự tham gia của đội ngũ chuyên gia đa ngành. Ý kiến kiểm toán chất lượng cao là sự kết hợp giữa kỹ năng xác thực bằng chứng của kiểm toán viên với kiến thức chuyên sâu của các kỹ sư môi trường.

Không chỉ ở khu vực tư nhân, Tổ chức Quốc tế Các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI) và Các cơ quan Kiểm toán tối cao (SAI) cũng đã xây dựng các hướng dẫn kiểm toán ESG đối với các dự án đầu tư công và doanh nghiệp nhà nước. Trong đó, các SAI đóng vai trò giám sát độc lập, bảo đảm các cam kết quốc gia về phát thải ròng bằng "0" không chỉ dừng lại trên giấy.

Các SAI thực hiện kiểm toán hoạt động đối với các chương trình hành động quốc gia về khí hậu, đánh giá tính hiệu lực của hệ thống giám sát do Chính phủ thiết lập. Sự can thiệp bằng công cụ kiểm toán tạo ra áp lực lan tỏa, buộc toàn bộ chuỗi cung ứng công - tư đồng bộ hóa các tiêu chuẩn kiểm soát dữ liệu ESG. Đặc biệt, trong bối cảnh AI, blockchain và kiểm toán theo thời gian thực trở thành xu hướng tất yếu, việc thiết lập và kiểm toán hệ thống kiểm soát nội bộ đối với dữ liệu ESG sẽ không còn là quy trình mang tính chu kỳ.

Theo TS. Ali Al-Basheer - Ủy ban Kiểm toán môi trường của INTOSAI, nguồn lực công không thể được phân bổ cho các dự án xanh thiếu cơ chế giám sát. Quy trình kiểm toán tại các DN nhà nước cần được siết chặt; nếu DN không tự thiết lập được hệ thống kiểm soát nội bộ đối với dữ liệu môi trường theo khung COSO, họ sẽ không đủ điều kiện tham gia các gói thầu đầu tư công và các chương trình ưu đãi thuế của Chính phủ.

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy