CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Kiểm toán nguồn nhân lực: Định hình lại quản trị doanh nghiệp

24/08/2026 - 09:49      56 view
Sự dịch chuyển mạnh mẽ của môi trường làm việc toàn cầu cùng các yêu cầu về quản trị, xã hội và môi trường (ESG) đã đặt ra những thách thức chưa từng có đối với các tổ chức. Trong bối cảnh đó, nguồn nhân lực không còn là một bộ phận hành chính đơn thuần mà đã trở thành yếu tố chiến lược trọng yếu, đòi hỏi phải được kiểm toán nội bộ (KTNB) đưa vào trọng tâm của quy trình kiểm soát để vừa tuân thủ chuẩn mực quốc tế, vừa bảo đảm sự minh bạch, công bằng và phát triển bền vững.
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Kiểm toán nội bộ phải đưa khía cạnh con người vào tâm điểm của quy trình kiểm soát. Ảnh minh họa

Nhân lực trở thành chiến lược trong quản trị hiện đại

Sự bùng nổ của các mô hình làm việc từ xa và kết hợp đã xóa nhòa ranh giới truyền thống giữa văn phòng và không gian cá nhân. Cùng với đó, làn sóng dịch chuyển lao động số, áp lực giữ chân nhân tài và yêu cầu tuân thủ các quy định pháp lý ngày càng khắt khe đã khiến quản trị nguồn nhân lực đối mặt với những biến số khó lường.

Theo khung chuẩn mực KTNB do Viện KTNB toàn cầu (IIA) ban hành, tư duy kiểm toán không chỉ tập trung vào tài sản hữu hình, dòng tiền và báo cáo tài chính, mà nguồn nhân lực đã được định vị là một tài sản chiến lược, đồng thời là một nguồn rủi ro tiềm tàng có sức ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp. Phân tích “Nghịch lý nguồn lực, thách thức kiểm toán và định hướng tương lai nghề nghiệp” do AuditBoard thực hiện đã chỉ ra một thực trạng: Nghề nghiệp KTNB đang phải vận hành trong một không gian biến động lớn với các rủi ro nhân sự, công nghệ và tuân thủ đan xen chặt chẽ.

Khi ngân sách và biên chế của các bộ phận kiểm toán bị thắt chặt, trong khi phạm vi giám sát phải liên tục mở rộng, áp lực đặt lên vai những người làm công tác kiểm toán càng gia tăng. Để bảo vệ tổ chức trước những biến động của thị trường lao động năm 2026, các kiểm toán viên nội bộ khi tiếp cận quản trị nguồn nhân lực buộc phải đổi mới cách tiếp cận, tập trung vào ba khía cạnh cốt lõi:

Kiểm toán tuân thủ và chiến lược đa dạng, công bằng và hòa nhập (DEI): Việc minh bạch hóa thu nhập cùng các quy định pháp lý nghiêm ngặt đòi hỏi doanh nghiệp phải chứng minh bằng hành động thực tế. Kiểm toán viên nội bộ không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra chính sách DEI có được ban hành hay không mà còn phải tiến hành kiểm toán sâu vào các thuật toán tuyển dụng tự động (sử dụng trí tuệ nhân tạo) để xác định khả năng phát sinh những định kiến đối với giới tính, độ tuổi, tôn giáo hay sắc tộc. Bên cạnh đó, việc thực hiện kiểm toán khoảng cách thu nhập thực tế dựa trên dữ liệu tài chính thực tế thay vì chỉ nhìn vào thang bảng lương trên văn bản chính là thước đo để ngăn chặn tình trạng "tẩy xanh sự đa dạng" mà nhiều tổ chức đang vướng phải.

Đánh giá rủi ro sức khỏe tinh thần và sự gắn kết: Khi nhân viên làm việc trong môi trường chịu áp lực lớn, sự suy giảm về mặt thể chất và tinh thần sẽ dẫn đến tỷ lệ nghỉ việc tăng cao. Các nghiên cứu chuyên sâu về nhân sự chỉ ra rằng, sự đứt gãy trong gắn kết nội bộ chính là ngòi nổ cho các sai sót trọng yếu trong vận hành, thậm chí tiềm ẩn hành vi gian lận do sự bất mãn hoặc áp lực quá tải gây ra. Kiểm toán viên nội bộ cần đưa các chỉ số tâm lý học lao động, tỷ lệ sử dụng phép năm và tần suất khiếu nại nội bộ vào ma trận đánh giá rủi ro định kỳ của tổ chức.

Quản lý hiệu suất làm việc từ xa và đạo đức quản trị: Sự bùng nổ của các công nghệ giám sát nhân viên từ xa nhằm đo lường hiệu quả công việc, thời gian sử dụng máy tính hay chụp màn hình ngẫu nhiên đang đặt ra một bài toán hóc búa về quyền riêng tư và đạo đức quản trị. Việc lạm dụng các công nghệ giám sát không những không làm tăng hiệu suất thực tế mà còn có thể giảm sự sáng tạo và lòng tin giữa người lao động và ban quản lý. Kiểm toán viên có nhiệm vụ đánh giá mức độ tuân thủ các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân của các công cụ này, đồng thời phân tích các chỉ số thu thập được có thực sự phản ánh đúng năng lực lao động hay chỉ tạo ra chuỗi hành vi đối phó.

Theo EY, kiểm toán nhân sự toàn diện giúp cải thiện lợi nhuận và hồ sơ rủi ro của tổ chức, giảm thiểu vi phạm quy định, tăng tỷ lệ giữ chân nhân viên, cung cấp tài liệu chứng minh hợp lệ trong các tranh chấp pháp lý và nâng cao vai trò của bộ phận nhân sự thành đối tác chiến lược.

Phân tích dữ liệu nhân sự và phát hiện sớm các rủi ro

Theo các báo cáo phân tích chiến lược từ AuditBoard, có tới 43% các nhà lãnh đạo KTNB đối mặt với tình trạng ngân sách đi ngang và 18% bị cắt giảm ngân sách hoạt động, trong khi khối lượng công việc kiểm toán ngày càng lớn và phức tạp hơn. Thêm vào đó, một khoảng trống kỹ năng vẫn hiện hữu khi phần lớn kiểm toán viên truyền thống xuất thân từ chuyên ngành tài chính - kế toán, vốn chỉ quen thuộc với các con số, nay lại phải đối mặt với các bài toán định tính phức tạp về tâm lý hành vi, văn hóa doanh nghiệp và quy định nhân sự đa quốc gia.

Để vượt qua điểm nghẽn này, các doanh nghiệp kiểm toán tiên phong trên thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ sang việc ứng dụng phân tích dữ liệu nhân sự vào quy trình nghiệp vụ. Thay vì thực hiện các phương pháp chọn mẫu tiềm ẩn nhiều rủi ro sai sót, kiểm toán viên sử dụng các công nghệ phân tích dữ liệu lớn để quét toàn bộ 100% tập dữ liệu nhân sự của doanh nghiệp. Phương pháp này giúp phát hiện sớm các rủi ro về nhân sự, phân bổ chi phí làm thêm giờ, quan hệ lao động…, từ đó đưa ra các khuyến nghị phòng ngừa từ sớm, tránh để bùng phát thành các cuộc khủng hoảng pháp lý hoặc truyền thông nghiêm trọng.

Báo cáo chuyên đề hướng dẫn quy trình kiểm toán nhân sự và khảo sát thực trạng lao động toàn cầu của Optro và EY đã đưa ra chỉ dẫn 5 bước để tiến hành kiểm toán nhân sự, bao gồm: Thu hút sự đồng thuận của các bên liên quan và xác định phạm vi, từ đó xây dựng kế hoạch với các mốc kiểm tra và kế hoạch truyền đạt thông tin cho các bên liên quan; xem xét các yêu cầu pháp lý và tài liệu chính sách về nhân sự; đánh giá các quy trình và biện pháp kiểm soát nhân sự chính; ghi nhận các phát hiện (phân loại các phát hiện theo mức độ rủi ro và khu vực), ưu tiên các biện pháp khắc phục và thiết kế chương trình đào tạo để giải quyết các lỗ hổng, thiết lập các cơ chế giám sát để ngăn ngừa sự tái diễn; xây dựng kế hoạch theo dõi, với việc giám sát tuân thủ và các chỉ số kiểm toán cụ thể.

KTNB có thể kết hợp kiểm toán định kỳ hằng năm với việc giám sát liên tục, gắn việc khắc phục sự cố với những người chịu trách nhiệm cụ thể, kèm theo thời hạn được theo dõi trên nền tảng công nghệ tập trung thay vì lưu trên bảng tính hoặc chuỗi email.

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy