(BKTO) - Hơn 25 năm kể từ khi ký Thỏa thuận hợp tác đầu tiên vào năm 2000, quan hệ giữa Kiểm toán nhà nước (KTNN) Việt Nam và KTNN Lào không ngừng được củng cố và phát triển toàn diện. Từ hỗ trợ xây dựng thể chế, đào tạo nguồn nhân lực, chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn đến đồng hành trong chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, hai cơ quan đã trở thành những đối tác tin cậy, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính công, đồng thời vun đắp quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Hà Thị Mỹ Dung và Phó Chủ tịch Kiểm toán nhà nước Lào Toy Phonthilath cùng các đại biểu tại Hội nghị trao đổi chuyên môn giữa hai cơ quan tổ chức tháng 5/2026, tại Hà Nội. Ảnh: TL
Hơn một phần tư thế kỷ đồng hành xây dựng năng lực và hoàn thiện thể chế
Quan hệ hợp tác giữa KTNN Việt Nam và KTNN Lào được hình thành từ những năm đầu thành lập cơ quan KTNN Lào (1998). Tháng 11/2000, Chủ tịch KTNN Lào Somphavan Inthavong dẫn đầu đoàn cán bộ sang thăm và làm việc tại Việt Nam. Nhân dịp này, hai bên đã ký Thỏa thuận hợp tác giữa cơ quan KTNN Việt Nam và cơ quan KTNN Lào, đặt nền móng cho quan hệ hợp tác song phương trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước.
Từ dấu mốc đó, hợp tác giữa hai cơ quan được duy trì thường xuyên và không ngừng mở rộng. Hàng chục chuyến thăm, làm việc của lãnh đạo cấp cao hai bên đã được tổ chức, tạo cơ chế trao đổi trực tiếp về định hướng phát triển ngành Kiểm toán, chia sẻ kinh nghiệm quản lý và thống nhất các nội dung hợp tác trong từng giai đoạn.
Một trong những thành quả nổi bật của quan hệ hợp tác song phương là sự hỗ trợ của KTNN Việt Nam đối với quá trình hoàn thiện thể chế và nâng cao vị thế pháp lý của KTNN Lào. Trong những năm đầu xây dựng hệ thống pháp luật về kiểm toán công, KTNN Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm xây dựng Luật KTNN, cử chuyên gia trao đổi chuyên môn, hỗ trợ phía Lào hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động kiểm toán. Những kinh nghiệm từ thực tiễn phát triển của KTNN Việt Nam đã góp phần hỗ trợ KTNN Lào trong quá trình xây dựng và ban hành Luật KTNN năm 2006, đồng thời nâng cao địa vị pháp lý của cơ quan này trong hệ thống chính trị quốc gia. Đến cuối năm 2015, địa vị pháp lý của KTNN Lào được bổ sung vào Hiến pháp sửa đổi, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong việc nâng cao tính độc lập và thẩm quyền của cơ quan kiểm toán tối cao.
Song hành với hỗ trợ hoàn thiện thể chế, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực được hai bên triển khai liên tục trong nhiều năm. Từ năm 2011 đến năm 2025, hàng trăm lượt công chức, kiểm toán viên của KTNN Lào đã tham gia các khóa đào tạo, tập huấn, hội nghị trao đổi chuyên môn tại Việt Nam. Nội dung đào tạo ngày càng phong phú, bao quát nhiều lĩnh vực như kiểm toán hoạt động, kiểm toán ngân sách nhà nước, kiểm toán thuế, kiểm toán đầu tư xây dựng, kiểm toán doanh nghiệp nhà nước, kiểm soát chất lượng kiểm toán, lập kế hoạch kiểm toán, theo dõi thực hiện kiến nghị kiểm toán, sự tham gia của cơ quan kiểm toán trong chu trình ngân sách nhà nước, ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý nguồn nhân lực.
Không chỉ tổ chức các khóa đào tạo tại Việt Nam, KTNN Việt Nam còn thường xuyên cử chuyên gia sang Lào trực tiếp giảng dạy, chia sẻ kinh nghiệm theo nhu cầu thực tiễn của phía bạn. Nhiều đoàn kiểm toán viên Lào cũng được tham gia thực tập trong các cuộc kiểm toán của KTNN Việt Nam để học hỏi kinh nghiệm thực tiễn. Những hoạt động này đã góp phần giúp KTNN Lào từng bước nâng cao năng lực chuyên môn, tiếp cận các thông lệ tiên tiến và hội nhập ngày càng sâu rộng với khu vực.
Đáng chú ý, các hoạt động hợp tác giữa KTNN Việt Nam và KTNN Lào đã được đưa vào Thỏa thuận hợp tác song phương giữa hai Chính phủ từ năm 2015 đến nay. Điều này không chỉ khẳng định vai trò, vị thế của hai cơ quan kiểm toán tối cao trong quan hệ hợp tác giữa hai nước mà còn tạo cơ sở quan trọng để các chương trình đào tạo, bồi dưỡng, trao đổi chuyên gia và hỗ trợ kỹ thuật được triển khai ổn định, lâu dài, ngày càng hiệu quả.
Những kết quả đạt được trong xây dựng thể chế, đào tạo nguồn nhân lực và chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn đã tạo nền tảng vững chắc để quan hệ hợp tác giữa KTNN Việt Nam và KTNN Lào tiếp tục được mở rộng theo hướng toàn diện, thực chất và hiệu quả hơn.
Mở rộng hợp tác thực chất, hướng tới hiện đại hóa và hội nhập quốc tế
Những năm gần đây, quan hệ hợp tác giữa KTNN Việt Nam và KTNN Lào tiếp tục được nâng lên tầm cao mới với nhiều nội dung hợp tác mang tính chiến lược, gắn trực tiếp với yêu cầu hiện đại hóa hoạt động kiểm toán và hội nhập quốc tế.
Một trong những dấu ấn nổi bật là việc triển khai Dự án cải tiến công tác quản trị hoạt động văn phòng theo hướng hiện đại hóa của cơ quan KTNN Lào (Dự án E-Office) giai đoạn 2022-2024. Dự án được KTNN Việt Nam phối hợp với hai đối tác LaoViet Bank và Unitel hỗ trợ thực hiện, tập trung vào 5 nội dung chính gồm: Hệ thống văn bản điện tử, hệ thống lưu trữ văn bản điện tử, hệ thống thư điện tử, hạ tầng điện toán đám mây và trang bị máy tính xách tay. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình chuyển đổi số và hiện đại hóa hoạt động quản lý, điều hành của KTNN Lào.
Cùng với hỗ trợ kỹ thuật, KTNN Việt Nam còn thường xuyên hỗ trợ trang thiết bị công nghệ thông tin cho KTNN Lào. Từ năm 2012 đến năm 2024, nhiều đợt hỗ trợ máy tính xách tay đã được thực hiện, góp phần tăng cường điều kiện làm việc và năng lực ứng dụng công nghệ thông tin của phía bạn.
Không chỉ phát triển hợp tác song phương, hai cơ quan còn duy trì sự phối hợp chặt chẽ trong các cơ chế hợp tác đa phương như Tổ chức quốc tế Các cơ quan Kiểm toán tối cao (INTOSAI), Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI), Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao Đông Nam Á (ASEANSAI) và cơ chế hợp tác ba bên giữa KTNN Campuchia - Lào - Việt Nam. Hai bên thường xuyên phối hợp trong các hoạt động chia sẻ kiến thức, đào tạo, nghiên cứu chuyên đề và hỗ trợ lẫn nhau ứng cử, đảm nhiệm các vị trí lãnh đạo trong các tổ chức nghề nghiệp khu vực.
KTNN Lào đã tích cực ủng hộ KTNN Việt Nam trong quá trình đăng cai và đảm nhiệm vai trò Chủ tịch ASOSAI nhiệm kỳ 2018-2021. Ngược lại, KTNN Việt Nam luôn đồng hành, phối hợp chặt chẽ với KTNN Lào trong các hoạt động của ASEANSAI. Sự phối hợp hiệu quả này góp phần nâng cao vị thế, tiếng nói và vai trò của hai cơ quan kiểm toán tối cao trong khu vực.
Hiện nay, hai bên đang tích cực triển khai Kế hoạch hợp tác trung hạn giai đoạn 2025-2028 và phối hợp thực hiện Chiến lược hợp tác Việt Nam - Lào trong lĩnh vực kiểm toán nhà nước giai đoạn 2021-2030. Các nội dung trọng tâm gồm đào tạo nguồn nhân lực, cử chuyên gia hỗ trợ kỹ thuật, tổ chức hội nghị chuyên môn, thúc đẩy kiểm toán hợp tác về môi trường và phát triển bền vững, hỗ trợ KTNN Lào xây dựng và triển khai các định hướng phát triển dài hạn.
Trong bối cảnh quan hệ hợp tác giữa hai cơ quan ngày càng đi vào chiều sâu, chuyến thăm và làm việc của Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa với KTNN Lào ngày 25-26/6 được kỳ vọng sẽ mở ra những động lực hợp tác mới, tiếp tục nâng tầm quan hệ giữa hai cơ quan kiểm toán tối cao. Qua đó, đóng góp thiết thực vào việc củng cố quan hệ hữu nghị vĩ đại, đoàn kết đặc biệt và hợp tác toàn diện Việt Nam - Lào, đồng thời nâng cao vai trò của cơ quan kiểm toán tối cao trong quản lý, giám sát tài chính công và thúc đẩy phát triển bền vững của mỗi quốc gia./.
Trong khuôn khổ chuyến công tác thăm và làm việc với KTNN Lào, dự kiến Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa sẽ có buổi làm việc với KTNN Lào; tiếp kiến Lãnh đạo Đảng, Nhà nước Lào; đồng chủ trì Hội nghị chuyên môn cùng Chủ tịch KTNN Lào về hai nội dung: “Việc thực hiện kết luận và kiến nghị kiểm toán” và “Sự tham gia của KTNN vào quá trình lập kế hoạch ngân sách nhà nước”.