Ngành Tài chính: Đột phá cải cách hành chính, mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp

Công tác cải cách hành chính của Bộ Tài chính đang góp phần kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh hiện đại.

Vượt nhiều chỉ tiêu cải cách hành chính

Ngay từ đầu năm 2026, Bộ Tài chính đã xác định cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, triển khai đồng bộ từ hoàn thiện thể chế đến đổi mới phương thức quản lý. Tinh thần cải cách được quán triệt trong toàn ngành với mục tiêu giảm chi phí, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục và xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch. Những kết quả đạt được trong nửa đầu năm cho thấy tiến trình cải cách đang diễn ra thực chất, tạo thêm động lực cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bộ Tài chính đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/1/2026 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2026. Đồng thời, Bộ trình Chính phủ ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Phục hồi, phá sản và chủ trì xây dựng Nghị định sửa đổi, bổ sung các quy định về đăng ký doanh nghiệp, đăng ký tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, qua đó tiếp tục đơn giản hóa hồ sơ, rút ngắn thời gian xử lý.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp và các bộ, ngành trình Chính phủ ban hành nhiều nghị quyết về cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh. Theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP, tỷ lệ cắt giảm thủ tục hành chính đạt 76,3%; thời gian giải quyết giảm 51,7%; chi phí thực hiện giảm 52,23%; điều kiện kinh doanh giảm 27,82%. Đây là những con số cho thấy quyết tâm cải cách được cụ thể hóa bằng các kết quả rõ ràng.

Nghị quyết số 24/2026/NQ-CP tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính trong các lĩnh vực quốc phòng, nội vụ, tài chính, xây dựng, ngoại giao, tư pháp và ngân hàng, giúp giảm khoảng 6.455 triệu đồng chi phí tuân thủ cùng 65 ngày xử lý thủ tục. Trong khi đó, Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP mang lại mức cắt giảm khoảng 5.069 triệu đồng chi phí và rút ngắn 202 ngày giải quyết thủ tục. Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP cũng cắt giảm 56 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, sửa đổi phạm vi của 14 ngành, nghề.

Ảnh minh họa

Sau quá trình rà soát, Luật Đầu tư đã cắt giảm 95 trong tổng số 237 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, tương đương 40%, vượt yêu cầu tối thiểu 30% theo Kết luận số 18-KL/TW. Kết quả này tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp gia nhập thị trường, giảm gánh nặng tuân thủ và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới.

Song song với đó, Bộ Tài chính ban hành Kế hoạch cải cách hành chính năm 2026 và Kế hoạch cải cách hành chính trọng tâm giai đoạn 2026-2030. Công tác tổ chức thực hiện được triển khai đồng bộ tại các đơn vị trong toàn ngành, bám sát yêu cầu của Chính phủ và Ban Chấp hành Trung ương. Đến hết tháng 6/2026, Bộ đã cắt giảm 797 trên tổng số 962 thủ tục hành chính, đạt 82,84%.

Các chỉ tiêu cải cách đều vượt mục tiêu đề ra. Thời gian giải quyết thủ tục hành chính giảm 53,88%; chi phí thực hiện giảm 52,24%; tỷ lệ phân cấp thẩm quyền giải quyết đạt 75,58%; tỷ lệ thủ tục còn thực hiện ở cấp bộ còn 24,42%. Tính đến ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính còn 687 thủ tục hành chính có hiệu lực thuộc 25 lĩnh vực quản lý, giảm 314 thủ tục so với tháng 1/2025 và giảm 277 thủ tục so với thời điểm ngày 1/3/2025.

Lấy dữ liệu làm nền tảng cho quản trị hiện đại

Bên cạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số tiếp tục được Bộ Tài chính xác định là động lực quan trọng nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Trong 6 tháng đầu năm, Bộ đã ban hành Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026, Chương trình triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026-2030, Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị dữ liệu và Hệ thống Từ điển dữ liệu phiên bản 1.0, tạo nền tảng cho việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống nhất trong toàn ngành.

Đến nay, Bộ Tài chính đã hoàn thành đồng bộ 13 cơ sở dữ liệu chuyên ngành lên Trung tâm Dữ liệu quốc gia của Bộ Công an với hơn 408 triệu bản ghi. Đồng thời, hơn 2,3 triệu hồ sơ từ Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ đã được kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Việc chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực giúp giảm tình trạng khai báo trùng lặp, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Từng bước đưa toàn bộ hoạt động quản lý ngành Tài chính lên môi trường điện tử.

Hệ thống Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) tiếp tục được mở rộng với nhiều chỉ số điều hành mới, hỗ trợ lãnh đạo theo dõi hoạt động của toàn ngành theo thời gian thực. Công tác bảo đảm an toàn, an ninh mạng được duy trì thường xuyên, các nền tảng số vận hành ổn định, phục vụ hiệu quả hoạt động quản lý tài chính, ngân sách, thuế, hải quan và kho bạc.

Trong lĩnh vực thu ngân sách, cơ quan Thuế và Hải quan tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước đưa toàn bộ hoạt động quản lý lên môi trường điện tử. Hệ thống hóa đơn điện tử được mở rộng trên phạm vi toàn quốc; ứng dụng eTax Mobile tiếp tục tích hợp trên VNeID, iCanhan cùng nhiều cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài và hộ kinh doanh thương mại điện tử. Chatbot “Trợ lý ảo tư vấn thuế” cũng bước đầu phát huy hiệu quả trong hỗ trợ người nộp thuế.

Ngành Thuế đang hướng tới mô hình quản lý lấy dữ liệu làm trung tâm, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và quản lý rủi ro trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ. Dữ liệu hóa đơn điện tử trở thành căn cứ để đối chiếu với dòng tiền, phân tích rủi ro và xác định nghĩa vụ thuế phát sinh. Cùng với việc xóa bỏ cơ chế thuế khoán, mở rộng cơ chế tự kê khai đối với hộ kinh doanh và tăng cường kết nối dữ liệu với các bộ, ngành, công tác quản lý thuế đang chuyển mạnh sang phương thức hiện đại, minh bạch và theo thời gian thực.

Trong lĩnh vực hải quan, nhiều giải pháp hiện đại hóa cũng được triển khai đồng bộ. Ngành Hải quan đã cắt giảm 39 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 26 thủ tục, cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và 14 điều kiện kinh doanh. Đề án thông quan tập trung được thí điểm tại Chi cục Hải quan khu vực III từ ngày 1/6/2026. Chỉ sau một tháng, Đội Thông quan tập trung đã xử lý 45.425 tờ khai, giúp thời gian thông quan đối với luồng vàng giảm từ 12% đến 19%.

Hệ thống VNACCS/VCIS cùng các hệ thống vệ tinh tiếp tục vận hành ổn định 24/7. Các hạng mục kỹ thuật thuộc Đề án 06 cơ bản hoàn thành, hơn 11,8 triệu hồ sơ dịch vụ công trực tuyến đã được tiếp nhận và xử lý trong kỳ. Ngành Hải quan cũng mở rộng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, chatbot hỗ trợ nghiệp vụ, xây dựng hải quan số, cửa khẩu thông minh và chuẩn bị triển khai các dự án công nghệ thông tin quy mô lớn, hướng tới mô hình quản lý hiện đại dựa trên dữ liệu số và công nghệ tiên tiến.

Những kết quả đạt được trong nửa đầu năm 2026 cho thấy cải cách hành chính và chuyển đổi số đang tạo ra những chuyển biến rõ nét trong hoạt động của ngành Tài chính. Từ việc cắt giảm mạnh thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh đến xây dựng hệ thống quản lý dựa trên dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, Bộ Tài chính đang từng bước hình thành nền tài chính số hiện đại, nâng cao hiệu quả quản trị, giảm chi phí tuân thủ và tạo môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.