CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Phát triển kiểm toán môi trường: Yêu cầu chiến lược trong giai đoạn mới

26/06/2026 - 08:59      62 view
(BKTO) - Kiểm toán môi trường (KTMT) không chỉ giúp nhận diện sai sót mà còn góp phần kiểm soát quyền lực trong quản lý tài nguyên, môi trường, phòng ngừa thất thoát, lãng phí nguồn lực công, nâng cao trách nhiệm giải trình và đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển bền vững của đất nước. Trong giai đoạn phát triển mới, KTMT cần được nhìn nhận như một lựa chọn chiến lược, thể hiện tầm nhìn đổi mới, bản lĩnh nghề nghiệp và trách nhiệm phục vụ Nhân dân của Kiểm toán nhà nước (KTNN).
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Ảnh minh họa

Công cụ chiến lược trong kiểm soát quyền lực công

Trong quản trị quốc gia hiện đại, môi trường không còn là vấn đề kỹ thuật thuần túy hay trách nhiệm riêng của cơ quan quản lý chuyên ngành. Mỗi quyết định về quy hoạch, khai thác tài nguyên, sử dụng đất đai, phân bổ ngân sách cho bảo vệ môi trường, đầu tư hệ thống xử lý chất thải, chuyển dịch năng lượng, giảm phát thải khí nhà kính hay phát triển kinh tế biển đều gắn trực tiếp với tài chính công, tài sản công, tài nguyên quốc gia và chất lượng sống của người dân.

Nếu một chính sách môi trường được xây dựng thiếu chặt chẽ, mục tiêu không rõ ràng, tiêu chí thiếu khả thi hoặc tổ chức thực hiện mang tính hình thức, hậu quả không chỉ dừng lại ở một khoản chi ngân sách kém hiệu quả mà còn gây lãng phí tài nguyên, suy thoái môi trường, gia tăng chi phí khắc phục ô nhiễm và làm giảm niềm tin của người dân vào hiệu lực quản lý nhà nước. Vì vậy, KTMT cần được tiếp cận như một công cụ kiểm soát quyền lực công trong lĩnh vực có rủi ro cao, tác động rộng và hệ quả dài hạn.

Qua hơn 10 năm hình thành và phát triển, từ dấu mốc thành lập đơn vị chuyên trách về KTMT, KTNN đã từng bước tích lũy kinh nghiệm, mở rộng phạm vi kiểm toán và tiếp cận ngày càng sâu hơn với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Các chủ đề KTMT đã hướng tới những vấn đề có rủi ro cao và tác động lớn đến đời sống kinh tế - xã hội.

KTMT của KTNN không làm thay cơ quan quản lý, không can thiệp vào quyền hoạch định chính sách, nhưng có thể cung cấp bằng chứng độc lập, khách quan để chỉ ra những rủi ro như: Sai mục tiêu, sai tiêu chí, chồng chéo trách nhiệm, phân bổ nguồn lực chưa hợp lý, công trình bảo vệ môi trường được đầu tư nhưng vận hành kém hiệu quả hoặc không đạt mục tiêu đề ra; sự thiếu giám sát, thanh tra, kiểm tra của các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Giá trị riêng của KTMT là phòng ngừa lãng phí trước khi lãng phí trở thành tổn thất lớn; hướng kiến nghị kiểm toán vào khắc phục nguyên nhân quản trị, chứ không chỉ xử lý những biểu hiện đơn lẻ; góp phần hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình.

Giai đoạn 2015-2025, KTNN đã thực hiện 45 cuộc KTMT tại 40 tỉnh, thành phố, trong đó 30% số cuộc kiểm toán về nước và nước thải, 25% về khu công nghiệp và khu kinh tế, 15% về chất thải và biến đổi khí hậu, 10% về năng lượng, 20% về chính sách và quản lý.

Tạo nền tảng cho bước phát triển mới

Trong bối cảnh yêu cầu về quản trị môi trường và phát triển bền vững ngày càng cao, việc phát triển KTMT đặt ra nhiều yêu cầu cả về thể chế, phương pháp, dữ liệu và nguồn nhân lực.

Trước hết, cơ sở pháp lý cho KTMT cần tiếp tục được hoàn thiện. Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định: “KTNN thực hiện KTMT theo quy định của Luật KTNN và pháp luật có liên quan”. Tuy nhiên, Luật KTNN hiện hành chưa có quy định cụ thể tương ứng về nội hàm, phạm vi, phương thức kiểm toán; quyền tiếp cận dữ liệu, tiếp nhận báo cáo môi trường, báo cáo giám sát, báo cáo thẩm tra đối với lĩnh vực môi trường một cách chính thống; cũng như cơ chế sử dụng kết quả KTMT trong giám sát và hoàn thiện chính sách.

Cùng với đó, mục tiêu phát triển KTMT đến năm 2030 cần được cụ thể hóa bằng một lộ trình với tầm nhìn, mục tiêu, định hướng phát triển, các hoạt động dự kiến và kết quả đầu ra rõ ràng; đồng thời phải bảo đảm phù hợp với Chiến lược phát triển KTNN trong thời kỳ mới.

Một yêu cầu quan trọng là xây dựng cơ sở dữ liệu KTMT và đưa lĩnh vực này vào trung tâm của chuyển đổi số. Nhiều bằng chứng quan trọng trong lĩnh vực môi trường không nằm trong hồ sơ, tài liệu truyền thống mà nằm trong hệ thống quan trắc, giấy phép môi trường, dữ liệu đất đai, nước, rừng, khoáng sản, chất thải, phát thải khí nhà kính, ảnh viễn thám, bản đồ số và dữ liệu không gian địa lý. Khi dữ liệu được kết nối, chuẩn hóa và phân tích bằng công nghệ phù hợp, kiểm toán viên có thể nhận diện rủi ro sớm hơn, lựa chọn chủ đề trọng tâm, trọng điểm hơn và đưa ra kiến nghị thuyết phục hơn.

Bên cạnh đó, sự phát triển KTMT đòi hỏi đội ngũ kiểm toán viên có kiến thức liên ngành về kiểm toán, tài chính công, pháp luật môi trường, kỹ thuật môi trường, khoa học dữ liệu và tư duy chính sách. Do đó, KTNN cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu, hình thành mạng lưới chuyên gia nội bộ, tăng cường hợp tác quốc tế và kết nối với các cơ sở nghiên cứu. Kiểm toán viên môi trường phải vững nghiệp vụ, có bản lĩnh, dám đi vào những vấn đề khó, mới, nhạy cảm nhưng luôn giữ vững tính độc lập, liêm chính và khách quan.

Một yêu cầu có tính chiến lược là KTNN cần chủ động tiếp cận các chủ đề mới, đặc biệt là những vấn đề Quốc hội, Chính phủ và Nhân dân quan tâm như: Thị trường carbon, giảm phát thải khí nhà kính, kinh tế tuần hoàn, kinh tế biển xanh, tài chính xanh, mua sắm công xanh, chuyển dịch năng lượng, an ninh nguồn nước, ô nhiễm không khí, đa dạng sinh học và chuyển đổi số phục vụ quản trị môi trường. Đây là các lĩnh vực liên ngành, tiềm ẩn rủi ro lớn về phân bổ nguồn lực, đo lường kết quả và trách nhiệm giải trình. Nếu tiếp cận sớm, KTNN có thể góp phần bịt kín kẽ hở quản lý, khơi thông nguồn lực và bảo vệ lợi ích lâu dài của quốc gia.

Đặt trong yêu cầu chấn chỉnh lề lối làm việc, tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng kiểm toán và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, việc phát triển KTMT phải thể hiện rõ sự kết hợp giữa “tầm” và “tâm”. “Tầm” là nhìn nhận môi trường trong mối quan hệ với quyền lực công, tài chính công, tài sản công, tài nguyên quốc gia, khoa học công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững. “Tâm” là đặt lợi ích công, quyền được sống trong môi trường trong lành của Nhân dân và trách nhiệm với các thế hệ tương lai vào trung tâm của mỗi cuộc kiểm toán.

Khi KTMT được phát triển với “tâm” và đúng “tầm”, KTNN không chỉ phát hiện sai sót trong quá khứ mà còn góp phần kiến tạo nền quản trị công liêm chính, minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn trong tương lai.

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy