CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Tăng quyền tự chủ kế toán cho doanh nghiệp: Bước chuyển quan trọng của cải cách

19/03/2026 - 16:56      95 view
Thông tư số 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong cải cách chế độ kế toán doanh nghiệp, mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong tổ chức công tác kế toán. Xung quanh những điểm mới đáng chú ý của quy định này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Mai Hoàng Hạnh - Giảng viên Trường Đại học Thủ Dầu Một.
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Thông tư số 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong cải cách chế độ kế toán doanh nghiệp, mở rộng quyền tự chủ cho doanh nghiệp trong tổ chức công tác kế toán. Xung quanh những điểm mới đáng chú ý của quy định này, phóng viên đã có cuộc trao đổi với bà Mai Hoàng Hạnh - Giảng viên Trường Đại học Thủ Dầu Một.

Tăng quyền tự chủ kế toán cho doanh nghiệp: Bước chuyển quan trọng của cải cách
Bà Mai Hoàng Hạnh, Giảng viên Trường Đại học Thủ Dầu Một.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Phóng viên: Thưa bà, bà đánh giá như thế nào về ý nghĩa của Thông tư số 99/2025/TT-BTC đối với cải cách chế độ kế toán doanh nghiệp hiện nay?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Theo tôi, Thông tư số 99/2025/TT-BTC là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình cải cách chế độ kế toán doanh nghiệp tại Việt Nam. Văn bản này thể hiện sự chuyển hướng mạnh mẽ trong tư duy quản lý kế toán, từ mô hình “kế toán tuân thủ theo mẫu” sang “kế toán định hướng quản trị”, gắn với quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.

Trước đó, sau hơn 10 năm áp dụng, chế độ kế toán theo Thông tư số 200/2014/TT-BTC đã góp phần chuẩn hóa phương pháp hạch toán, nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh của thông tin tài chính.

Tuy nhiên, trong bối cảnh môi trường kinh tế thay đổi mạnh mẽ, đặc biệt là quá trình hội nhập quốc tế, chuyển đổi số và yêu cầu nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp, một số quy định đã bộc lộ hạn chế như tính cứng nhắc, thiếu linh hoạt và chưa hoàn toàn tương thích với Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS).

Việc ban hành Thông tư số 99/2025/TT-BTC vì vậy không chỉ thay thế các quy định trước đây, mà còn phản ánh một tư duy kế toán mới, trao quyền chủ động hơn cho doanh nghiệp trong việc xây dựng, điều chỉnh và vận hành hệ thống kế toán.

Có thể nói, đây không chỉ là sự cập nhật kỹ thuật về tài khoản hay báo cáo tài chính, mà là bước tái cấu trúc quan trọng trong tổ chức công tác kế toán, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong ghi nhận, phản ánh và sử dụng thông tin tài chính phục vụ quản trị trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số.

Phóng viên: Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư là thay đổi cách trình bày báo cáo tài chính. Bà có thể phân tích rõ hơn nội dung này?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Một điểm mới đáng chú ý của Thông tư số 99/2025/TT-BTC là việc đổi tên “Bảng cân đối kế toán” thành “Báo cáo tình hình tài chính”. Sự thay đổi này không chỉ mang tính kỹ thuật về thuật ngữ, mà còn phản ánh sự chuyển dịch trong tư duy kế toán.

“Báo cáo tình hình tài chính” được hiểu là bức tranh tổng thể về sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, thể hiện mối quan hệ giữa tài sản, nguồn vốn, kết quả hoạt động và các luồng tiền. Cách tiếp cận này tiệm cận với Chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) và phù hợp với xu hướng kế toán hiện đại.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng cho phép doanh nghiệp linh hoạt hơn trong việc trình bày báo cáo tài chính. Các chỉ tiêu không phát sinh số liệu có thể được miễn trình bày và doanh nghiệp được quyền chủ động sắp xếp lại thứ tự chỉ tiêu theo nguyên tắc liên tục. Điều này giúp báo cáo tài chính chuyển từ mô hình “báo cáo theo mẫu cứng” sang “báo cáo phục vụ người sử dụng thông tin”.

Có thể thấy, Thông tư số 99/2025/TT-BTC đã đưa ra cách tiếp cận mới trong trình bày báo cáo tài chính theo hướng hài hòa giữa tính chuẩn mực và tính linh hoạt. Qua đó vừa đảm bảo tính thống nhất, khả năng so sánh của thông tin, vừa nâng cao giá trị sử dụng của dữ liệu kế toán, góp phần tăng cường tính minh bạch và củng cố vai trò của kế toán như một công cụ hỗ trợ quản trị và ra quyết định kinh tế.

Phóng viên: Thông tư 99/2025/TT-BTC cũng mở rộng quyền lựa chọn đơn vị tiền tệ kế toán. Quy định này có ý nghĩa như thế nào đối với doanh nghiệp, thưa bà?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Theo quy định mới, doanh nghiệp có thể lựa chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ kế toán nếu ngoại tệ đó chi phối phần lớn các giao dịch kinh tế của doanh nghiệp. Đây là bước tiến đáng kể so với các quy định trước đây vốn giới hạn chặt chẽ việc sử dụng ngoại tệ trong ghi sổ kế toán.

Tuy nhiên, để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống kế toán quốc gia, báo cáo tài chính nộp cho cơ quan quản lý nhà nước vẫn phải được trình bày bằng đồng Việt Nam. Doanh nghiệp sẽ thực hiện chuyển đổi theo tỷ giá mua - bán chuyển khoản trung bình của ngân hàng thương mại nơi doanh nghiệp thường xuyên giao dịch.

Quy định này vừa tạo sự linh hoạt cho doanh nghiệp có giao dịch quốc tế hoặc có vốn đầu tư nước ngoài, vừa đảm bảo tính minh bạch và khả năng so sánh của thông tin tài chính.

Phóng viên: Một nội dung khác được nhiều doanh nghiệp quan tâm là quyền tự thiết kế hệ thống tài khoản kế toán. Bà đánh giá như thế nào về quy định này trong Thông tư?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp được quyền điều chỉnh hoặc thiết kế hệ thống tài khoản kế toán phù hợp với đặc thù hoạt động sản xuất kinh doanh và yêu cầu quản trị nội bộ. Doanh nghiệp có thể sửa đổi hoặc bổ sung tên, số hiệu, kết cấu và nội dung phản ánh của tài khoản kế toán, miễn là vẫn đảm bảo phản ánh trung thực bản chất kinh tế của giao dịch và không làm thay đổi các chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.

Tăng quyền tự chủ kế toán cho doanh nghiệp: Bước chuyển quan trọng của cải cách
Thông tư số 99/2025/TT-BTC của Bộ Tài chính có hiệu lực từ 1/1/2026 được đánh giá là bước chuyển quan trọng trong cải cách chế độ kế toán doanh nghiệp. Ảnh: internet

Đây là một thay đổi mang tính đột phá, thể hiện sự chuyển dịch từ cơ chế “xin phép” sang cơ chế “tự chủ và tự chịu trách nhiệm”. Nhà nước chuyển từ quản lý vi mô sang giám sát khung pháp lý, còn doanh nghiệp chủ động thiết kế hệ thống kế toán phù hợp với nhu cầu quản trị của mình.

Tuy nhiên, cùng với quyền tự chủ này, doanh nghiệp phải ban hành quy chế mở tài khoản kế toán nội bộ và chịu trách nhiệm pháp lý đối với các nội dung đã điều chỉnh.

Phóng viên: Việc trao quyền tự chủ nhiều hơn trong công tác kế toán sẽ mang lại những cơ hội nào cho doanh nghiệp, thưa bà?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Có thể thấy ít nhất 4 cơ hội lớn.

Thứ nhất, doanh nghiệp có điều kiện nâng cao năng lực quản trị tài chính. Việc tự thiết kế hệ thống kế toán và báo cáo giúp doanh nghiệp xây dựng các chỉ tiêu quản trị phù hợp với chiến lược kinh doanh.

Thứ hai, quy định mới giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong hội nhập quốc tế, đặc biệt đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hoặc tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.

Thứ ba, cơ chế linh hoạt sẽ thúc đẩy ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong kế toán, như sử dụng phần mềm kế toán tích hợp, hệ thống ERP hoặc nền tảng dữ liệu số.

Thứ tư, vai trò của kế toán viên sẽ được nâng cao. Kế toán không chỉ là người ghi chép số liệu mà còn trở thành chuyên gia phân tích tài chính, hỗ trợ lãnh đạo trong quá trình ra quyết định.

Phóng viên: Theo bà, để cơ chế tự chủ kế toán phát huy hiệu quả trong thực tiễn, cần những điều kiện gì?

Bà Mai Hoàng Hạnh: Để cơ chế này vận hành hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa 3 yếu tố: thể chế, công nghệ và nguồn nhân lực.

Trước hết, cơ quan quản lý cần tiếp tục ban hành các hướng dẫn kỹ thuật nhằm đảm bảo tính thống nhất và khả năng so sánh giữa các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, các tổ chức nghề nghiệp cần tăng cường đào tạo và chuẩn hóa chương trình đào tạo kế toán theo chuẩn mực quốc tế.

Về phía doanh nghiệp, cần đầu tư mạnh mẽ vào chuyển đổi số và nâng cao năng lực kế toán quản trị nội bộ. Khi đó, hệ thống kế toán mới thực sự trở thành công cụ hỗ trợ chiến lược phát triển và quản trị rủi ro của doanh nghiệp.

Phóng viên: Xin cảm ơn bà về cuộc trao đổi!

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy