CPA VIETNAM AUDITING COMPANY LIMITED
Qualified services, global understanding and vision

Thực thi chuẩn mực kiểm toán nội bộ mới: Áp lực tuân thủ đa chiều

14/08/2026 - 09:10      64 view
Trong bối cảnh môi trường pháp lý quốc tế liên tục biến động, hoạt động kiểm toán nội bộ (KTNB) đã chuyển dịch từ một chức năng hỗ trợ sang vị trí trọng tâm của chiến lược vận hành doanh nghiệp. Sự kết hợp giữa các quy định mới về minh bạch thông tin, quản trị trí tuệ nhân tạo (AI), cùng hệ thống tiêu chuẩn khắt khe hơn đang đặt ra những thách thức chưa từng có đối với KTNB.
Nội dung chính[ẩn][hiện]

Các chuẩn mực mới nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chiến lược kiểm toán nội bộ gắn liền với mục tiêu dài hạn của tổ chức. 

Quản trị và yêu cầu thực thi nghiêm ngặt

Từ khi Chuẩn mực KTNB toàn cầu mới do Hiệp hội KTNB quốc tế (IIA) chính thức có hiệu lực thi hành (2025), bức tranh quản trị chuyên môn đã bước sang một chương mới. Các chuẩn mực này được thiết kế nhằm mục đích củng cố tính minh bạch và định hình rõ nét vai trò độc lập của bộ phận KTNB tại các doanh nghiệp và tổ chức lớn trên thế giới.

Trong đó, các quy định mới đặt ra yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa Kiểm toán trưởng và Ủy ban kiểm toán trực thuộc Hội đồng quản trị. Tính độc lập về tổ chức phải được xác nhận định kỳ hằng năm, đồng thời bảo đảm bộ phận kiểm toán có quyền tiếp cận không hạn chế đối với mọi nguồn thông tin và nhân sự cần thiết. Khung tiêu chuẩn toàn cầu nhấn mạnh vai trò cung cấp sự bảo đảm khách quan, đánh giá toàn diện các rủi ro cốt lõi như an ninh mạng, công nghệ mới và các cam kết phát triển bền vững (ESG), thay vì chỉ dừng lại ở các hoạt động rà soát nghiệp vụ.

Các báo cáo tổng kết xu hướng tuân thủ toàn cầu chỉ ra rằng, các cơ quan quản lý tại nhiều khu vực đang áp dụng cách tiếp cận “không khoan nhượng” đối với khoảng trống trong hệ thống kiểm soát nội bộ của doanh nghiệp. Đặc biệt, khi các công nghệ tự động hóa và AI được ứng dụng sâu rộng vào quy trình vận hành, áp lực đặt lên vai KTNB là phải kiểm soát được rủi ro thuật toán, tính minh bạch của dữ liệu và các tiêu chuẩn đạo đức công nghệ.

Ngoài ra, các chuẩn mực mới còn nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chiến lược kiểm toán gắn liền với mục tiêu dài hạn của tổ chức, bao gồm tầm nhìn, các mục tiêu chiến lược, các sáng kiến bổ trợ dài hạn (3-5 năm). Điều này buộc các kiểm toán viên phải chuyển từ tư duy kiểm tra tính tuân thủ ngắn hạn sang vai trò của một đối tác chiến lược, đồng hành cùng sự phát triển của doanh nghiệp.

Nhằm xóa bỏ các đánh giá mang tính cảm tính, hệ thống chuẩn mực mới yêu cầu KTNB phải phát triển các mục tiêu cụ thể và phương pháp đo lường hiệu năng định lượng, chẳng hạn như mô hình Thẻ điểm cân bằng, để theo dõi tiến độ và thúc đẩy cải tiến liên tục. Các chỉ số định lượng phải được thảo luận, thống nhất với Ban giám đốc và Ủy ban kiểm toán, đồng thời báo cáo định kỳ.

Một điểm nhấn mới nhằm đưa ra các chuẩn mực khắt khe cho những lĩnh vực rủi ro cao là yêu cầu chuyên đề có tính chất chi tiết và thiên về quy tắc, buộc các kiểm toán viên phải áp dụng một phương pháp đánh giá nhất quán và toàn diện đối với từng rủi ro chuyên sâu, bao gồm: An ninh mạng, bên thứ ba, hành vi tổ chức, khả năng phục hồi, chống tham nhũng, quản trị tài năng.

Theo KPMG, doanh nghiệp cần đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ để đáp ứng đòi hỏi khắt khe của chuẩn mực mới. Đồng thời, bảo đảm mọi cuộc kiểm toán được lưu vết hồ sơ điện tử, tự động hóa quy trình theo dõi và giám sát bằng chứng tuân thủ, 100% hồ sơ kiểm toán được lập tài liệu theo đúng cấu trúc chuẩn mực.

Đầu tư công nghệ và triển khai mô hình Thẻ điểm cân bằng

Theo IIA, trước những yêu cầu nghiêm ngặt của hệ thống tiêu chuẩn quốc tế và sức ép từ thị trường tài chính, các doanh nghiệp cần triển khai mô hình linh hoạt. Thay vì để các phòng ban hoạt động độc lập, các doanh nghiệp đang kết hợp chặt chẽ giữa bộ phận quản trị rủi ro, tuân thủ, KTNB và kiểm toán độc lập bên ngoài nhằm tránh trùng lặp công việc và tối ưu hóa chi phí giám sát.

Bên cạnh đó, các tập đoàn lớn đang đầu tư mạnh mẽ vào tự động hóa kiểm toán, ứng dụng các bảng điều khiển rủi ro theo thời gian thực và các công cụ phân tích dữ liệu tự động giúp giảm bớt áp lực thủ công cho đội ngũ kiểm toán viên, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn thẩm định khắt khe từ các cơ quan thanh tra quốc tế. Nhiều tổ chức đã chủ động thuê các tổ chức chuyên gia bên ngoài thực hiện đánh giá chất lượng hệ thống KTNB để bảo đảm mức độ tuân thủ hoàn toàn với các quy định mới, qua đó củng cố lòng tin của cổ đông và nhà đầu tư.

Để đo lường hiệu quả thực tế và thúc đẩy cải tiến liên tục, chuẩn mực KTNB mới yêu cầu các lãnh đạo KTNB phải xây dựng hệ thống đo lường hiệu năng định lượng dựa trên sự tham vấn ý kiến của Hội đồng quản trị và Ban giám đốc. Theo các chuyên gia của KPMG, giải pháp tối ưu nhất cho doanh nghiệp là triển khai mô hình Thẻ điểm cân bằng, bao gồm các chỉ số định lượng được phân bổ theo 3 khía cạnh hoạt động chính: Chiến lược (đo lường mức độ ảnh hưởng, tính độc lập và sự tương tác của KTNB với các cấp lãnh đạo cao nhất); Hoạt động chuyên môn (đo lường chất lượng, tiến độ và giá trị thực tế của từng cuộc kiểm toán; chỉ số đánh giá sự hài lòng từ phía Ủy ban kiểm toán; tỷ lệ các phát hiện kiểm toán được khắc phục đúng hạn theo cam kết); Nền tảng vận hành (đo lường năng lực cốt lõi, việc tuyển dụng, đào tạo và áp dụng công nghệ, số lượng nhân sự chuyên môn từ các phòng ban khác tham gia hỗ trợ kiểm toán định kỳ, số lượng quy trình vận hành được ứng dụng phương thức giám sát/kiểm toán liên tục).

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, chương trình đảm bảo và nâng cao chất lượng không còn là khuyến nghị mà là điều kiện bắt buộc được cấu trúc chặt chẽ trong chuẩn mực KTNB mới. Do đó, các doanh nghiệp cần thiết lập quy trình tự đánh giá chất lượng hằng năm và báo cáo kết quả định kỳ lên Ủy ban kiểm toán. Đối với kỳ đánh giá độc lập bên ngoài (định kỳ 5 năm), doanh nghiệp cần lựa chọn các tổ chức tư vấn chuyên nghiệp có đội ngũ chuyên gia được công nhận để thực hiện đánh giá, bảo đảm tính hợp lệ tuyệt đối theo quy định của chuẩn mực mới.

16/11/2026 8
Despite spending 99.6% of its allocated budget for the 2025–2026 financial year, South Africa's Department of Sport, Arts and Culture (DSAC) has yet to address longstanding weaknesses in governance and financial controls. The Auditor-General of South Africa (AGSA) has warned that numerous gaps in the internal control system are increasing the risk of fraud, undermining budget efficiency and accountability.
View details
16/11/2026 6
On the afternoon of November 13, as part of his official visit and working trip to the Republic of Belarus, State Auditor General of Vietnam Nguyen Huu Nghia and his delegation held a bilateral meeting with Deputy Prime Minister of Belarus Aleksandr Terekhov, Head of the Belarusian delegation to the Vietnam–Belarus Intergovernmental Commission on Trade, Economic, Scientific and Technical Cooperation.
View details
13/11/2026 16
On November 12, in Minsk, the capital of Belarus, as part of an official working visit to the Republic of Belarus, a high-level delegation from the State Audit Office of Vietnam (SAV), led by Auditor General Nguyen Huu Nghia, held a bilateral meeting with the State Control Committee of the Republic of Belarus, headed by its Chairman, Vasily Gerasimov.
View details
13/11/2026 22
The rapid adoption of artificial intelligence (AI) across organizations is outpacing existing governance and control capabilities. The accelerated development of generative AI, AI agents, and the unauthorized use of AI tools (“shadow AI”) poses significant challenges related to transparency, data security, and accountability. In response to these emerging risks, internal audit functions must innovate their methodologies, enhance professional competencies, and strengthen oversight to ensure that AI applications are managed safely and effectively.
View details
12/11/2026 21
Disbursed investment capital from the state budget in the first 10 months of 2026 was estimated at VND 783.9 trillion, equivalent to 69% of the annual plan and up 19.8% year-on-year. Total registered foreign investment reached USD 54.85 billion, an increase of 74%, while disbursed foreign direct investment (FDI) amounted to USD 24.08 billion, up 13.1%. Increasing capital inflows are providing additional momentum for the economy. However, the key issue is not merely how much capital can be mobilized and disbursed, but more importantly, how much value, productive capacity, and competitiveness each unit of investment capital can generate.
View details
12/11/2026 20
The restructuring and streamlining of the political system's organizational apparatus, together with the implementation of the two-tier local government model, have resulted in adjustments to the functions, responsibilities, audited entities, and designated focal points of various agencies and organizations. Consequently, although many audits have been completed and recommendations issued, some recommendations may not yet have been fully implemented. It is therefore essential to ensure their timely and comprehensive handover and receipt to maintain continuity in monitoring, follow up on all outstanding recommendations, and prevent any omissions. The implementation of audit recommendations is a decisive factor in determining the effectiveness and efficiency of audit activities and serves as a basis for the State Audit Office of Vietnam (SAV) to demonstrate its performance and accountability to the National Assembly and the public.
View details
11/11/2026 30
The State Audit Office of Vietnam (SAV) is expected to strengthen data-driven auditing, remote auditing, thematic auditing and performance auditing in the coming years, with a particular focus on auditing public resources, development programs, nationally important projects and macroeconomic policies of the Party and the State, thereby serving the common interests of the country and its people.
View details
11/11/2026 21
Data should not only be regarded as a source of information for individual audits but also as a digital asset of the State Audit Office of Vietnam (SAV), requiring centralized management, consistent utilization and long-term reuse to support auditing activities, management, administration and strategic planning.
View details
10/11/2026 17
The Standing Committee of the Party Committee of the State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently issued Official Letter No. 1614-CV/DU on communication activities commemorating the 80th anniversary of the First National Cultural Conference (November 24, 1946 – November 24, 2026), Vietnam Culture Day (November 24), and the Great National Unity Festival (November 18).
View details
10/11/2026 18
The State Audit Office of Vietnam (SAV) has recently published the results of a thematic audit on the management and use of public investment capital in Khanh Hoa Province during the 2021–2025 period. The audit revealed that 53 projects had to be suspended after their investment policies were approved; one project had achieved a disbursement rate of only 18.76% as of the audit date; and another project, scheduled for completion and handover in 2026, had only begun its investment preparation procedures by July 2026, when the audit was conducted.
View details
09/11/2026 38
On the morning of October 8, the Vietnam Association of Accountants and Auditors (VAA), in coordination with the Lao Cai Provincial Department of Finance, held the opening ceremony of a professional training conference on financial management for commune-level officials, civil servants, and public employees across the province at the Department of Finance's headquarters.
View details
09/11/2026 29
In its latest enforcement action, the State Securities Commission of Vietnam (SSC) has named several enterprises for violations involving periodic disclosure obligations, inaccurate information disclosure, securities issuance regulations, corporate governance reporting, and accounting personnel information.
View details
Head Office
Representative Office
Northern Branch
Ho Chi Minh City Branch
Key thời gian làm việc
Copyright © 2026 CPA VIETNAM AUDIT. All rights reserved. Website designed by Tat Thanh
Access statistics
Total visits: 487958 Currently visiting: 325
Website Policy