Sau 20 năm xây dựng và phát triển, Vụ Hợp tác quốc tế (HTQT) đã khẳng định vai trò là đầu mối tham mưu chiến lược, góp phần đưa Kiểm toán nhà nước (KTNN) Việt Nam hội nhập sâu rộng với cộng đồng kiểm toán công khu vực và thế giới. Nhân kỷ niệm 20 năm thành lập Vụ HTQT (02/8/2006 - 02/8/2026), Vụ trưởng Nguyễn Bá Dũng đã chia sẻ với Báo Kiểm toán về chặng đường phát triển, những dấu ấn nổi bật và định hướng hội nhập trong giai đoạn mới.
Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Bá Dũng. Ảnh: TL
Thưa ông, những ngày đầu mới thành lập, Vụ HTQT hẳn đã đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Xin ông cho biết đâu là những khó khăn lớn nhất và điều gì đã giúp Vụ vượt qua để có được sự phát triển như hôm nay?
Nếu nhìn lại quá trình phát triển công tác hợp tác quốc tế của KTNN, có thể thấy khó khăn đã xuất hiện ngay từ những ngày đầu. Tiền thân của Vụ HTQT chỉ là một bộ phận thuộc Văn phòng KTNN với số lượng nhân sự rất ít, chủ yếu thực hiện các nhiệm vụ phục vụ hoạt động đối ngoại, chuẩn bị tài liệu, biên dịch và hỗ trợ lãnh đạo KTNN nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế.
Đến năm 2006, khi Luật KTNN có hiệu lực, yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng mở rộng, Phòng Hợp tác quốc tế và Tư vấn được tách khỏi Văn phòng để thành lập Vụ Quan hệ quốc tế, sau này là Vụ HTQT. Đây là bước phát triển tất yếu, đáp ứng yêu cầu mới của công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế của KTNN.
Thời điểm đó, nguồn nhân lực còn mỏng, kinh nghiệm quốc tế chưa nhiều, cơ chế phối hợp trong triển khai các hoạt động hợp tác quốc tế cũng mới từng bước được hoàn thiện. Trong khi đó, nhiệm vụ đặt ra rất lớn, từ tham mưu chiến lược hội nhập, tổ chức công tác đối ngoại đến quản lý các chương trình, dự án hợp tác quốc tế.
Điều giúp Vụ HTQT vượt qua những khó khăn ấy trước hết là sự quan tâm, lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy và Lãnh đạo KTNN qua các thời kỳ. Cùng với đó là tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, sự chủ động học hỏi và khát vọng hội nhập của nhiều thế hệ lãnh đạo, công chức. Chính trong quá trình vượt qua những thử thách ban đầu, đội ngũ công chức của Vụ từng bước trưởng thành về chuyên môn, ngoại ngữ và kỹ năng đối ngoại, tạo nền tảng để công tác hợp tác quốc tế của KTNN ngày càng phát triển bài bản, chuyên nghiệp.
Sau hai thập kỷ xây dựng và phát triển, theo ông, những dấu ấn nổi bật của Vụ HTQT đối với quá trình hội nhập của KTNN Việt Nam là gì?
Điều tôi cho rằng có ý nghĩa nhất là Vụ đã phát huy tốt vai trò tham mưu về hội nhập và hợp tác quốc tế, để lĩnh vực này thực sự trở thành một trong những động lực quan trọng góp phần nâng cao năng lực, vị thế và uy tín của KTNN Việt Nam trong cộng đồng kiểm toán công khu vực và thế giới.
Từ chỗ chỉ có một số ít đối tác truyền thống, đến nay KTNN đã thiết lập quan hệ hợp tác với hơn 50 cơ quan Kiểm toán tối cao (SAI) và đang triển khai 22 thỏa thuận hợp tác còn hiệu lực với các SAI và tổ chức quốc tế. Mạng lưới hợp tác không ngừng được mở rộng, không chỉ trong khu vực châu Á mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Bên cạnh việc mở rộng quan hệ song phương, KTNN cũng tham gia ngày càng sâu vào các cơ chế hợp tác đa phương. KTNN đã đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) nhiệm kỳ 2018-2021; trải qua 4 nhiệm kỳ là thành viên Ban Điều hành ASOSAI; hiện là thành viên Ủy ban Kiểm toán ASOSAI nhiệm kỳ 2024-2027; đồng thời liên tục giữ vai trò Chủ tịch Ủy ban Kế hoạch chiến lược của Tổ chức Các cơ quan Kiểm toán tối cao Đông Nam Á (ASEANSAI) từ năm 2011 đến nay. Đây là minh chứng rõ nét cho sự trưởng thành cũng như uy tín ngày càng được khẳng định của KTNN Việt Nam trong cộng đồng kiểm toán công khu vực và quốc tế.
Một dấu ấn quan trọng khác là việc KTNN tổ chức thành công nhiều sự kiện quốc tế quy mô lớn như Đại hội ASOSAI lần thứ 14 năm 2018, Hội thảo quốc tế nhân Kỷ niệm 30 năm thành lập KTNN và Hội nghị lần thứ 8 Nhóm công tác Dữ liệu lớn của INTOSAI năm 2024. Qua đó, hình ảnh một KTNN chuyên nghiệp, trách nhiệm và chủ động hội nhập được bạn bè quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.
Song song với đó, hoạt động hợp tác quốc tế còn đóng góp trực tiếp vào việc nâng cao năng lực chuyên môn của Ngành. Thông qua các chương trình đào tạo, dự án hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và trao đổi chuyên gia, KTNN đã tiếp cận Hệ thống Chuẩn mực kiểm toán quốc tế; từng bước hoàn thiện chuẩn mực, quy trình kiểm toán; phát triển các lĩnh vực kiểm toán mới như kiểm toán môi trường, kiểm toán công nghệ thông tin và kiểm toán hoạt động. Đồng thời, kinh nghiệm quốc tế cũng được nghiên cứu, chọn lọc để phục vụ xây dựng khuôn khổ pháp lý, góp phần hoàn thiện Luật KTNN và nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán.
Vượt lên trên những con số về đối tác, thỏa thuận hợp tác hay các sự kiện quốc tế, theo ông, giá trị lớn nhất mà hoạt động hợp tác quốc tế mang lại cho sự phát triển của KTNN là gì?
Tôi cho rằng giá trị lớn nhất không nằm ở số lượng đối tác, thỏa thuận hợp tác hay các sự kiện quốc tế được tổ chức thành công, mà quan trọng hơn là sự thay đổi về tư duy hội nhập và chất lượng nguồn nhân lực.
Hợp tác quốc tế đã tạo điều kiện để đội ngũ kiểm toán viên và công chức KTNN tiếp cận các chuẩn mực, phương pháp và xu hướng kiểm toán hiện đại của thế giới, qua đó góp phần nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán, tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng tài chính công, tài sản công.
Thông qua các chương trình hợp tác, hàng nghìn lượt công chức, kiểm toán viên đã được đào tạo, bồi dưỡng trong và ngoài nước; nhiều lĩnh vực kiểm toán mới được triển khai; nhiều nguồn lực quốc tế được huy động để hỗ trợ KTNN tăng cường năng lực thể chế, hiện đại hóa phương pháp kiểm toán và phát triển nguồn nhân lực.
Quan trọng hơn, sau 32 năm xây dựng và phát triển, KTNN không còn chỉ là đơn vị tiếp nhận kinh nghiệm mà đã từng bước trở thành đối tác tin cậy, chủ động tham gia xây dựng các sáng kiến và đóng góp vào hoạt động của các tổ chức kiểm toán khu vực, quốc tế. Đó chính là sự chuyển biến về chất trong quá trình hội nhập.
Bước vào giai đoạn phát triển mới, Vụ HTQT sẽ tập trung vào những định hướng nào để tiếp tục đồng hành cùng quá trình hiện đại hóa và hội nhập của KTNN, thưa ông?
Trong thời gian tới, Vụ HTQT sẽ tiếp tục bám sát Chiến lược phát triển KTNN đến năm 2030; đồng thời tham mưu chuẩn bị các điều kiện phục vụ xây dựng Đề án Định hướng phát triển KTNN đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045; sửa đổi Luật KTNN và Hệ thống Chuẩn mực KTNN.
Trọng tâm là tiếp tục nâng cao hiệu quả hợp tác song phương với các SAI; phát huy vai trò thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm tại INTOSAI, ASOSAI và ASEANSAI; tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kiểm toán ứng dụng công nghệ thông tin, dữ liệu lớn, kiểm toán môi trường, phòng, chống tham nhũng, lãng phí và các lĩnh vực kiểm toán mới nổi.
Cùng với đó, Vụ sẽ tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ công chức có trình độ chuyên môn, ngoại ngữ và năng lực hội nhập quốc tế; đẩy mạnh nghiên cứu, phổ biến kinh nghiệm quốc tế; tranh thủ hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ từ các đối tác phát triển để phục vụ quá trình hiện đại hóa hoạt động kiểm toán.
Xin trân trọng cảm ơn ông!