Tín dụng tăng cao, trong khi lượng tiền gửi tại không ít ngân hàng ghi nhận sụt giảm trong quý I/2026 so với cùng kỳ năm trước. Áp lực thanh khoản lại đè nặng lên tiến trình giảm lãi suất của các ngân hàng.
 |
| Chênh lệch giữa huy động vốn và tín dụng ở mức cao gây áp lực lên thanh khoản ngân hàng. Ảnh: ST |
Theo báo cáo tài chính quý I/2026 của 27 ngân hàng đã công bố, tổng tiền gửi khách hàng tăng chưa tới 1% so với cuối năm 2025, đạt hơn 12,88 triệu tỷ đồng.
Trong khi đó, tổng dư nợ cho vay khách hàng của cùng nhóm ngân hàng tăng khoảng 3,6% trong quý đầu năm. Còn theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), tính đến cuối tháng 4/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt gần 19,5 triệu tỷ đồng, tăng 4,42% so với đầu năm.
Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận số dư tiền gửi khách hàng sụt giảm trong quý I/2026 - mức phân hóa cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.
Nhóm quốc doanh tiếp tục giữ vai trò “bể chứa” thanh khoản lớn nhất hệ thống. BIDV vẫn dẫn đầu về quy mô tiền gửi với hơn 2,14 triệu tỷ đồng, dù giảm 3,7% so với cuối năm trước. VietinBank xếp thứ hai với hơn 1,82 triệu tỷ đồng, tăng 1,7%, trong khi Vietcombank đứng thứ 3 với khoảng 1,68 triệu tỷ đồng, tăng nhẹ 0,6%.
Ở khối ngân hàng thương mại cổ phần, MB tiếp tục dẫn đầu với khoảng 906.000 tỷ đồng tiền gửi khách hàng, dù giảm nhẹ 1,7%. VPBank và HDBank là 2 ngân hàng nổi bật nhất về tăng trưởng huy động khi lần lượt tăng 8,7% và 10,8%. Với mức tăng hơn 60.000 tỷ đồng chỉ sau 3 tháng, HDBank cũng là ngân hàng có tốc độ tăng tiền gửi cao nhất toàn hệ thống trong quý đầu năm. Nhiều ngân hàng quy mô vừa cũng ghi nhận tăng trưởng huy động khá mạnh như ABBank tăng 9,9%, VIB tăng 7,4%, OCB tăng 5,8% hay NCB tăng 5,9%...
SHB cũng ghi nhận tín hiệu tích cực khi số dư tiền gửi khách hàng tăng 4,9%, lên hơn 600.000 tỷ đồng, tiếp tục duy trì vị thế trong nhóm ngân hàng tư nhân có quy mô huy động lớn nhất hệ thống. Trong khi đó, TPBank lại nằm trong nhóm giảm mạnh nhất khi tiền gửi khách hàng giảm 4,3%, xuống còn khoảng 267.000 tỷ đồng.
Top 10 ngân hàng có lượng tiền gửi lớn nhất còn có Sacombank, Techcombank và ACB - đều sở hữu quy mô huy động trên 500.000 tỷ đồng.
MSB ghi nhận tiền gửi khách hàng giảm nhẹ 1,4%, còn khoảng 193.900 tỷ đồng. Eximbank lại có diễn biến tích cực hơn khi huy động tăng 2,7%, lên khoảng 182.100 tỷ đồng. VietABank cũng ghi nhận mức tăng 3,3%, đạt hơn 102.000 tỷ đồng tiền gửi khách hàng trong quý đầu năm...
Theo đánh giá tại báo cáo ngành Ngân hàng mới đây của SSI Research, thanh khoản và nguồn vốn đang trở thành vấn đề đáng lưu ý của hệ thống ngân hàng trong năm 2026 khi tăng trưởng tín dụng tiếp tục cao hơn đáng kể so với tăng trưởng huy động.
Báo cáo của SSI Research cho biết, tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) toàn hệ thống hiện đã vượt ngưỡng 100%, phản ánh việc các tổ chức tín dụng đang sử dụng gần như toàn bộ nguồn vốn huy động để phục vụ tăng trưởng tín dụng.
|
Báo cáo của SSI Research nhận định, áp lực thanh khoản không chỉ đến từ chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn, mà còn đến từ cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng. Hiện nay, phần lớn nguồn vốn huy động vẫn là ngắn hạn, trong khi nhu cầu tín dụng trung và dài hạn tiếp tục tăng mạnh, đặc biệt ở các lĩnh vực hạ tầng, bất động sản khu công nghiệp và đầu tư sản xuất.
Trong bối cảnh đó, nhiều ngân hàng đã phải tăng cường huy động qua các kênh vốn thay thế như phát hành giấy tờ có giá, chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu hoặc vay hợp vốn nước ngoài để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
|
Trong bối cảnh đó, cạnh tranh huy động vốn đã gia tăng rõ rệt ngay từ quý I/2026, đặc biệt ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tư nhân. Theo SSI Research, nhiều ngân hàng đã nâng lãi suất huy động thực tế lên mức khá cao thông qua các chương trình ưu đãi, cộng lãi suất hoặc phát hành chứng chỉ tiền gửi, đưa lãi suất thực tế ở một số kỳ hạn lên khoảng 9-9,5%/năm nhằm thu hút dòng tiền gửi.
Báo cáo cũng cho rằng sự phân hóa trong tăng trưởng huy động giữa các ngân hàng đang phản ánh xu hướng dịch chuyển dòng tiền từ nhóm ngân hàng duy trì mặt bằng lãi suất thấp sang các ngân hàng chấp nhận trả lãi suất cao hơn để cải thiện thanh khoản.
Cũng về vấn đề này, báo cáo thị trường tiền tệ - trái phiếu tháng 5/2026 của VNDIRECT Research cũng cho thấy áp lực thanh khoản trong hệ thống chưa thực sự hạ nhiệt, khi lãi suất liên ngân hàng trong tháng 4 tiếp tục biến động mạnh theo chu kỳ giải ngân tín dụng, thanh khoản hệ thống và hoạt động điều tiết của NHNN.
Báo cáo cho biết mặt bằng lãi suất huy động niêm yết tại các ngân hàng tư nhân đã tăng lên khoảng 6,3% trong nửa đầu tháng 4 trước khi giảm nhẹ trở lại sau các động thái điều hành và yêu cầu ổn định mặt bằng lãi suất của NHNN. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều chương trình huy động ưu đãi vẫn được triển khai với mức lãi suất cao hơn đáng kể, dao động khoảng 7,5-8,9%/năm đối với các khoản tiền gửi lớn hoặc kỳ hạn dài.
Theo VNDIRECT Research, dù cơ quan quản lý liên tục yêu cầu các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí để hỗ trợ doanh nghiệp và giữ ổn định mặt bằng lãi suất cho vay, nhưng dư địa giảm thêm lãi suất huy động hiện không còn nhiều trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng trở lại.
Báo cáo đặc biệt lưu ý tới rủi ro từ diễn biến giá năng lượng toàn cầu. Theo đánh giá của VNDIRECT Research, nếu giá dầu tiếp tục neo trên vùng 100 USD/thùng trong thời gian dài, lạm phát có thể tăng hơn, khiến dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ sẽ bị thu hẹp đáng kể, đồng thời tạo thêm áp lực lên mặt bằng lãi suất và tỷ giá.
Trong bối cảnh tín dụng vẫn được định hướng tăng trưởng khoảng 15% để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế, giới phân tích cho rằng áp lực huy động vốn nhiều khả năng sẽ còn kéo dài trong các quý tới. Điều này đồng nghĩa cuộc đua giữ thanh khoản giữa các ngân hàng khó sớm hạ nhiệt như kỳ vọng trước đó của thị trường và cộng đồng doanh nghiệp.